Undzer Worṭ
- Journal
- Undzer Worṭ
- Volume
- 2 (1947)
- Issue
- 30/68 (8.8.1947)
- Date
- 1947-08-08
- Page
- Seite 7 (sequence 7)
- Language
- Yiddish, English
- Belongs to
- journal issue
- OCR quality
- 69% known words query
- IRI
…/7242850-7243267-7243335--547-7242889- Visual Library
- page viewer of the UB Frankfurt
Mentioned entities
OCR text
) ZAJT 7 אונדזער ווארט FRAJTIK, 8. AUGUST 1947 Derefnung fun a najer ORT-szule in Windsheim 1 Di hic iz umdertreglech. Durch di ofene fencterlech funm gedektn ״jeep“ rajsn zieh arajn hejse 'luft-masn, ober aftle di dozike luftsztromen zajnen niszt imsztand cu ,lindern di hic. Mir forn sznel, wajl mir muzn noch dawajzn cu der cajt un der weg iz a wajter. Langzam, wi der hejser tog, rukt zieh di cajt; endlech, antplekn zieh di turem fun Windsheim far undzere ojgn. Gecejlte minutn — un n}ir gefinen zieh ojfn plac. Der weg iz farsztelt mit farszejdene ojtos, tejl fun zej zajnen farzen mit transparentn, dos zajnen gekumene gest fun di arumike jiszuwim, wos kurce werter szildert er dem weg welchn es hot durchgemacht di szule far di lecte 8 monatn zajt er iz direkter. Er wajzt on di dergrejehungen wi ojeh di szwerikajtn, wos hobn zick gehojft ojfn weg un ruft di sziler wäjter fortzecn di arbet, szojn in fil besere badingungen, in a najer szule. Dos wort bakumt dan der lager-dir. Hekselbirt, welcher sztrajeht unter di wichtikajt funm hajntikn jom-tojw un ruft dem farzamltn ojlom lernen zieh a fach, wajl nor durch lernen kenen mir wem sztolce birger fun undzer ejgener hejm. A sztarkn bajfal rufn arojs di werter fun dr. Steinberger, dem dir. fun ORT far der gancer amerikaner zone. Inhaltsrajdi iz der referat fun agr. Olejski. ״Arbet — zogt der redner — iz der motor fun ale nacjonale bawegungen. Es blijen 45 punktn fun ORT in der amerikaner zone. Mir zajnen arajn in a najer tkufe, mir muzn hajnt hobn arbet un dawke kwalitatiwe arbet. Durch arbet un durch baherszn di technik wein mir derfiln undzer 2000 jorikn trojm. Ir hot a prechtikn binjen, es muz ict gefunen wem der Inhalt. Zol ajer szule wem a muster farn bamberger distrikt punkt wi Landsberg iz es geworn farn 5 distrikt. Wajzt ajer ambieje“. Der distrikt-dir. inz. Kornicer ruft di Szejrit Haplejta-masn, az zej zoln sztromen in der szule. Un glajeh noch di hilchike aplodismentn falt wider der cuzog fun materjal funm bamberger dep. dir. mr. Rayben. Es rejdn di ewej E. J.-szlichim: froj Gofen fun Socknut un h’ Engelhardt fun Joint. Es hot a wej-geton mit awira d’ Erec Jisroejl. Froj Gofen brengt als lebedikn bajszpil dem Jiszuw un der h’ Engelhardt farendikt mitn ojsruf: der guter wiln iz der gebot fun der szo. Es redt in nomen funm Regional Komitet Franken h’ Krut, der wice-forz. fun windsheimer komitet Sztrasberg wi ojck forsztejer fun di sziler. Mitn ibergebn di szer ibercusznajdn di ajzerne lente der IRO-dir. mrs. Green wert farendikt di erszte tejl. Dan lozt zieh der ojlom in binjen, kedej cu batrachtn di herleck ojsgefirte arbetn fun di ORT-sziler. Baj szej n-serwirte tiszn farbrengt noch der ojlom a lange cajt. R-n. Konferenc fun ORT direktorn In Eichstätt Dem 12. 8. 