Undzer Worṭ · 1947-01-03 · 39 (3.1.1947) · p. Seite 6

ZAJT 6 אונרזער ווארט FRAJTIK, 3. JANUAR 1947. ארטור זיגעלבוימם זעלבסטמארד פון מנשה אונגער טישער ארמיי, וועלכע האט ארום זייך קאגצעג־ טרירט פארדעכטיקטע כחות און פאשיסטישע עלעמענטן. עם זיי־נען אויך ווייטער בסוד גע־ שיקט געווארן פוילישע אפיצערן, ויי זאלן אג־ פירן טיט זייער ארבעט אין ־פוילן. ד' ארבעט איז באשטאנען אין הרגיענען יידן... צו די דאז־יקע פוילישע אפיצירן איז ניט געגעבן געווארן קיץ שום באפע/, שרייבט ריים. ויי ואלן אפשטעלן די פאגראמען אויף אידן, אדרבה, מען האט ויי ארויסגעגעבן א באפעל, ויי ואלן טאן וואם אין וייער כה איו צו בא־ שווערן דאם צושטאנד פון דער פוי? ישר דעני- רוגג, און איינער פון די מיטלען איו - צו מא¬ כן פאגראמען אויף יידן... ווען נעגעראל אנדערם וואלט בלויו איין באפעל גענעבן ויין געתיימער ארמיי אין פוילן, שרייבט דיים. ויי ואלן אויפהערן צו פאנראמירן יידן, ווא/ט גענוג געווען צו מאכן א סוף צו די מעראר־אקציעס קעגן די יידן אין פוילן. אבער אנדערם איו גארניט געווען פאראינטערעסירט אין דעם, שרייבט ריים, פארקערט ער האט צוגע־ ואגט וייגע מענטשן אויםצופירן ויין צוואג - צו מאכן א סוף צום קיום פון יידישן פאלק אין פוילן... דעם דאויקן טרויעריקן צוואג האט גענע־ ראל אגדערם געגעבן, ווען וייגע אפיצירן האבן ויך בעת דער מלחמה פאר אים באקלאגט, או עם ויינען פאראן צו פיל יידן אין דער פוילישער ארמיי, דעמאלט האט גענעראל אגדערם ויי גע־ ענטפערט r »איצט איו גישט די צייט ויך צו בא־ שעפטיקן מיט די יידן. איך ואג אייך צו, או מיר וועלן מאכן אונדוער חשבון מיט די יידן, ווען מיר וועלן קומען קיץ פוילך. יא, עם ווערט טרויעריק אויפן הארצן, ווען מען דערוויסט ויך אט די איינצלהייטן וועגן דער פאגראם ארבעט פון גענעראל אגדערם און ווען מען דערמאנט ויך, אזדער דאזיקערגעגע־ ראל איו איצט א חשוביער גאםט אין דער לאג־ דאנער לייבאר רעגירוגג, און דערצו נאך או ענגלאנד האלט ביים באועצן א צוויי הונדערט מויוגט פון וייגע פאשיסטישע סאלדאטן אין ארץ ישראל און אין עבר הירדן... («דער מאג" גיו־יארק) ברירה נישט געהאט, ווי ויך אנצושליסן אין די לינקע פוילישע פארטיואנער. פון איטאליע האט גענעראל אנדערם ארויס־ געגעבן א באפעל צו דער "ארמיא קראיאווא" או ויי ואלן אנהויבן פירן א קאמף מיט דייקא- מוגיסטישע פארטיואגער און טיט די יידן, ווייל "די רוסן און די יידן ויינען די גרעסטע־ שונאים פון פוילישן פאלרך... אין דער 'צייט פון דעם מרויעריק בארימטן אויפשטאנד פון פאשיםטישן גענעראל באר־קא־ מאראווסקי, ויינען געשיקט געווארן יעדן' מאגי 2 עראפלאנען פון דעם געהיימען לופט־פעלד אין מאראנא קיץ ווארשע מיט געווער און אמוניצע. א פופציק פראצענט פון די עראפלאגען, וואם ויינען געפלויגן קיץ ווארשע זייגען נישט צוריק- געקומען. ווען די רויטע ארמיי האט ויך אגגעהויבן דערגענטערן צו פוילן, האט די "ארמיא קרא־ יאווא" באקומען א באפעל פון געגעראל אנדערס, אז ויי ואלן פארשטארקן דעם קאמף קעגן די רוסן און יידן, כאטש דער סאוויעטן פארבאנד האט שוין דעמאלט אפיציעל געהאט געשלאםן א פריינטשאפט־אפמאך מיט דער .