Mannheim
Compact Memory

Undzer Worṭ · 1947-01-17 · 3/41 (17.1.1947) · p. Seite 9

Scan of the page
Image: UB Frankfurt, Visual Library (IIIF)
Journal
Undzer Worṭ
Volume
2 (1947)
Issue
3/41 (17.1.1947)
Date
1947-01-17
Page
Seite 9 (sequence 9)
Language
Yiddish, English
Belongs to
journal issue
OCR quality
67% known words query
IRI
…/7242850-7243267-7243270--264-7242911
Visual Library
page viewer of the UB Frankfurt

Mentioned entities

OCR text

1 entity mentions

FRAJTIK, 17. JANUAR 1947 אונרזער ווארט ZAJT 9 •■*s' י•" i-iis?־. 's Wichtike bakannfmachung fun Rajonkomifet Franken Dem 15־tn h. in. iz forgekumen a zicung fun Rat bajm C. K., ojf welcher es zajnen ongenumen geworn folgende baszlusn: 1. Di Centrale Wal-komisje'iz di barufene gezelszaftleche beratnde organizacje cu kontrolirn di gezeclechkajt fun di waln, un ale ire baszlusn wem durchgefirt durchn C. K. 2. Ale sztrajtn inerhalb di rajonen wem antszejdn, in der erszter rej, durch di Rajon Komitetn fun di batrefnde rajonen un dan durchn C. K. 3. Ale kibucim, welche wojnen ojser a sztot oder a lager un bildn a bazundere wirtszaftleche ejnhajt, kenen niszt ontejlnemen in di waln funm lager oder sztot. Di kibucim. kenen baj zieh zelhst wejln a farwaltung. Cum szlus fun der/ Rat-zicung hot di Centrale Wal-komisje demisjonirt. Di demisje hot der Rat ongenumen un baszlosn, az alesztrajt-fragn wem antszejdn in der erszter instanc durch di Rajon Komitetn, un dan durchn C. K. in München. Di personen, ojf welche es falt a cfiszad fun mitarbet mit der dajezer gewalt-herszaft, kenen niszt kandidirn, un der R. K. ewent. der C. K. hobn dos recht azelche lajt als kandidatn oder szojn als gewejlte, cu sztrajehn.' N Sekretarjat fun Rajon Konntet Franken. 1er EOKa Zuntik dem 5. jan. iz forgekumen di derefnung fun najem lokal far der hebreiszer szul in Amberg. In der fajerung hobn zieh batejlikt di forsztejer fun der jidiszer kehile mit horaw Zanger berosz,. fun politisze grupirungen un kultur-amt. Der lejter fun der szul eh' D. Brukner bagrist di gest un dankt dem rabiner Zanger far zajne bamijungen cu szafn a bazunder lokal, wjj di kinder zoln kenen lernen umgesztert. Er redt wegn di hojche lajstungen fun pedagogiszn rat, bichdej awekcuszteln di szul ojf der geheriker hojeh. Der redner apelirt cu ale onweznde un specjel cu di eitern fun di kinder, zej zoln zieh mer farinteresirn mit Di dernerungs metode in lager. Undzer wendung cum lager direkter Mr. Tompson, hobn mir zieh bamit cu bagrenecn mit ejnike algemejne fragn, was zajnen nojgeje undzere lebns badingungen. Mir hobn undzere onfragen gemacht in an efntlecher form, durch der farmitling fun der prese, culib der unmeglechkajt fun direktn kontakt, wajl der direkter Mr. Tompson hot zieh antzagt mitcuarbetn mit jidiszn konntet in lager — culib gewise, undz niszt farsztendleche tajmim. Mir wiln glojbn az szojn di nonste teg, wein mir bakumen di geherike ojfklerung fun Mr. Tompson, wos wet zicher arajnbrengen klorkajt in di färhelteniszn in welche mir gefinen zieh. Baj der zelber gelegnhajt iz kedaj cu wisn, cu