Bleṭer far idisher demografye, sṭaṭisṭik un eḳonomiḳ · 1925-01-01 · Nummer 5 (15. Juni) - נומער 5 · p. [Seite]

1* ם׳איז נאר קיץ םםק ניט, אז די לאנמ אין די *נדערע ס*נן און אין די איבעריכע נובעתיעם אמ גים בעפץד. ס׳איז אמםטעבליך צו םארנלײכן די צאלן םק רער זססיגער אוקראינע םים די אםאלינע נובעתיעס, וױיל אײניגע טבעתיעס ה*בן םארלןךן פדילן, די אנדערע זײנק איבעדנעשניםן נעזוןךן. םיר האבן םחנדעםםװענן נעפרובם צונויםרעבענען די צאל ארי בעםער אין 1898.טן יןך םאר אוקרזוינע_אין איחע איצטינע ג־עגיצן און מיר ה$בן באקוםען א םארקלענערונג מיניםום אױף א העלםפ. צו דער נאר יױאש געבראבטער פאבעלע דענן רי אידתוע שגײדער־ארבעםער אין םיר נובעדגעם מוז מען סןך צונעבן, אז אין 1898־טן *$ר זײנען אין די זעלבע טבערניעס סק־ נעװען 4600 לערן־איננלאך שגײדער, װען אין 1924־םן זײנען םםתםא: :עװען אזעלבע ניט מער די א פאר פראצעכט. מיד זאנן ״מסתמא׳/ װײל קײן נענױע ־אטן האבן םיר ניט, אבער טיד םײנק, אז טיר זײנען. גאגץ טוענם צום אפד/ $ם זײנען אײנעע דאטן ־יענן לע־ן־איגגלאך אין אײנעע יטטעט*: א־ן מינםק — 664 ק־םפא־ן — ד לעדן־איעלאך ״ םאזיר — 174 — 3 ״ ״ ״ טזך־יילעװ — 542 ״ — 40 ״ , באברױםק— 500 ״ — 35 ״ ״ בגונע צו פװלן ה$ט זיך אוגז אײנגעגעבן אויסרעכענען די צאל שנײדער־ארבעטער און לערן־איעלאך א־ן װאדשעװער :ו־ בערניד (אן דער שטאט װארשע) אץ םארנלײכן םאר׳ן יזך 1898 (מאטע־יאק םון יק״א) און 1921 (מאטעריאלן פון דער א־־םםא־שדע םון 1921) און טיר האבן אויך באקוםען שרעק־ לינע צ־םער — פון 3354 ארבעטעד און לערן־איעלאך אין 1898 איז נעבל־בן צוס *אר 1921 םך־הבל 1392 ארער 41,5%. זיכער װירקט דא שטא־ק דאם, ,װאס מיר האבן דאטן םאד נײדע פעריאדן נא־ װענן די םראװינצ־עלע שטעפלאך, אן װארשע. אבער :עױים אמ דא אױך אין םױק א באדײטגדינע םארקלע־ נערוע פון דער צאל איר־שע ארבעטעד. ס׳איז אבער ניט נאר נעױארן קלענער די צאל אדבעםעד — ס׳אמ ארך נעםאלן די קאנצענשראצ־ע םץ די אידישע ארבעטעד. דער אידישער ארבעטעד אמ אױך םאר ,־ער מלחמה נעױען א םלאכה־&ראלעטאריאש, אבער ד־ קאםיפאלמ־דוע םץ יע־ האנטדוערקערײ אמ נענאעען נאנץ שנעל און די צאל נרױסע װארשטאשן אמ נעױאקמן. מ׳איז אױך נעגאנגען א לאננזאםעס אבער א אוםאויםהעדליכעס אדײנדדיעק םון די אידישע אר־ בעםעד אין די םאבריקן. יײדע ד־ דאזינע םראצעשן דאבן זיך ניט נאר נים אפנעשפעלס, ינאר, םארקערט, פיר זײנק אםנע־ ױארםן אױף צוריק אויף א םאר צענדלינ יאר נעױים. די נע־ ,װאונענע םאױציעש זײנען אין א ג־ויסער מאש פאדלארן. דער םראצענפ אידישע ארבעטער, ,װאש אמ םארגיטען אין די םאבריקן, איז שפא־ק נעםאלן; די צאל ארבעטער, װאס זײנק קאנצעכםרירט אין נררםע ,ױארשפאפן, אמ קאפאשט־אםאל נע־ םאלן. א שדעק כאםט מםש אן, ױען םען זעהם, וױ שםארק די אידישע האנטױערקעדײ אמ נאך אםאל צעב־עקלט נעױארן אץ ױי שפארק ס׳האט דך םארשםרײש נאך אמאל אין דער אידישער נאם די ש.