פוילישער גלות- רעגירוגג אין לאנדאן. דער קאמף פוץ דער "ארמיא קראיאווא" איו דערנאך פארוואגדלט געווארן אינגאגק' אין א מלחמה קעגן דער רוץ*ער ארמיי און קעגן דער נייער פוילישער רעגירונג, וואם איז געשאפן געווארן. גאך דעם, ווי די מלחמה האט זיך נעעג־ דיקט, האט געגעראל אגדערם אפיציעל ארויסגע־ געבן א באפעל, אז די "ארמיא קראיאווא" לייוט זיך אויף. דאם איו געשען דערנאך, ויען די רוי־ טע ארמיי האט געכאפט 17 אפיצירן פון דער "ארמיא קראיאווא" און צעשמעטערט די הויפט־ קווארטירן פון דער געהיימער פאשיסטישער אר־ מיי. אבץר דאם אלץ איו געטון געווארן בלויז?פגים וועגן. אין געהיים האט געגעראל אנדערס ווייטער געשיקט געווער דער געהיימער פאשים־ י}׳ די קורםן. איו דער מארמירער ועגלבוים בא־ גאנגען זעלבסטמארד. נאכדעם ווי די עליאם האבן איינגענומען איטאליע און געגעראל אנדערם האט ויך בא־ ועצט אין אימא?יע, איו אין דער איטאליענישער שטאט טאראנא אויפגעשטעלט׳ געווארן א פוי־ לישער •מילייטערישער פלי־פעלד פון וואגען די פאליאקן האבן געשיקט סאלדאטן און געווער אין געהיים קיץ פוילן. דער אנפירער פון פלי־ פעלד איו געווען דער פוי; ישער קאלאנעל אקאלגיצקי. צוערשט האט געגעראל אנדערם זיך געמוזט באנוצן מיט די אויסגעשולטע סאלדאטן פון דער פוילישער גלות־רעגירוגג אין לאנדאן, ווייל ער האט גאך ניט געהאט וייגע "אייגענע מעגטשך. ער האט אבער יעדן םאלדאט און אפיציר פריער גוט חוקר ודורש געווען איידער ער האט אים געשיקט קיץ פוילן. אויב עמיצער האט אתים־ געוויון וועלכע ניט איו נייגוגג צו דעמאקראטיש־ קייט און האט געהאט א ליבעהאלן נעפיל צו די יידן, איו ער געיפסל־ט געווארן... גאך א פאר חדשים האט גענעראל אנדערם שוין געהאט אויפגעלערנט וייגע אייגעגע מענטשן, און עם איו פון דאן אן געפירט געווארן א נאר־ מאלער געהיימער פארקער צווישן וייגע מענטשן און איטאליע מיט דער געהיימער פוילישער פא- שיסטישער ארמיי אין פוילן. ניט אייגמאל, שרייבט אנשל ריים, האט מען געקענט הערן פון וייגע פארשטייער, אז ווען ויי וועלן קומען קיץ פוילן, וועלן זיי אפצאלן די רוסן און די יידן ווי עם קימט ויי... די "ארמיא קראיאווא" האט לויט גענעראל אגדערסיעם באפעל אפיגעריסן אלע פארבינדוגגען מיט די ייז^ן אין פויילן און די יידן, וואם זייגען אנטלאפן פון די געטאם. כאטש זיי זיינען נישט געווען קיץ קאמוניסמן, האבן זיי קיין אנדער שטיל, זייער שטיל איז היינט דארט... שלום בערגמאן♦ מער, קיינער שטייט גישט אויף דער "וואך און קיינער הענגט בישט מער קיין רויטע פעגדלעך.,. אין דער מוגקלקייט פון דער גאכט שפא- צירט דארטן היינט קיינער נישט - אפילו קייך שאטגם... קיינער רעדט נישט מער וועגן ליבע - שטיל, זייער שטיל איז היינט דארט... אויך דער הויף פון סאפיעזשיגםקא נומער אכט האט היינט אג־אנדערן אויסזען. שטילקייט, ,מרויעריקייט פון אלע זייטן - אזא פחד פאלט אן אויף א