es iz dem her direkter hakant der rezim, wos Wert ajngefirt durch dem Messing Oficer. Der lecter git arojs farordnungen, wegn arojsneme ndi eskartn: ejnmol — zuntik, a cwejtn mol — donersztik un leetns — frajtik, mit der bamerkung, az ojfn cwfejtn tog wet men di eskartn szojn mer niszt bakumen. Wider bakumt zieh der ajndruk, az men kukt ojs, az es zoln blajbn menczn on meglechkajtn cu bakumen di mogere szpajz cutejlungen, wajl es zajnen do menczn, wos kenen culib farszejdene sibes, 1*iszt ophengike fun zej — dem basztimtn tog di karte niszt arojsnemen. Chuc dem hot der her Messing Oficer farordnt cutejlungen in trukene produktn far kinder biz ejn jor, derunter: 170 gram wurszt, tomatn sous, 420 gram euker, 3 oder 4 unces szokolad un noch andere minim. Szojn opgeredt derfun, wos zojgkinder esn gewis niszt kajn gerojcherte flejszn, iz interesant, az kinder iber ejn jor — muzn zieh bagnugenen mit der ״bataamter“ szpajz fun der kinder kich, plus a zemele fun a niszt festgeszteltn kwalitet mel. Es feegt zieh alzo, wos hot plucim der her Messing Oficer genumen zorgn dawke far kinder biz ejn jor? Un wer wet zorgn far ale andere klejninke kinder. Di UNRRA zorgt far di ojsgeworclte deplasirte. To lomir farglajehn, wi es lebn di dajese kinder? Zej bakumen chuc zejer normaler raeje ojeh specjele cutejlungen^ fun: ziskajtn, puter, milch un andere gute ^achn. Un undzere kinder mtizn basztejn ojf dem, wos es bawiligt cucutejln der guter wiln fun an UNRRA baamtn. “ Efszer zajnen farhan direktiwn far dem, dan wein mir untertenik szwajgn! Alnfals wartn mir ojf an ojfklerung. In lager hobn zieh endlech bawizn cigaretn. Do hot zieh ober ongefangen a dingenisz. Der Suply Oficer zogt, az es iz far januar un di lager ajnwojner monen far der szule. Es bagrist dem lejter •fun Kulturamt, wos wajzt on ojf dem grojsn forszrit, wos di kinder hobn gemacht bemeszech fun der kurcer cajt, hen in hebreisz, hen in algemejne limudim. Dos ale iz cu fardanken nor di lerer, far zejer ibergegebnkajt. In nomen fun di lerer bagrist der Df. Urlejnski. Er zogt, az di gance ojfmerkzamkajt fun undzer gezelszaft darf zajn, cu dereijen di kinder in gajst fun undzere owes, wajl di kinder zajnen di eukunft fun jidiszn folk. Es bagrisn noch in nomen fun eiternkomitet di ch’ ch׳ Cwajngenberg un Lopata, un di fajerung wert geszlosn mit Hatikwa. M. Rajch dem fargangenem monat december. Der ojfn fun arojsgebn bawajzt ojeh az dos zajnen december cigaretn, wajl mir zajnen noch biz ject niszt gewejnt gewen cu bakumen forojs un zajnen gewen cufridn bakumendik in der cajt. In dem dozikn fal darf ojeh ojfgeklert wem mit klore werter, cu dos, wos rpen hot nit bakumen in der cajt, darf umgekert wem un culib wemens szuld zajnen bichlal di farszpetikungen? Cu wos szafn an ongesztrengte atmosfere? Wi es wert undz gemoidn in der lecter minut, iz in injen eskartn ajngefirt geworn a Ordnung. Di eskartn wein fartejlt wem durch di bloklejter. Waln. ' ‘ Zuntik dem 19. januar kumen for di waln cum lager komitet, cu welchn es zajnen arojsgesztelt geworn 3 listes: N 1, funm