Undzer Worṭ · 1947-01-31 · 5/43 (31.1.1947) · p. Seite 4

ZAJT 4 אונדזער ווארט_ ._frajtik, 3!. januar!94? ל כ ר ע ר ולילדים ר ערוך ע״י tat ב ס ב ם . שיר השתיל גם בעיר וגם בכפר — ילד קום ישכים, ויצא לגיא ולהר עם שתילים ירוקים. זה היום גמע וגשתול וגכה פה שורש! עוד שגה ועוד שגה— והגה פה חורש. שירו שיר לשתיל מיהודה ועד הגליל, טע ושתול, שתול וטע, גם אני וגם אתה! הוי, הרחיבו הגומה למטר ולחמה! השתיל הרך יגדל— ופרחה שממה. מה לי סלע, מה לי חול — יד ויד עודרת' תיף ארצנו הקטנה — ארץ לתפארת. שירו שיר לשתיל מיהודה ועד הגליל! טע ושתול, שתול וטע גם אני וגם אתה! י. שיינברג לקוראיגו הצעירים שלום! אי! כל פשק שעתון עברי אשר יביע את דאגתיכם, שמחתכם וחויותיכם הוא נחוץ והכרחי. חברים יקרים! מערכת "אונזער ווארט" מסכימה בהחלט אתכם והיא מקציבה לרשותכם מדור עברי "במחנה“ תופפת עברית בשכול הילדים במחנות, כתבו לנו מכל המתרחש אצלכם בבית הספר במחנה או את הקורות אתכם בדרך, קראו והפיצי את ה״במחנה" בין כל חבריכם הגדילו את מספר הקוראים עברית ער שנזכה כללנו לעלות ארצה ישראל.!־f ,i ' המערכת בעמק הירדן שמונה מאות ילדים עומדים אצל השתילים ומחכים. נותן אות והמנגנים פותחים בנגינה מיד־* כל הילדים מרכינים ראשם כאיש אחד ומורידים את השתילים לתוך הגומות המוכנות מראש. כלם שקועים בעבודה, לא תשבע העין מראות את הככר הזרועה עצים וילדים. עצים וילדים אלו־ואלו יכו שרשים בארץ, יפרחו ויגדלו. ברית כרותה בין ילדינו ובין האדמת והעץ אשר עליה יגדל הילד. י. מוח. סיף סוף נענינו לכם חברים צעירים על דרישתכם בדבר הוצאת תופפת עברית לעתוננו זה מזמן פונים אלינו רבים מקוראינו הצעירים ותלמידי בת-פפר שנוציא חלק מעתונינו בשפה העברית. במשן שבתנו הארוכה בגלות גרמניה הספיק רבים מאתנו ללמוד את השפה העברית ובצדק דורשים שיהיה להם גם עתון עברי. בבתי הספר שבמחנות תוססים חיים עבריים. אלפי ילדים שבהעפלה אינם מוציאים גם את זמנם לריק, לומדים בחשק רב, מסדרים נשפים. הצגות וחגיגות, מוציאים עתוני־קיר, ועומדים בקשר מכתבים עם ילדי ארץ ישראל. חג הנטיעות בחמישת־עשר בשבט מתקהלים תלמידי בתי הספר אשר במושבות הגליל התחתון לדגניה אשר על שפתהירדן, לנטוע עצים על אדמתדדאדמת קרן הקימת־ לישראל. עוד מלפני הנץ החמה מתחיל מסע הילדים ז מהם באים ברגל, מהם רוכבים על סוסים. מהם נוסעים בעגלות ובראשם מקהלות המנגנים בכלי שיר. היום בהיר בגדי הלבן של הילדים מזהירים לאור קרני השמש ומוסיפים לכול לוית־חןשל יום־טוב. בני דגניה מרודים מאד עוסקים הם בקבלת פגי האורחים הצעירים. ראש השנה לאילנות (בגולה) בראש השנה לאילנות— חג היער!