מענטשן, ווען ער קומט אריץ אין הויף... ארום און ארום - שטומע שטילקייט. דארט איו יעצט נישט קיץ הויף - א בית- הקברות! דשטא מער די אנגעשטאפטע "קאסטנם" מיט די הונדערטער לאקאטאירן, אפילו דעם שיכורן אנטאני ועט מעין גישיט מער (ער איו אוועק גלייך ימיט א;ע אויף "יענער" וועלט...) די וויין און איינגעמאכטם קעלערן גיבן נישט מער די ריחות - ויי גיבן היינט ריחות פון טויט - בלוט - אומשולדיק בלוט... גישטא מער די אלע בעלי־מלאכות - אפילו דעם וויגקל־ מורה־הוראה ועט מען נישט מער - קיינער שטעלט נישט מער קיץ חופות - קייגער גט זיך גישט מער... אויך ד יאסל שטופט נישט מער קיין ״לאנדרינקעם״ אין'מויל - ער קגייפט גישט מער אין באק... קיינער "קאנצערטירט" גישט מער, אפילו דעם בלינדן זייוול קיט זיין שותף פיניע הויקער זעט מען מער גישט... היינט איז דארט שטיל, זייער שטיל איו היינט דארט... בערגער אש - ווי קברים, קברים פון אוג־ דזערע אומשולדיקע טאטעם, מאמעם, שוועסטער און ברידער, קברים פון א ו מ ש ו ל ד י ק ע פרויען, מענער, קינדער און זקנים - קברים פון אומשולדיק פארגאםן בלוט - בלוט, וואם שרייט ארוים, בלוט* וואם פאדערט א חשבון- הנפש!!! ווענט, הוי?ע, אויסגעברענטע,פאר- יתומטע וועגט - ווי מצבות... מצבות טרויעריקע - עם וואלגערן זיך ארום איבער די אש־קברים: פארברענטע יריעות, שטיקלעך פון מזוזות, צע־ בראכעגע שבת־לייכטער, טעפ, לעפל, גאפל, פיש־פאגען, אין וועלכע מען פלעגט קאכין די געשמאקע שבת־דיקע פיש... פארשיידעגע מכשי¬ רים און קינדער שיכלעך... בייגער פון מעגטשן און ב?וט - פארגליווערט בלוט... אט וואם הייגט איז אויף םאפיעזשינסקא נומער אבט;... אויף איין וואנט־מצבה איו נאך פארבליבן א באלקאן - א פאריתומיטער קוקט ער אגטקעגן- איבער אויף א שטיק פארזשאווערט בלעך, וואם וויגט זיך פון ווינט הין און צוריק און דאם בלעך סקריפעט דערביי צו ווי אגיאלטיטשקער 'ביי דער גסיסה,.. ווילדע שווארצע טויבן קומען צופליען פון צייט צו צייט - זוכן און גישטערן איבער די אש־קברים און צוויקען דערביי טרויעריק צו. - ווי ויי וואלטן באווייגט דעס גרו׳יסן און טראגישן חורבן... - שטיל, זייער שטיל איו היי^ט דארט,» (אני הקטן־האב געוווינט אנטקעגן־איבער דעם וויגקל־רב און דורבן פעגצטער אלץ בייגעווויגט.) די קללות און די געשרייען פון די "צעהיצטע" פארפעלקער זייגען געגאגגען ווי הארמאטן, דער אפקלאגג איז אזש געווען ביז דער נאם ארוים... אויף סאפיעזשינסקא נומער אכט האט זיך אויך געפונען א שפייז־קרעמל. ר׳ יאסל האט געהייסן דער אייגגטימער. א ייד געווען - א לץ - שטעגדיק א פריילעכער, לעבעדיקער - ביי רי יאסלען אין "סקלאך האט איר געקאגט בא- קומעין אלץ - פון א גאדל ביז איינגעמאכטם.,. דריי מאל אין טאג פריש געבעקס, און וויצן אן א שיעור - "נאינאוושע"... ר׳ יאסל האם גאר געהאט איין שלעכטע טבע - אינשטאט א רעשט צו געבן, האט ער אייך (ס,האט געקאגט זיין אפילו דער הויו־א"- גגטימער...) א קניפ-געטאן אין באק - ארייג־ געשטופט א "?