blök P.CH.CH. Cijonistisze organizacje un Mizrachi. N 2, Umpartejisze un N 3, Agudas Isroejl. Der onhojb hot zieh gewizn szturmisz. Noch der erszter walfarzamlung, welche iz durch mit a klejnem Skandal, hot der lager direkter farbotn opcuhaltn farzamlungen, wos hot gewirkt wi a kalter tusz ojf di zieh bakemfende edodim un der farlojf fun der ^val kampanie wet warsZajnlech zajn a rujiker. Bichlai iz niszt cu bamerkn kajn iberike kamfslustikajt. Ch. Goldzamd. Fun der histeriszer Dl hlstorisze komisje in Ansbach hot bakumen di jedije, az in Windsheim zol zieh hobn gefunen a Synagoge, wu es iz ject ajngerichtet a szuster warsztat. Ojfn plac hot zieh arojsgesztelt, az di dozike gebajde hot gorniszt gernejnzames mit a Synagoge un hot amol gedint als turn-hale. Gefinendik zieh szojn in Windsheim hobn׳ mir baszlosn cu dergejn, cu es iz iberhojpt ge^wen in Windsheim a Synagoge. Undzere forszungen zajnen gekrojnt geworn mit derfolg un mir zajnen dergangen, az bajm ״Haferplatz“ iz amol gesztanen a Synagoge, welche iz ober in 1938 ojfgerisn ׳geworn. Onkumendik ojfn ongewizenem ort hobn mir gefunen di grundmojern fun der amoliker Synagoge. Der plac wert ject banuct far a misthojfn! Mir zajnen farsztendlech glajeh awek cum birgermajster, welchn mir hobn in nomen fun Central-Komitet baojftragt, opcurojmen dem plac, im arumcojmen un ojfszteln a gedenktowl. In sztot-rat, wu mir hobn zieh dan bagebn hobn mir zieh ojeh derwust, az in Obernzemm gefint zieh an Zuntik dem 11. januar iz in Bamberg forgekumen a kinus fun Hist. Cijon. Achida galil Franken, in welchn es hobn zieh batejlikt forsztejer fun di snifim fun rajon. Micad dem merkaz in München hobn zieh in kinus batejlikt di ch׳ ch’: adw. B. Tkacz, Cwi Horowic, J. Zilber un D. Dines. Dem kinus hot derefnet der forziender fun mazkirut glilit ch׳ Frosz, wos hot dermont di grojse un achrajesdike arbet wos sztejt for der organizacje in cüzamenhang mit der läge, in welcher di Szejris Haplej!to gefint zieh. Er hot bacejchnt di hl pozltiwe rezultatn, wos di mazkirut hot clergrejcht, un bamerkt, az doch zajnen geblibn blojzn, welche darfn in der eukunft ojsgefllt wem durch an intensiwerer un energis?erer arbet. Dos wort bakumt der forsztejer fun merkaz, delegat cum 22-Cijon. Kongres adw. Bejnusz Tkacz, cu zajn baricht funm Kongres. Der baricht iz mit a gewaldiker farinteresirung ojsgehert geworn durch ale onweznde delegatn un gest. Adw. Tkacz hot in a herlecher szprach mit a moleriszer bafarbtkajt geszildert jede ejnclhajt, niszt durchlozndiik gorniszt fun di hejse politisze debatn biz di mindeste klejnikajtn arum Kongres. Onwajzndk, az der Kongres iz forgekumen noch an iberrajs fun di szwerste 7 jor in der jidiszer geszichte, hot der redner batont, az der Kongres iz gewen a gor-ejgnartiker. Er hot gehat cu lejzn hechst-szwere Problemen. Adw. Tkacz hot untergesztrochn, az der Kongres hot mit zieh forgesztelt a rizike manifestaeje dermit, wos noch aza szwere cajt iz gelungen cuzamencurufn Jidn fun der gor er weit, wos zajnen in toch in grüntprincip ale gewen ejnik. 