ה היום. כל הגנים כל היערות עטופי שלג עומדים דם. היער— הוא בית־הכנסת אילן,עתיק חזן הוא והרוח הוא התוקע הוא תוקע תרו־טו־טו נעים זעים האילנות, שלג יורד לו לאט— בראש השנה לאילנות, בחמשה עשר לחדש שבט נחש ומצא! כל מלה בת 3 אותיות קרא את האותיות הראשונות מלמלה;מטה - ותמצא חג אביב. חוט ברזל 1 פרח 2 דירת אדם 3 קבוצת אנשים 4 איש י 5 סל 6 ח ירח מ; א אח כל המשבצות ואת הפתרון. שטוח הפותרים של שתי החידות נדפיס בעתון. מורה הזמן כד בעלי חי במים עוף ארמון האותיות הראשונות מלמעלה למטה שם עץ המקדים לפרח בארץ. כל מלה בת 4 אותיות. ט״ו בשבט לפני שנחים קטנה. למדתי בבית־ספר עבד. וגם בחודש שבט היה חג. ובזכרוני יעלה שיר: אל השדה... זוגות, זוגות נצא כלנו... שם עשרות ילדים וילדות, עצים רכים נשתולה... ואומץ בא אל לבי: אולי? אולי עוד נזכה להנצל, לחיות וגם עצים לשתול במולדת. ביח־ספר בלינדבפלם. הדסה חזץ בכבוש הגרמני הייתי בכפר. בתור בחורה פולנית. בראשונה היה לי קשה להתרגל לעבודת השדה והרפת. אבל עבדתי קשה. חרף, השלג כסה את פגי האדמה. העצים עמדו ערומים. קמתי בי8 שעות בלילה לגזור קש. מן הבית יצאתי יחיפה ובלי מעיל. (בעל־הבית שלי היה איש רע) קר היה, רעדתי מקור, אבל צריך היה לעבוד. נזכרתי, שהחודש הוא שבט. שבט... הייתי עוד ילדה א זעכצניאריק מיידל, וואם איז מיט עטלעכע מאנאטן צוריק געקומען פון אייראפע און האט אויסגעזען צו זיין דעם גאנצן טאג גאנץ צופרידן. אבער ביינאכט פלעגן אירע מוראדיקע אויסגע־ שרייען שרעקן די גאנצע קליינע געמייגשאפט. איז דאם געווען א ווונדער? דאם דאזיקע מיידל האט געטוזט צוזען, ווי איר מוטער ווערט גע- פירט אין גאז־קאמער; זי א; יין האט דאן גע־ ארבעט אין א זייף־פאבריק, ווו מעך האט איר געזאגט, אז דאם רוי־מאטעריאל שטאמט פון די ביינער פון טויטע יידן. ווען זי איז ראן גע־ קומען קיין א״י איז זי ענדלעך*באםריימ געווארן פון דער שרעקלעכער משא וואם האט געדריקט איר הארץ, איז מען געשטאנען פארן םראב;עם איר זעלבספארטרויען ווידער צוריקצושטעלן. ענמעך האט מען אגטדעקט-אזוי איבער- ראשנד ארבעט אפט די מענטשלעכע גאטור 1 -י• אז דער איינציסער אויסוועג, וואס וואלט געווען בכח צו דערוועקן א פונק פון איגטערעס איז געווען... דאס אויסבילדן זי אלם דענטיסטין. עם האט זיך געפוגען א צאן־דאקמאר, וועלכער האט מסכים געווען אויפצוגעמען רעם דאזיקן "לערן־מיידל". דאם נעפיל. אז מען האט 'זי "אויסגעזוכט" און, אז מען באשעפטיקט זיך מיט אירע נייגונגען האט דאן געהאט די געתעריקע ווירקונג. די "יוגנט־עליה" איז אייגע פון די שענסטע פוגקטן פון יידישך- לעבן אין א"י. אבער, הגם עם איז געווען א געוואלדיקעם ווערק צו ראטע־י ווען 18000 קיגדער מיט הארץ און לייב פון א גרוילהאפטן גורל, איז דאך דער בליק פון די א״י־יידן געריכטעט אויף אייראפע, ווו עם מוזך נאך אלץ הונדערטער טויזנטער שמאכטן אין די טראגישסטע