װיץ־סיםטעם, ױאם רואינירט אזױ דעש נוף און רי נשסה םון אירע קרבגוד/ אט זײנען צױײ טאבעלעם (צ1 און ג) ױענן דער אידישער איג־ דוםטריע אץ מלאכה אץ,לארשע, לןךז און ביאליםטאק. די אבםא־ ״עפעס״׳ 32 4י., פזברדןר 1925• 5^ £ :־<■ םאר דער מלחמד״ עלטער םץ 25 יאר זײנוען םך־הכל 17 םראצעגט םץ אלע אידישע אינז־וםטריעלע אץ האנדל־אונטער־ נעמונגק״ 111 נײט מען אונער צזם אידישן אדבעטעד־קלאם, זעדט מען, אל עד האט נעהאט די נרעסטע עקאגאמישע מפלות, אז ער האט םארלארן א סך עקאגאמישע םאזיציעס, װעלכע ער האש כיט נרויםע מאםעתישן אױסנעקעמםפ. אץ װאס ז״נען באשטאנען די דאזינע מםלותי ראשית, דאט זיך אומעטום םארקלענערט דער םראצעגט אדישע לוץ־אר־ בעטעו־. אין רוםלאנד מער, אין םױלן ווײנינער, אבעד אין בײרע לענדער, ױאס םארסאנן צוזאמען כםעט זעקם מיליאן אידין, האט זיך סארקלעגערט די צאל ארבעטער; דאש זעלבע אמ םארנעגךמק אץ ליטע און לעטלאנד. װיכטינ אמ ארך, ױאםי ךער םמישער באשמאנד פוי אידישן א־בעטער־קלאם האט זיך בםעט איננאנצן נעביטן. דער םארםלחמה׳דיגער דוד א־־ בעטעד אמ אין זײן נרעסטן טײל אװעק, אדער נאר צו ד־ םאר־ טימלעתדינע קלאסן אדער אין די רײק םון ד־ קוםטארן, יחיד־ם־ בעלי־מלאבות, און בעלי־מלאנות — קלײנע בעלי־בת־ם. א נרוי־ םער טײל ארבעטער זײנען נעװארן שטוב־ארבעםער, ד. ה״ אז זײ ארבעטן שוויץ־א־בעט, ,־זעלכע אמ םאר דער מלחמה במעט נעהאט םארשװאונדן םון אדישן ארבעטער־לעבן. דער נײער דור ארבעטער איז א םלחמה־ און רעװאלוצ־ע־דור, װאם דאם ניט נעהאם קײן מעגליבקײטן זיך נומ אױשלערנען זײן מלאבד״ זײן םאך. כדי צו אילוספ־ירן, או־ף ױיםיל ס׳האט ל~ םארקלעגערט ד־ צאל ארבעטער, װעלן מיר ברײנגען א קלײנע טאבעלע ױענן אדישע שנײדער־ארבעטער אין 1898 (לויט ד־ מאטעריאלן םץ יק״א) און םוף 1924־טן (לויט די דאםן םון ״עםעש״ ״ד. 18, 1925) אין אײנינע נובעתיעש םון אולןאינע. טא3 — 1סז\ — .186 די צאל אידישע שניידער״ארבעםער ז0116<1ז^-■1181461 {4>8 .04( ■461 1ל28 1924 1898 גובערניעס — 11611161118ז1176ס0 1 783 3 612 1 077 3154 פאדאליער - 17£11ס4ס?. 573 1 841 כערםאנער - סס5זס^ס. 320 1205 טשערניגאװער — זזס^סזסגיספ! . . 3 753 9812 סך־הכל — 8001106 . . 38,2 100,0 (1898 100) ,װאם זשעױײזםאונזדי דאזינע טאבעלע? זיױײזט,אז א־ן די געבראבטע םד נובערניעם אמ געבליבן 38,2 םראצענט פון דער צאל ארבעטעד, ױעלכע א־ז נעױען אץ 1898־טן ־אר — אנ׳אבסאלוטע םארקלעצערוננ כמעט אויף צוווי דריטל. די אידישע באםעלקערוננ אין די דאזינע םיר נובערניעס אמ דערבײ נעבליבן אומנעםער די זעלבע, װאם אין 1898־טן יאר. אמת, אין א נעױיסעד מאם איז די םאר־ קלענערו־ננ םון דער אידישער שנײדערײ אםשד א רעזולטאט םון אינעױײניגסטע םראצעסן אין רער אנפזװיקלוננ םון דעד אדישער טלאבד״ אבער ס׳אמ ניםא קײן שום נרונד צו האלטן, אז די ענתדתג זאל האבן נעבראכט צו א קאטאםטראםאלער פארקלע־ נערוננ םץ צױײ דױטל. רי רןמ ג*ן רי איזץ אין כמרה״אײר^**