אנדרינקע" אין מויל און מיט א שמייכל א זאג געטאן: - וועסט קומען שפעטער, גארעלע... אויף סאפיעזשינסקא אכט האט געוווינט בלויז איין קריסטלעכע פאמיליע. "פאן אנטאני פיאק״ - האט מען אים גערופן. דאוארצא פון הויז איז ער געווען. פאן אנטאני האט ליב גע- האט וייגע יידישע לאקאטארן,' ווייל ער האט פון ויי געהאט אזוי פי$ "פיאנטקאווע" און "ברא- מאווע״ - אז ער, ער אייו זעלטן ווען געווען ניכטער... ♦ <י און אז גאט האט נעהאלפן סיאיז געקימען דער ליבער זומער איז אויף סאפיעזשיגסקא גו- מער אכט געווען לעבעדיק און לוסטייק. קינדער־ לעך, "משה־לעך און שלמה־לעך ווי די קער- שעלעך - פלעגן ויך ארומשפי?ן פון באגינען ביו שפעט אין דער נאכט אריץ - די.געווא;דן און יעלות פלעגן גיין עד לב השמים... מאמעם (אוי, אוגדזערע מאמעם...) פלעגן זיך צוליב זיי ארומקריגן צווישן זיך, צוריק איבערבעטן זיך... (אלץ פאר קיגדער...) יעדע פאר מינוט נייע געזאגגען און גע- שרייען ״פון הויף־סוחרים״, ״חסדלעך און — ״קאנצערט מייסטערס״ - אויסלענדישע און אינלעגדישע מיט גייע ״פראגראמעך - שלא- נערים אקטועלסטע... ם־איז געווען לעבעדיק און לוסטיק - חולאי קבצן... אויך דער פידל־וויר־ טואו - דער בלינדער זייוול מיט זיין אקאמפא- ניסיט - זיין שותף פיגיע הויקער -_האבן אייך כמעט יעדן פרימארגן מכבד־געווען מיט "כל- נדרי״... - מיט איין ווארט מיט "קולטורע" זיי" גען די לאקאמארףב״ח געווען פארוארגט... - און הייינט - הייגט איז שטיל, זייער שטיל א ז היינט דארט... אויף סאפיעזשינסקא גאם (שזוארצע געסל) איו הייגט זייער שטיל, פוסט, פון אלע זייטן טרויער, פוסט ארום און ארום... קיינער פאר- זאמלט זין נישט מער, מען דיסקוטירט נישט יערער ווארשעווער ייד אפילו יידעגע האט געוווסט און ווייסט, אז אין דער גרויסער שטאט ווארשע, אין "נאלעווקער" ראיאן געפינט זיל (ליידער געפונען...) א גאם - רייכטיקער, געסע- לע א. נ. סאפיעזשינסקא - אדער מיטן "היי- מישף גאמען־״שווארצע ג״עסל". אווי האט מען עם גערופןדערפאר, ווייל ס איזדארט אייביק געווען פיגצמער, אווי טוגקל, אז מען האט געמווט "טאפך די ווענט און אונדזערע יידן האבן זיך טאקע ג־עפילט פריי... מיהאט געקאנט טאן, וואם מיהאט זיך געוואלט... קדם־כל - אין די זומער־^ווגטן - דא־ מ^לט איז אין "שווארצף געסל געווען ליהודים. יוגגע בחורים און מיידלעך פלעגן זיך דארט זיי־ ער אפט צוגויפזאמלען, אפהאלטן שעה־ן-לאנג שמועסן, דיסקוטירן אן א שיעור... (איין יאט פלעגט אויך בעת־מעשה שטיין אויף דער וואך...) ס פלעגט זיך טרעפן אויך דארט גאנץ אפט, אז גאך דער דיסקוסיע האט מען אויך באוויליגט אויפצוהענגן אויף די עלעהטרישע דראטן א רויטע פאן מיט ״יעגע״ לאזוגגען - און מיהאט געמאכט ויברח... ...