לעבנם־־פארהעלטעגישן: נישט נאר קיגדער; עם איז כמעט נישטא קיין יידישע פא" מיליע אין א״י. וועלכע זאל נישט האבן קיין קרוב (אפט דעם אייגציקן איבערלעבנדן) צווישן דער שאריח פון אייראפעישן יידנטום, וואם האט אמאל אויסער רוסלאנד-געציילט איבער זעקם מיליאך נפשות. די יארביכער פון דער "יוגנט-עליה" האבך אנטהי;ט די לעצטע טיפענישן פון דער געמייג־ הייט און גרויזאמקייט, אבער זיי האבן אויך געוויזך ליכט שטראלן פון קרבנותמריימער ליבע, צו וועלכער *עם האבן זיך ארויםגעוויזן פאר פייאיק די מענטשן פון אונדזער צייט. "קאנטעמפארערי רעוויו“ האבן אויסגעזען צו זיין פון זעלבן גייסט. אומי געפער 30 ביז 40 קינדער זיינען דארט געווען. די מערהייט אין עלטער צווישן 16־10 יאר. עם איז געווען 5 אזייגער נאכמימאג און עם איז גראד נישט געווען קיין שום אונטערריכט. בעת מיר, די באזוכער, האבן געטרונקען טיי האבן די שיגער מיט אוגדז געשמועסט אן מורא אין יערער באליביקער שפראך, אויף ו׳ועלכער מיר האבן זיך גאר געקענט פארשטענדיקן. מיר האבן זיך געהיט צו שטעלן פראגן וועגן פארי גאנגענעם, אבער אייניקע קינדער האבן אומגע־ פרעגט פארקאשערט זייערע העמד־הארבל און׳ האבן געוויזן די, מיט הייסן אייזן, איינגעברענטע נומערן פון די קאנצענמראציע־לאגערן אויף די־ ערע אונטערארעמם. א פאר קינדער דינען געלאפן און געי בראכט זייערע קלייגע מאנדאלינעם און פלייטן, אנדעיע האבן צוגעקלאפט מיט גדיים אייפער צום טאהט און ווען מיד האבן באמערקט, ווי עם איז פארשווונדן דער געהעצטער בליק פון די יונגע אויגן, האבן מיר פארשטאנען פארוואס מוזיק שפילט אזא גרויסע ראל ביים היילן. גאר א דערפארענער באאבאכטער, ווי איך בין געווען, וואלט ג׳״ייך אנמדעקט, אז יעדעם פון די דאי זיקע קינדער איז א קרבן פון א באזונדערם טיף איינגעווארצלטער נעווראזע. עם איז אוגדז פארי געקומען מאדנע, אז דאס צוזאמענברעננען די דאזיקע קינדער אין איין הויז. זאל זיין די ריבי טיקע פארם פון דער היילונג. אבער דאם איז געווען איינם פון יענע זאכן, וואס עם קען לערי נען נאר די דערפארונג. די נערוון פון די דאי זיקע קינדער זיינען נאך צוע עמפינו/עך פאר א נארמאלן לעבן-די מיינסטע גיבן זיך אפ א קלארן דין וחשבון, אז זיי זיינען פסיכיש קראגק און דער געפי; צו זיין א פאריאם (ארויסגעשטוי־ סענעח פארשוויגדט פריער, ווען זיי ווערן צו׳ זאמענגעבראכט מיט ליידנם־ברידער. ווען מיר האבן דך דאן געפונען אלייך מים די לערערם האבן מיר געהערט עפעם געי נויערס וועגן א פאר פאלן. דא איז געווען צ״ב חוב ילגבי די אינוואלידן פאר זיי קאאפעראטיוון לארץ ישראל לארק ישראל ילדתי הנאה לארק־ ישראל תפעה. בארק־ ישראל השמש זויחת, בארק ישראל השקדיה פורחת, בארק ישראל שם רב אור וחם. האביב, האביב שם מתחיל היום, בחמשה עשר לחדש שבט. דוידוביץ ראש השנה לאילנות בארץ־ ישראל יוסי השפים בבקר לקום. מייד רץ החוצה, לראות אם יהיה אויר יפה היום. את הגשם הוא אוהב תמיד.