8' iz niszt richtik G. GROSZ: In Bayreuth hot der jidiszer doktor Milch ibergenumen di dire un arbetskabinet nochn dajczn doktor Treuter, welcher iz gewen bakant, als grojser hitlerist. Er iz gewen a hecherer SS-oficir un perzenlecher fraj nt fun gaulajter Wächtler. Mit ewej chadoszim curik iz Dr. Treuter gesztanen far der higer szpruchkamer un, wi es iz gewen forojscuzen hot men im farrechnt cu di szuldike un farmiszpet cu 5 jor arbetslager. Zajt a gewiser cajt szpacirt zieh Dr. Treuter fraj iber di bayreuther gasn wi es iz gewen forojscuzen. Un dem jidiszn doktor Milch szlajdern in di necht umbakante chuliganes sztejner in zajn szildl baj der tir. Majn bakanter zict szojn hecher a halb jor in tfise far cigaretn, wos es hot baj im gefunen a dajezer poliejant. Un er wet noch zien a halb jor, wajl er hot getribn szwarchandl. Ober Dr. Treuter szpacirt zieh iber Bayreuth, wajl er hot mit kajn cigaretn niszt gehandlt. Er hot doch nor mitgeholfn ojsrotn Jidn. Majn bakanter iz a Jid fun kacet un Df. Treuter iz a Dajcz, SS-oficir un a frajnt fun gaulajter. Un dos genigt' tejlwajz men zol kenen szpacirn ojf der fraj. * In Garmisch Partenkirchen iz a demokratisze sztimung. Frajhajt fun szrift un alter jidiszer bejs-ojlem. Bazuchndik dem bejs-ojlem hobn mir gefunen alte gedenksztejner mit opgeribene ojfszriftn, di najere zajnen kimat ale gewen cesztert. Der birgermajster fun Eggenhausen hot f. j. gelozt ojfszteln a tejl fun di macejwes. Ojeh di feinde ojfszriftn wein mit der cajt ojsgekrict wem. Der birgermajster fun Windsheim, welcheer hot undz eugezogt cu helfn in jeder ongelegnhajt hot undz ojeh mitgegebn a szrift cum sztot-rat, mir zoln hobn di meglechkajt cu zuchn in di dokumentn un far- Ordnungen fun di alte anti-jidisze archiwn. Es hot zieh arojsgewizn, az 6 sifrej-tojres, zajnen glajeh noch arajnkumen fun der amerikaner armej opgegebn geworn a gewisn Cpt. Beer un a Chaplain. 3 halbe sifrej-tojres, ejn meser un 1 wantzejger, welche sztamen ojeh fun der Synagoge, gefinen zieh baj a rabiner fun Windsheim. Mir wein zieh bamijen fortcuzecn undzere forszungen un mir hofn ojf der mithilf fun der centraler hist, komisje in München. it Achida - galil Franken — zogt der redner — wi a tejl zogn ״a szwerer Kongres“ oder ״a-n umsliklacher“. Als 3 Charakter sztrichn, wos hobn gelejgt zejer chojsem ojfn ganen gang fusxn Kongres, hot der redner bacejchnt: 1. dsm ojsdruk fun der katastrofe fun ejropejiszn jidntum, 2. di sztelung cum wajs-buch; der gerangl un kamf kegn im un 3. di inerleche diferenejaeje. Der Kongres — zogt der redner — hot cuzamengeklibn di resztlech fun di jidisze kojehes. Redndik wegn prof. Wejcman hot fer ongewizn, az ale on ojsnam partejen bacijen zieh mit jiras-hakowed cu zajn perzon als a sztarkn ojtoritet. Zajn szite iz durchgefaln culib zajn umcwejdajtikn arojszogn zieh far chaluka, farn ontejl in der Londoner konferenc un kegn maawak (gerangl). Zajne mer-rewoluejonere kegner mit dr. Silver berosz, hobn oponirt mit' dbr tajne, az mir hobn niszt ibergelebt, kedej wajter langzam cu szlepn undzer werk, un di dozike