Bleṭer far idisher demografye, sṭaṭisṭik un eḳonomiḳ · 1925-01-01 · Nummer 5 (15. Juni) - נומער 5 · p. [Seite]

88 יעקג לע^חױגסקי * 5 דער מםי׳ןזער פויעדשער ב^םעלקעדמג דארף צונערעכגמ װערן צום דלותיפױערםום (װײניג ערד און נ$ר 8ן ׳םערד){ און ער קוםט וױיטעד צום פועל״יעא, אז נןןר אין די דןךגע זךימע וױרפי ׳םאםטןאלײןאיזטאראןזיבן םיט א המלבן םילי$ן איבערײע ארבעטיהענמ״ ןןנװײזנדינ, אז רער יןןר• ליכער נאטירליכער צוװאקם סאכט אױם טינימאל קרוב צו צווײ םיליןןן נטשװנ, אז רי ק^לןךחאציע םון טיײע שטרעקעם ערד ק$ן צונעמען םאקםימאל ססב טױזנט גםשות א י$ר און אז װי שנעל און אינטענםיװ די שטעט זןןלן ויך ניט אנטװיקלען קןןנען זײ ניט אײנשליעען םער םון 600—600 טויזנט גםשװג קומט ער צום אױםםיר, אז די אנרארישע איבערבאםעלקערוננ ױעט אין די נןןענטםטע יזץן, ביז די אינטענםיםיקאציע םון דער ערדי יאארבעטוע װעם ניט איבערבויען און איבעדאגדערשן אינגאנצן די יםודוה םון דזןרםישן לעבן, זײן אײנע םון די שװערםטע און פארװיקלטסטע פרזךלעמעס םון רוםישן עקוךאמישן לעבן. װי ,ױירקליך ס׳איז נרוים די עעשאםט אין רוםישן ד$רף, זעדיט םען םון םוךנגדע^ ארף איבערװאנדערן אין די װײטע םקומות ד$בן זיך םאדרעניםטדירט: אין 1923יטן י>ך . 120 טױזנט נםשות ״ 1924יטן ״ . 150 ״ ״ דרײחדשיםםון1925יטן ״ . 158 ״ ״ און ועל כלם האלט די שט^טישע ארבעטל^זינקײט, װעלכע דעתרײכט א מילקןן םאררעניסטרירטע אױף ח ביחשעמ אין אײן װאקםן און דער עיקר אויםן חשבון םון דעם שטר^ס, ר^ם נײט םון דזךף. ניט קײן םך בעסער איז ד$ם בילד אין םױלן — םאר די לעצטע ררײ תץ־ ר#ס םױלן אררסגעשיקט קײן םראנקרײך בח א ד&לבן מילין^ן ארבעטער. װי גרױם די עםיניאציע םון ם^־ לאקן איז נעװען אין נעװײנליכע צײטן, זעדט םען םון דעם, װ^ס םאר די קץן םון 1901 בח 1913 זײנען #יײנגעםזךן קײן אמעי ריקא (םארא• שטאטן, בדאזיליע, ארנעגטינא אק קאנאדע) 1,322,000 פױלישע עמינראנטן. די טויערן םון די אמעריקאנישע לענדער זײנען ןךער >ךער טך צהעשל^םן >ךער אזױ שסןןל נעוקךן, אז רי םוילישע עמינראציע סוז זוכן נײע םלעצער םאר זיך; םראנקרײך אח נעװען א שטיקל ברכת םאר רי םױלישע מאסן, $בער די ד$זינע ברכר מוז באלד אויםרינען — םראנק• רײך ק$ן ניט לאננ אײנשליננען הונדעדטע םויזנטע םרעמדע אימינראנטן, און ם׳זײנען שױן ד$ רי ערשטע םימנים םון ם>>־־ מאכן דעם דןךינן ^םענעם טויער. גיט טען גאך צו, אי אין פיילן זײנען םאררעניסטרירט