און יונגע (אפילו אלטע...) פארליבטע פארלעך האבן זיך אין "שווארצן" געסל געפילט זיייער היימיש. אין "יעגע" אוונטן פלעגן ויי אורמשפאצירן ביז שפעט אין דער נאכט - און בעת־מעשה אויסדריקן זיך די העכסטע געפילן פון... ליבע, צודריקן הארץ צו הארץ און אפילו קושן זיך - די געלעכטערם און געזאנגען האבן, פארהילכט דאם געסל... צווישן א סך הייזער־נומערן אויף סאפיע־ זשיגסקא גאם האט זיך אויך געפונען דער נומער אכט. סאפיעזשינסקא נומער אכט האט פארמאגט צוויי גרויסע הויפן מיט פירשטאקיקע הייזער־ ״קאסטגם״ - אגגעשטאפטע פון אונטן (קעלערן) ביז די "הויכע פענצמער" (בוידעמער...) מיט הונדערטער יידישע לאקאטארן מכל־המינים... און וואם־האט זיך אלץ דאירט גישט געפוגען?. א וויין און איינגעמאבטם־פאבריק (שולדריינם). די ריחות פון די אלע גוטע געטראנקען פלעגן פארדרייען די נעזער... (נישט אלע האבן געקאנט טרינקען - האט מען כאטש געקאנט שמעקן...) י סיהאט זיך אויך געפונען א טישלער־פאב־ ריק, אניאייגבינדער, א טעקע־מאכער, א בייטל־ מאכער, א ז^קן־מאכער, צוויי זייגערמאכערם (איינער פלעגט קאליע מאכן - דער צווייטער פארריכטן. און... פארקערט) שטעפער שוסטער און שגיידער - אן א צאל... מעקלערם פון פארשיידענע בראנזשעם, א פעלשער ("הויף־ פראפעסאר" פון אלע קראנקהייטן...) א צאן- דאקטאר,' אג-אקושערקע, מלמדים (דוכט זיך מער ווי תלמידים...) סופרים, חוגים, שוחטים און א... וויגקל־מורה־הוראה. ביים וויגקל־רב אין שטוב פלעגט גאגץ אפט זיין פריילעך - מען פ?עגט זייער אפט שטעלן חופות און גאכמער "פריי- לעכעד׳ איו געווען. ווען מען פלעגט ויך...גטן... נייע פאקטן וועגן איצט ווערן מיר געווויר נאך פרטים וועגן די סיבות פון מראגישן ועלבסטמארד, וואם דער באקאנטער בוגדיסט ארמור זיגעלבוים איו בא- גאנגען בעת דער מלחמה אין לאנדאן. באקאנט איו אוגדו בלויז זיינם א בריוו, וואם ער הא?ז איבערגעלאזט, אין וועלכן ער באשולדיקט די וועלט, וואם זי שווייגט וועגן דער גרויסער יידישער טראגעדיע. אבער עם שטעלט זיך ארוים, אז נאך א סיבה האט באווירקט צו טאן דעם פארצווייפלטן שריט, און דאם איו. ווייל די פוילישע גלות־רע־ גירוגג אין לאנדאן און די פוילישע ארמיי־קזך מאנדע אין לאנדאן, האבן ניט געוואלט ארוים־ געבן א באפעל צו דער "ארמיא קראיאווא" (די פוילי־שע אוגטערערדישע מי;יטערישע באוועגוגג), וואם איו געשטאנען אונטער דער פירערשאפט פון דער פוילישער גלות־רעגירונג, זי ואל העלפן די יידן אין געטא אין ווארשע און שיקן צו די יידן געווער דורך עראפלאנען. אט די דאזיקע אנטדעקונגען האט׳ארוים־ געבראכט אין ״דבר״ פון 3־טן אקטאבאר, 1946, אנשעל דיים, א באקאנטער פויעל־ציון, וועלכער איו בעת דער צוויימער וועלט־מלחמה געווען דער פארשטייער פון די פוילישע יידן אין?אג־ דאן און האט געהאט א רעגירוגגם־אמט אין דער דאמאלסדיקער פוילישער מות־רעגירוגג אויפן געביט פון יידישער רעטונגם־ארבעט. אגשעל ריים דעקט אויף דעם אמתין פרצוף פון דעם פוילישן פאשיסטישן גענעראל אגדערם, וועלכער זיצט איצט אויף קעסט ביי דער ענג¬? ישער לייבאר רעגירונג אין לאגדאן, ווי אווי ער האט געפירט א פאגראם־אגיטאציע אין זיין ארמיי און פירט נאך איצט' אן מיט די פאגראם־ העצעם צווישן די געהיימע 'פאשיסטן אין' פזילן. אגשעל ריים שרייבט זיין ארטיקל אין צו- זאמענהאנג מיט דער דערקלערונג פון גענעראל אנדערם. אז ניט ער און ניט די סאלדאטן פון