hot gezigt. Nochn mitog-iberrajs hot ch׳ B. Ornsztejn opgegebn a baricht fun der tetikajt fun der mazkirut glilit un dan hot ch׳ Horowic funm merkaz gehaltn a politiszn referat, klor machndik di ojfgabn fun der H. C. A. Ejnike szo hobn farnumen di bar ich tn fun di delegatn wegn der tetikajt in di bazundere punktn, wi ojeh di diskusjes. Szpeter zajnen forgekumen waln fun a mazkirut un rewizjons-komisje un lesof hot ch׳ Zilber funm merkaz gehaltn di szlusrede, in welcher er hot ojf gef odert di dele-. gatn sztarker cu aktiwizirn di cijonistisze arbet. Mit Hatikwa iz der kinus geszlosn geworn. R-n. wort. Ich hob es tejkef bamerkt, wen ich hob ojfn wakzal ojfn want a kuk gegebn ojfn amtlechn plakat: ״Am Sonntag Karten nur für Amerikanische Soldaten“. Epes a ״demokrat“ hot mit a blajfeder iber gesztrochn ״Soldaten“ un ongeszribn ״Banditen“. Un azoj hengt der plakat, demokratje, frajhajt fun wort un szrift. Un Dr. Schumacher iz gewen frajntlech ojf genumen in London ... Der gew. bayeriszer premjer un firer fun di dajeze soc. dem. Dr. Högner hot bakant gemacht, az er wet bakemfn dem sistem fun awekgebn dajeze dires cu ojslender. Der münchener Oberbürgermeister wolt undz wider gewolt farszparn in lagern. Szpeter wolt er undz gewis gewolt farmachn. Dan ojfszteln a tureml mit elektrizirte drotn. Szpeter fargazewen .? . Es iz iberhojpt a szod wegn dem cu'diskutirn! Di faktn redn far zieh. Biojz manchmol ganwet zieh arajn in der neszome a modner ge dank: Cu darf azoj ojszen di fargitikung far der undz geszeener roe?! Cu darf dos zajn di azoj propagirte widergutmachung? Es zet ojs, az baj di hern socjal-demokratn un oberbürgermaj sters hobn zieh farplontert di werter ״Wiedergutmachung“ mit ״wiederblutmachung“. Fun der Haszomer Hacair bawegung. Szabes dem 4. jan. iz in München forgekumen a cuzamenfor fun di aktiwistn fun der Haszomer Hacair bawegung. Der ch׳ Smoler efnt di baratung mit a kurcer rede un git iber dos wort dem ch’ Mordchaj, welcher git iber in a ewej szoediker rede a baricht fun baseier kongres un firt ojs: in farsztarkn dem progresiwn front baj di brejte jidisze masn ligt der kojach fun jidiszn folk un nor dos ken zichern dem antgiltikn zig fun a jidisz socjalistiszer arbeter-ejnhajt in E. J. Ojfn tog-ordnung wert noch gesztelt di frage fun di waln cu di komitetn in der amerikaner zone un nochn diskutirn iber farszejdene organizacjonele fragn wert di baratung geszlosn. Vincent Auriol, socjalistiszer Kandidat — prezident fun der francojziszer republik. (fun der lecter minut) Pariz, 16. jan. (DENA-Reuter.) Vincent Auriol, der Kandidat fun di socjalistn, jz mit 452 sztimen fun 883 gewejlt geworn als prezident fun der ferter francojziszer republik. Der Kandidat fun MRP Champetier dS Ribes hot bakumen 242, der Kandidat fun der ״Farejnikung fun Linke“ Jules Gasser 122 sztimen. Far Michel Clemenceau (Radikalsocjalist), zajnen opgegebn geworn blojz 60 sztimen.

Text as recognised by OCR (ABBYY FineReader), without corrections. Entity mentions: TagMe (2021); their positions were matched to this text again.