10 fri kumt for in Eichstätt a konferenc fun ale direktorn fun di ORT-szuln in district—Bamberg—Regensburg. Ojfn tog- Ordnung fun der konferenc wein sztejn fragn fun szul-wezn, bazorgung fun sziler un szul personal, wi ojeh injonim fun ojsbesern di ajnrichtungen baj der arbet fun di szojn ekzistirnde ORT-szuln. Es kumt ojeh in batracht dos ajnordenen a rej na je szuln inm dozikn district. In der konferenc wein ojeh ontejlnemen forsztejer fun di lagern, in welche di szafung fun azelche szuln wem geplant. Micad der centrale wein onweznd zajn Mr. Walinski, direkter fun der US un Engliszer zone Dr. Steinberg, dr. fun der gancer US zone Agr. Oleiski. Di konferenc kumt for in distrikt biuro in Eichstätt in hotel Traube. Grojse protest-demonsfraeje in lager Waldstadt wiln bajzajn di fajerung fun derefenen di naje ORT-szule. A wintl iz fun ergec ongekumen, hot a por wolkns cuzamengeklibn un der plac, wu es darf forkumen di fajerung, ligt ict in szotn. Di gest'farnemen di tribune, ewiszn zej gefinen zieh mrs. Green, di direktorin fun der P.C.I.R.O. in Ansbach, dep. dir. mr. Pantsch, der najer referent far jidisze injonim baj der IRO h' Friling, forsztejer fun Joint, ORT, Socknut un orttke komitetn. Ful gepakt iz der hojf far der szule, far ale iz kajn ort niszto, muzn a tejl sztejn blajbn. Baj a tojter sztilkajt, unterbrochn nor durchn Katern fun di fener un transparentn, jäerefnt di fajerung der dir. fun der ORT-szule h’ Izraelewicz. In Bamberger lager-szpigl Kombatantn wider baj der arbet Dem far-lectn szabes hobn di bamberger Pechach-organizacjes, ajngeordnt a bCszutfesdikn ״Ojneg szabat“ gewidmet der fartejlung fun simanim far a tejl mitglider funm sztotiszn snif. Wi gewenlech baj ale ongejszabat un stam farwajlungen in Pechach, zajnen di tiszn wi geherik serwirt. Men hot zieh obgegebn a bisl cheszbn-hanefesz, cuerszt der madrich ch“ Wejnik dan Wagenfisz un lesof iz mit a!engerer rede arojsgetrotn der mitglid fun Galil, Szpric, welcher hot gerufn zieh bazinen un zieh ibergebn der bawegung bichdej mit fuler achrajes mitcuhelfn inm gerangl far a frajer jidiszer meluche. Noch di redes iz forgekumen di ceremoniale szwue fun 8 chawejrim fun sztotiszn snif, wos zajnen dekorirt geworn mit simanim fun der bawegung. Dan hot chewre farbracht in a gemitlecher atmosfere mit gezang un rikudim biz szept in der nacht. Farszejdns In der arbet fun gericht iz zet ojs wer farinteresirt cu sztern: leetns zajnen farszwundn a pak aktn funm tisz fun field-observer h* Symchowicz, wu es hobn zieh gefunen basztetikte urtejln fun Area direkter in Bayreuth. Es iz poszet umfarsztendlech wer hot es gekent machn. Di zach wolt badarft umbadingt ojsgeforszt wem, wos wolt zicher gebracht noch siurprizn. Di kinder zajnen curikgekumen fun dem 2 wochikn opru in Schierling baj Regensburg un grejtn zieh ojfgenumen cu wem curik in szul. Micad dem lager komitet darf gezorgt wem, az di kinder zoln bakumen di geherike kwalificirte dereijerisze kojehes, wegn wos men darf zorgn azoj lang wi es iz cajt. Der kultur-amt zol zieh szteln in׳ farbindung mitn Board far kultur un aropeijen di nojtike col lerer un zorgn far zejer ajnordnen. A cwejte grupe lager-kinder zajnen aifcjsgeszikt geworn kajn Schauenstein, wu zej wein farbrengen biz dem onhojb fun szuljor. ln englisz redt di IRO-direktorin mrs. Green. Zi glojbt, az ale wein ojsnucn dem rizikn szans un zieh nemen cum lernen. Zi, fun ir zajt, wet sztendik zajn bajhilfik. Zi zogt ojeh cu, cu baszafn materjal, wemens mangl es hot tormozirt azoj sztark di bizjectike arbet fun der szule. ״Ict ze ich far zieh a grojsn szild un a szejne gebajde fun der ״ORT-szule“ zogt der dep. Vlir. mr. Pantsch — ״es iz gut cu lerhen un deriber glojb ich, az ir wet zieh ale nemen mit hasmode cu der arbet. Zet, az ajer szule zol zajn di beste“* Mit a apel cum farzamltn ojlom wendet zieh der fieldsobserver h’ Friling: ״Ir muzt zieh arajnftln in najem jidiszn lehn, wos zol /־ szojn zajn fraj fun cores un umglikn, a lebn ful mit arbet. Dem weg cu aza lebn, kent ir gefinen in der ORT-szule“. Di