Bleṭer far idisher demografye, sṭaṭisṭik un eḳonomiḳ · 1925-01-01 · Nummer 5 (15. Juni) - נומער 5 · p. [Seite]

5 םאב. — 1 — .(1*1 םץ יעדע ססו גםשות אץ לעםל*נד הןנבץ געלענט פון: — 1920 — וו)|1€ו1€1)1>1ון1€(וו ומז)1)) )■וות)1װ?8€ תס1> 100 •[ ■•▼ :•< ■))1110)11וו)וז>8!ו׳ ו* רוסן £011611 דײםשן -1גו©ם לעטן 611)1*1 *ידן ס46ס7• באשעסםיגוע 1112>11*ז<1*118ות86 79,46 82,68 30,29 82,31 2,53 לאנדװירםשאפט — 1118011314?! 1)11*1 6,64 5,63 22,23 5,63! 32,49 אינדוסטריע - 50תסזז6ס .ט 16ת181ו1)ס1 2,34 1.42 9,52 1,00 48,06 האנדל —..6ס81ת0 זו.1ו 161)0*8 0,87 1,00 7,44 0,54 5,36 ליבעראלע פראם. - 116ת80 ©!סתין 10,69 9,27 30,52 10,52 11,56 אנד. אץ ןנן באשעפטיגועען 1סס*)601סס 1)סס 6)800611 100,0 100,0 100,0 100,0 100,0 צוז. - .8ס2 ד^ם אינפערעםאנטסטע איז דערבײ אט װ#ם. דעד םרזןצענט באטײליגטע אין לעטלאנד אין ר.אנדל בכלל ה$ט זיך םון 1897<ק יאר צוויי מזןל סארקלענערט םון 5% אױף 2,34. בא אידן אלײן $בער הזןט זיך דער םו־אצענט בןןשעםטינטע אין האנדל םארגרעסערט כמעט אויף אנדערט* האלבן מ$ל — םון 35% אױף 48%. אין דער אינרו־ םטריע איז שוין רער חילוק צודישן אידן און ניט־אידן ניט אזוי גדוים. אידן האבן זיך באשעםטינט מיט אינדוסטריע: 5,8 מ$ל מער, װי לעטן און רוסן און 1,4 מזןל מער, װי רײטשן, דער םראצענט באשעםטינטע אין לעטלאנד אין אינרוםטריע בכלל האט זיך םון 1897־טן במ 1920 םארקלענערט דרײ מאל, בא אידן אבער סץ אויף אײן םעדםל. כדי ס׳זאלן אונו קל$רער װערן די םדזןצעםן אין אידישן לעבן נוםא, װעלן מיר פארנלײכן די דאטן םון דרײ צײלוגגען — םון 1897 און 1920, װען ס׳זײנען פזןרנעקומען םאלק־צײלוננען, און םון 1923, װען די <ך.לות האבן דודכנעםירט א צײלתג אזױ וױ די דאטן װענן די ב?*שעםםיגונגען םון די םרױען צײכענען זיך אוים מיט א קלענערער פעקטליכקײט, װעלן מיר בעםער אויס־ טײלן די עקאנאמיש־אקםיװע מענער און װעלן םארנלײכן זײערע באשעםטינוננען םאר די רעדמאנטע דרײ יןןרן. טאב. — 11 — .5*1 די עקאנאמיש־אקסיװע אידישע מענער אץ באזונדערע װירםשאםםם־צװײגן — 1923 4■■ 1897 — מס8ס*ו1)8[ תס4 )ססתס4ס11)*)סתס8 תס4 ■1 }סומסואוותס? ס01 ס1>ס*111ס5 )■סתסא01?ס8 1923 1920 1897 וױרםשאפם־צװײג )ס1)6160*18סת86 53,60 50,00 35,40 האנדל - 8ם11ת110ס81ת76 1)00 0401*0 34,10 32,40 45,20 אינדוםסריע — סגזתסזזיסס.ם ס1ת1*וו1>ס1 4,20 4,05 3,30 םרײע סדאפעסיעם — ס1סת86 ס1סתז 8,10 13,55 16,10 אנדערע און םארשײדענע — 8)11*נוס8 106/) 100,0 100,0 םךהכל — .