—רק לא היום, רק לא היום! ירד לו מחר, מחרתים. אפילו שלושה ימים ושלושה לילות רצופים. רק לא היום—יום זה, חג לילדים. היום ראש השנה לאילנות. ואלהים שמע לתפילת הילדים ושלח להם יום שכולו' שמש וחם ותכלת. יוסי הלך עם חבריו אל המגרש. שם גמעו שתילים רבים, נטעו ושרו. הילדים שמחו מאה ביום זה התחנכו בעבודה יקרה. נטעו עצים. הרבו צל במולדת האהובה. יעקב פיכמאן נטיעת ט״ו בשבט בנגבח בחמישה־עשר בשבט התאספו ילדי נגבה, אשר בדרום יהודה לנטוע עצים. כל ילד גטע שגי שתילים. אחד בשבילו ואחד בשביל ילדי שארית׳ הפליטה, שעדין לא זכי לעלות ארצה־ ישראל ולגמוע בעצמם. מאנכע האבן חדשים לאנג, זאגאר יארנלאנג, געוואנדערט - פון די באלטישע לענדעד און פויק-ביז די וועגן פון די דאזיקע פאנטאסטישע, בלאנדזשענדיקע רייזנדע זיינען דך צוזאמענגע־ לאפי אויף דער פערסישער גרענעץ. דאקמוירים, אויפזעערינם און לערערם זייגען געקומען פון א״י אין לאנער ביי טעהעראן ווי פארשער אין א געביט, וואט מען האט זיך אים אפילו נישט געקענט פארשטעלן. מיט דעם האט זיך אנגע־ הויבן די ביזאיצמיקע סטאדיע פון פסיכאטערא־ פישן עקספערימענט, וואם איך האב געהאט א מעגלעכקייט צו באאבאכטן אין פאריקן פרילינג. די אויסבילדונג פון זדי העלפער איז א באדייטג׳ דער טייל פון דעם ברייט פארצווייגטן פרזוו פון מענטשן־רעטונג. די יידישע געמיינשאפט, וועלכע האט אדויסגעגעבן א פרויד און אדלער און אזוי פיל אנדערע פיאנערן פון דער מאדעדנער פסיכאלאגיע, שיינט צו זיין באזונדערם באגאבט אויפן דאדקן געביט, ווי אויך אין פארשיידענע ז<נדערע וויסנשאפטן: אבער באגאבונג איז נאך נישט גענוג. אפילו ווען עם קומט גאך* צו די;יידנשאפטלעכע הילפסגרייטקייט צו ראטעווען די רעשטלעך פון דע ם אייגענעם פאלק. כדי צו קענען העלפן די עליה־קינדער מוזן געפונען ווערן מענער און פרויען, וועלכע זאלן קעגען דערפילן די פונקציעם פון א לערער, א יוגנט־ פירער, א פריינד און גאנץ אפט א פאטער אדער מוטער. דאם דערשטוינלעכע איז דאם, וואס עם איז פארהאן אין א״י אזא ריזיקע צאל פון מענטשן פון דעם מין. איך האב פארבראכט א פאר שעה אין א קליינעם אינטערגאט פאר באזונדערס שווערע פאלן פון יינגלעך און מיידלעך, וואם זיינען נאך, צוליב‘פארשיידענע סיבות, נישט רייף געי ווען אויפגענומען צו ווערן אין א נארמאלער שולע, אדער צו אדאפטירן ביי א פאמיליע. דער /ייטער איז געמען א יונגער ייד, וואט האט זיין קאריערע אנגעהויבן, אלם לערער אין ווין איי־!דער ער איז געקומען קיין א"י. ער איז געווען א זשעני אין זיין פאך און זייגע מימארבעטער רערפיל ריין העלך בויען