Szej rit Haplejta fun grestn lager in Bayern, wos szmachtn in di karton-barakn fun waldstadter lager szojn iber onderthalbn jor, hobn mit grojs farbiterung ojfgenumen di szrekleche jedije wegn mord iber undzere Maapilim, wos es zajnen bagangen di Eng-׳ lender in mitn jam. Spontanisz hobn zieh donersztik Chet -*Menachem - Ow farzamlt grojse masn fun der jidiszer jugnt, eitere, frojen un kinder arum dem blök wu es gefint zieh der jidiszer komitet. Fun dort hot zieh formirt a riztke protest-demonstraeje, berosz mit di perzonen: prezes funm komitet ch׳ Garfinkei, gen. sekr. fun jid. komitet ch’ Goldberg wi ojeh ale komitetmitglider. Noch zej di lager-policej un mitglider fun ale politisze richtungen mit transparentn un lozungen: ״Efnt do tojern fun undzer hejm!“, ״Mit ale wegn wein mir gejn“, ״Kowed di gefalene heldn ojfn jam“ un andere. Wen di demonstraeje hot dergrejeht dem sport-plac, derefnt ch׳ Garfinkei di protest-farzamlung, haltndik derbaj a kurce rede, wu er wendet zieh cu ale demokratisze i Kinder-kolonie in Schauenstein A gute zach iz geton geworn mitn szafn di zumer-kolonies far di kinder. Undzer distrikt hot bakumen aza min hejm in Schauenstein, wu es kumt szojn di rej ojf der cwejter grupe fun 120 kinder fun Bayreuth, Hof, Fürth, Barnberg, Eichstätt un Windsheim. Di erszte grupe fun der zelber col kinder, wos hobn gut farbracht dem sezon, iz basztanen fun kinder fun Waseraltfing, Eidenheim, Neu Freiman, Lokking un Ansbach. Der lejter fun der doziker unternemung iz a junger dajezer Jid Werner, welcher wajzt arojs fil energeie in zajn arbet als suplaylejter. Di fiichtn fun a welfare-baamtn filt ojs froj Rajman, an englisze Jidin. Di szwere rol fun a madrich hot Grinsztejn fun Furth, wemen es helfn cu in zajn arbet ewej bachurot fun Bayreuth, Bandersman un Epstein. Di kinder zajnen lokirt in 10 grojme cimern, ajngetejlt lojt der elter, mejdlech wojnen bazunder, di kick iz a sztreng-koszere unter der ojfzicht fun dem fachman, fun dem religiezn kucher h‘ Grinfeld. Es iz derbaj interesant ojscurechenen di szpajzn, wos. di kinder bakumen teglech, wos zajnen agew zejer gut eugegrejt; frisztik: brojt mit pufer, Sardinen un kakao. Mitog: kartofl-zup, kartofl-ejer (oftmol flejsz). Noch mitog: kudin un kawe. Ownt-brojt: brojt mit puter, kawe, fisz un szokolad. Es wajzt zieh a mangl in madrichim, wos zoln kenen arumnemen mit mer zorg ale kinder. Wajter darf gezorgt wern far lejen-materjal un sport-machszirim far di kinder ojf cu farbrengen di fraje cajt. Der Rajon-komitet muz glajeh ibernemen di kinder-kolonje Schauenstein unter zajn zorg un zen regulirn ale manglen, kedej di kinder zoln hobn di fulste meglechkajtn zieh ojsruen un gut farbrengen zejer cajt. Der iker muz acht gelejgt wern ojf ernste un gut ojsgeszulte madrichim. Geszafn a Misrad Arci Jisreajli in galil Bamberg Der lager-komitet macht grojse onsztrengungen, cu brengen in Ordnung di wojnblokn. In der erszter rej hot men zieh genumen restaurirn dem dritn blök, welcher iz gewen am ergstn farworlozt. Der doziker blök nojtikt zieh in elektriszer balojchtung un in beserer waser farzorgung. Ch. Goldzaund In cuzamenhang mit der reorganizirung fun di arbetn funm dozikn Misrad, hot zieh undzer a mitarbeter gewendet cum szolijach ch’ Symchowicz in Bamberg wegn a rej ojfklerungen in der frage. Mit di bakumene informaejes tejln mir zieh mit undzere lejener. "\ In cuzamenhang dermit, git iber di ojbndermonte lajtnde perzon — iz montik dem 22. 