זיין צווייטן קארפום, באטייליקן זיך אין די פא גראמען, וואם ווערן דורכגעפירט אין פוילן. די פארביגדוגג צווישן דער לאגדאגער גלות- רעגירונג און דער "ארמיא קראיאווא" איו נאך געווען אין דער צייט ווען פראניקרייך איז גע- פאלן, שרייבט דיים. ווען די רעשטלעך פון דעם פוילישן ערשמן קארפום זייגען אנטלאפן איבער דער שווייצארישער גרעגעץ און די איבערבליי־ בעכצער פון דעם צווייטן און דריטן קארפום האבן געזוכט וועגן, ווי אווי צו אנטלויפן פון פראנקרייך קיץ ענג? אגד און שפאניע. שוין דא־ מאלט.אץ אץ לאגדאן, - אץ״האטעל "רובעגם" י געזעסן׳ " די פוילישל° הו^עט^אמ^נדע, ^׳וועלכע ג איז דערנאך פארוואנד/ט געווארן אין דעם פוי׳ לישן קריגם־מיגיסטעריום, און זי איו שוין גע- שטאגען אין פארבינדונג מיט דער געהיימער פוילישער ארמיי, וואם איז געשאפן געווארן אין פוילן. די רעשטלעך פון דעם פוילישן מיליטער, וואם זייגען אנגעקומען קיץ לאנדאן, שרייבט דיים. האבן גלייך ארייגגעבראכט א דעמאראלי־ ואציע אין די פוילישע רייען. די "פוילישע צוויי־ טע אפטיילונג", וואם האט געהאט די אויפגאבע אנצופירן שפיאגאזש־ארבעט, איו געווארן איג־ גאנצן פארנומיען מיט אויסגעפינען "ליגקע". וואם געפינען ויך אין דער פוילישער ארמיי. דאם זיינען געווען די דעמאקראטישע עלעמענמן, וועלכע האבן אנגעפירט אןאגיטאציע ניט אויפ־ צושטעלן א גייע פוי? ישע ארמיי, צוליב דעם גרויסן פארראט, וואם די פוילישע אפיצירן האבן דורכגעפירט אין פראגקרייך. די דאזיקע אפטיילונג, וועלכע איו בעת <עם מארש פון די נאצים אויף פוילן געשטא־ גען אין געהיימער פארבינדונג מיט דער פוי- לישער "ארמיא קראיאווא", האט געדארפט איבערגעבן אלע מאטעריאלן און געווער צו דער "זעקסטער אפטיילונג", וואם איו געשאפן גע־ ווארן אין לאגדאן און וועלכע האט צוגעגרייט פאראשוטיסטן אין שאטלאנד צו פירן א צעשטע- רונגם ארבעט אין פוילן. דער קורם האט גע־ דויערט זעקם חדשים, די יידן וואס האבן זיך געפונען אין דער פוילישער ארמיי, האבן זיך אויך פארשריבן אין די דאזיקע קורסן. די יידן האבן געהאפט, אז ווען ויי וועלן.דורכמאכן דעם פאראשוטן קורם וועלן זיי זיך אראפלאזן אין ווארשע און העלפן די יידן פירן זייער קאמף אין געטא. אויפן פערטן שטאק אין האטעל "רובענם" זייגען געזעסן אין חדרי־חדרים פארשלאסן פוי- לישע אפיצירן און האבן דורך געהיימע ראדיא פארביגידוגגען געגעבן באפעלן דער פוילישער געהיימער "ארמיא קראיאווא". די לאגע האט אווי'אגגעהאלטן ביו געגע- ראל אגדערם איו אגגעקומען מיט זיין ארמיי פון סאוויעטן־פארבאנד. ווי נאר ער האט זיך פארבונדן מיט דער פוילישער גלות־רעגירונג, האט ער געגעבן א באפעל, אז מען זאל אוים־ ש; יפן פון די קורסן די פ. פ. ם, און דעם "בוגד" (ביו דעמא?ט האט מען ב?ויז אויסגע־ שלאסן די קאמוניסטן), ווייל ויי זיינען לינקע. « לויט זיין מייינונג איו די לאגדאנער גלות־רעגי- רונג געשטאנען אונטער דער השפעה פון "יידי- שע קאמוגיסטך... ווען גענעראל אגדערם האט דורכגעפירט זיין באפעל, אז מען ואל אויסשליסן די יידן פון