*1)2 דער ריכטיגסטער זצן זיכערםטער װענ צו דער נאולה םוץ אידישן םאלק, צו זײן ס&צי&לער נאולד., װ$ם םוז ברײנגק אױך די נאי צקןנאלע נאולד״ דעס ד^וינן דץסםארישי נעוױנם הזןבן מיר טײל״װײז םז*ר־ ל$רן — רי םלחמד״ דעד בןתער־קרינ און די רעװזןלוציע, דזןם אוםקערן דך םון דער ארומינער באםעלקערונג צום עקאנאמישן צושטאנד םון צוריק מיט עטליכע יזךן, ד$ם אלץ האט איבער־ נעהאקט דעם םרתךוקטיװירונג־םרזןצעס און האט אויך דאס אידישע םאלק א שלײדער נעטוען אין זײן עקזךזןםישער אנט־ װיקלוננ אויף עםליכע צענדלינ יזך צודיק. און אויב די ארומיגע שטזןטישע באםעלרךןרוגנ ד,>ןט נעזוכט דך צו ראטעװען דורך אומקערן זיך צו א י ר ע אנרארישע טרא־ דיצקךעלע םרנסות און באשעםטינונגען, ד,זןבן דזןסזעלבע גע־ טון אױך אידן, — זײ הזךן אויך זיך נענאםט צו ז י י ע ר ע טדזןדיציאנעלע םרצםות םק האנדל און װאנדל. זךער אויב רי ארומינע באםעלקערונג איז כעלז^םן אין דארף ארײן צוליב אירע אנרז>'ישע םרנסות, איז די אידישע באםעלקערוגנ, םזזרקעדט, נעװען נעצװאוגגען זיך נזך מער קזךצענטרירן אין די נרויסע שטעט, װאו די ספעקולאציע און לוםט־נעשעםטן ד,זןבן נעהאט מעד בזךן און מער ערםאלנ־אױסזיכטן, װי אין די קלײנע שטעט־ לזןך. און דאם איז דער גיױסער חילוק צוױשן דעם אמאלינן אידישן יאריד־םאלק און איצטינן, ד$ס קלײנע שטעטל מיט זײנע םעסטע םראדיציעם, םיט זײן זךנאנישער באהעםטונג טיט דער ארומיגער פריםיטיװער און אםנעשםזןנזתעד װעלט, מיט זײן ־ורות־לאננ צונויםנעלײנטן הארמזךישן, עקאנזןמישן און קולטו־ רעלן לעבנס־סדר, די דאזינע אידישע טראדיציע־פעםטוננ אמ פונם שטורם־װינט םון די לעצטע יזךן זךער א ננאנצן א&נערױםט םק דעדודעלט זןדער אזױ צעטרײםלט און ארומנעםליקם, אז קױם ו־זןם זי זיםעם. די קאמםאקטע אידישע מאםן םון די נרויסע שטעט װעלן א סך ניכעד זיץ נעצװאתגען זוכן רעם װענ.צו ארבעט און װעלן א םך נרעגער געםונק דעם דזןױנן װעג װי ד$ם אמ נעװען אין דער םריערדינער היסטזךישער עםזךע, װען ס׳אמ אויסגעקומען ג־בר צו זײן ממש םעלזן־םעםטע טראדיציעם אין דער אײנענער װעלמ און ניט װײנתער םעםטע םזךאורטײלן אין דער ארוםינער װעלט. לזןמיר איבעתײען צום םאטעריאל, װ$ם בזןלײכט די אלע שנױם אין אידישן עקאנאנדשן לעבן, װעלכע םיר ה$בן נא־ ראקטעדידרט זןלם א שלײדער צוריק אויף עטליכע צעכדלינ יזןר. צוערשט װעלן םיר זיך זןםשטעק אויף דער םראנע װענן,דער םארהעלםניש צוױשן רעם האנדל־ און אתדוסטריע־עלעםענט אין אידישן לענן. בנונע צו דעד דזןזתער װיכטינער םרזבע םאר־ מאנן כדר צײלוע־ימאטעריאלן סך װענן לעםלאגר און ליטע, — טיר מײנק זךער, זןז די הןןזיגע דאטן זײנען טיםיש אױך םאר ריםלזןגר און םױלן מיט דער באםערקתג, אז אין רוסלאנד איז די לאנע נאך טררערינער. , זןט איז א טאבעלע (טא<ג 1) װענן די באשעםטיטגגען אין לעטלאנד בא םארשייחענע םעלקער אױםן נרונט םק דער צײלתנ פק 1920. םיד ועהען, װאם םאר א םין׳ מהום ם׳לינט צװישן אידן און ניט־אידן און נזןגץ באזתדערס צװישן אידן און לעטן און הסן. אזױ, הןןבן זיך אמ־ן םאתוטען מיט האגדל: 48 מזןל םער, װי לעטן, 34 םאל םער װי רוסן, 5 ם$ל םער װי דײטשן.