7. forgekumen a kinus in Regensburg mitn ontejl fun ale waadot fun rajon Regensbürg un Bamberg unter der lejtung funm centraln Palestine-amt in München. Der kinus hot bahandlt a gance rej zejer-wichtike fragn un richtlinjen fun wajterdiker arbet, gegebn di nojtike onwajzungen un instrukojes, wos hobn far a eil arajncubrengen geherike klorkajt un disciplin in der arbet. Es zajnen ojeh forgekumen a rej bikurim in rajon, beejs welche es iz festgesztelt geworn, wi wajt di ortike waadot pasn zieh cu cu di, gegebene zej, onwaj zungen. 1 In rezultat funm ojbndermontn wi ojeh culib der meglechkajt funm opforn szojn in der kurcester cajt fun Sochnut-forsztejer ch’ Symchowicz kajn E. J. Iz ojeh antsztanen di nojtwendikajt cu szafn in Bamberg a Misrad Arci Jisreejli Glili wi ojck an optejlung in Hof. Der Misrad Glili in Bamberg wos unterligt direkt dem Misrad in Regensburg, nemt arum folgnde sztet: Bayreuth, Kreusen, Pröbitz, Pottenstein, Forchheim, Kulmbach, Lichtenfels, Coburg, Westheim un Eltmann. Di optejlung in Hof, wos unterligt Bamberg, nemt arpm: Selb, Marktredwitz, Rehau, Münchberg, Helmbrechts-Neule, Schwarzenberg un and. Wi es iz cu zen fun der doziker reorganizaeje, wet di arbet onnemen ganc andere formen. Baj der gelegnhajt wendn zieh di lejter funm naj-geszafenem regionaln amt cum Regional Komitet wegn der umbadingter nojtwendikajt fun unterszticung far der doziker najer institueje, wos drikt zieh ojs in der erszter rej fun farzorgn mit a pasndn 10kal in ejnem fun di binjonim funm RK far der ajnordnung a biuro farn Misrad E. J.- Glili. Es iz cu hofn — hot farendikt ch’ Symchowicz — az ojeh der doziker injen wet pozitiw derlejdikt wern. Ch. S. kojehes in der weit, az zej zoln niszt lozn faln dos jidisze folk, wos hot gegebn dem grestn bajsztajer in kamf mitn faszizm. In nomen fun hign rabinat redt der grajzgrojer lubawiczer row, welcher ruft cu sztarkn zieh iber dem ejbikn Amolek, wos wil niszt derlozn, az mir zoln wern a fraj folk inm ejgenem land. Er ruft ojeh cu ojsdojer ojf a besern morgn farn geplogtn folk Jisroejl. Es rejdn noch forsztejer fun Socknut, P. C. CS., P. C.-Hitachdut, Betar, Brit Hachajal, Hanoar Hacijoni, Mizrachi, Dror, Haszomer Hacair, wi ojck a forsztejer fun Schliflnger lager. Fun alemens werter dringt arojs tifer caar un ojfregung kegn der engliszer E. J.-politik, wi ojck di nojtwendikajt fun adidus in undzere rejen farn farsztarktn kamf farn kijum hauma. Der forz. Garfinkei lejent for di rezolueje in welcher der 8000-kepiker waldstadter lager szlist zieh on inm grojsn wej-geszrej fun der gancer Szejrit Haplejta, wos zet ir ejncike retung nor in E. J. Zi zogt ojck cu mit farsztarkter energie fortcuzecn di alija b’ chol hadrachim. Unter di klangen fun Hatikwa wert der protest-miting farendikt. Symche Kochaw, Waldstadt Herman Jablokow ojf a koncert-tur in der britiszer Zone. Der barometer artist un star fun der jidiszer bine in Amerike, Herman Jablokow, fort op ojf a koncert-tur in der britiszer zone. In der cajt ewiszn dem 3—7 august 1947 wet er gehn a rej koncertn in Bergen-Belsen, Hannover, Köln un wen meglech ojck in Hamburg. Dem 9 un 10 aug. wet er ojftretn in Berlin. Fun dort fort er op ojf a koncert-tur kajn Pojln. Di kqncertn fun Herman' Jablokow wern aranzirt funm JOINT un der ajntrit iz fraj far jedn. Di Sz. H. in der amerikaner zone fun Dajczland gezegnt zieh mit dem barimtn artist mit a hareikn dank far dem nachas-ruach, wos er hot zej farszaft mit zajne koncertn un git ojeh op a jaszer-kojech dem JOINT, wos hot im cu undz aropgebracht. A bajszpil far andere In Bad-Reichenhali arbet di KKL-Komisje mit fil inicialiw, C. a. hot xi ibergenumen dem f&rkoii fun aaitungen, der rabat seit tarn KKL. J