שױן א גאנץ לאננע צײט 175 טוחנט ארבעפל^זע, און םיר באקוםען א קלזךעי ם>ךשטעלוננ, װ$ס םאר א איבערבאםעלקערוננ ס׳העדשט אויך דןךטן און װ$ס םאר א ביטערער קאמף ם׳מוז מןךקומען םאר יעדן ארבעסםלאץ. םיר דאלטן םאר איבערינ ברײנגען נ>ך דאטן װענן לעט־ לאנד און ליטע, — ם׳אח נוט באקאנט, אז די רזךינע קאנטן ד^בן תמיד נענעבן א היפשע עמינראציע און סך דער מלחמה אח די באדערםעניש אין עםינראציע נעװיס באדײטנדיג אוים• נעלאקםן. # * מיר ק$גען איצטער אונטערםירן 8 שטיקל סך הכל םון דער עקזךאמישער םביבד״ אין װעלכער ױ אידישע מוסן קומט אױס צו קעמםן םאר זײער קױם אין די שװערע טך־סלחמד-י^רן. 1 װ$ס זי םלענ ארײנםירן םאר דער םלחםד, ה$ט זי זץך באװיזן אויםצושטעלן איר אײנענע אינדוסטריע םך׳דיבל אױף צװײ דריטל; און ניט װײנינעד וױכטינ איז, י^ם אין רער רוסישעד אינדוםטריע זײנען אםילו אין 1925־פן קך באשעםטינט װײנינער םיט א נאנ• צען מיליוןןן ןךבעטער, װײנעעד םיט 8 םירי$ן שטזןךדשע אײנ׳ ,װאױנער, װ^ם זײנען נרעםערע און בעסערע קונים םון שנטךרשע סחורות און אויסמרבעםוגגען, וױ דןךסישע מענשן. לןןםיד סך ברײנגען די דורכשניטליכע טךליכע פרנסה אויף אײן נםש אין רוםלאנד םאר םארשײדענע צײטן. ד קךליכע הכגםה אויף אײן אײנװאױנער אין רוסלאנד ה>)ש א-סנעסאבט: 1900.ס,63 רובל 1913.101,35 ״ 1921 . 38,60 ״ 24—1923 . 47,30 ״ $ט ד עטליכע קורצע שורות זײנען בח סך אינטערעםאנט — זײ .װיחן א־נז, אז רוםלאנד אח איצטער >ךימער װי אין 1900־םן י>ך אק, כדי צו דערגרײכן דעס װארל־צושטאנד םון •י 19, װעט נןך םחן >>װעקנײען טך א םך צײט. און ם׳אח ד>ך קלןך״ אז װיבאלד רי ©רנםה םון יעדן אײנװאױנער אח םער װי צװײ ם$ל װײנינער, װי ערב דער םלחםד״ װעט ער מוזן זיך?פזךן םון 8 בנד, םק םעבל, םץ אנדערע מינים םחורות, װײל עסן םוז טען ד>ך. און $ט זײנען ציםערן, װ^ס אילוםטרירן דאם. רורכ• שניטליך ה$ט אײן אײנװאױנער אױסנענעבן אין רוסלאנד אױף קלײדער, שיך און שטיװעל, מאגוםאקטור און נאלאנטערײ: .גגו■ 100—1913 אין 1913 י>ך . . . 9,31 רובל 100,0 ״ 1921 ״ ... 1,60 ״ 17,2 ״ 24־1923 ״ ... 3,50 ״ 37,6 מיר זעהען דא 8 נאנץ אינטערעםאנטע ערשײנונג — די הוצאות אויף די סך ױ^ס אויסנערעכנטע הצטרכותן םק צװײטער גײטװענדנקײט זײנען נעםאלן שטארקער, װי די דורכשניטליכע יןןרליכע הכנשד״ און ס׳לײנט זיך ט8קי אויםן שכל — ס׳איז א סך נרינגער םון 8 נרעםערער חךליכערוהכנםה ^םטײלן ק־וב צו צען רובל 8 י>ך אויף קלײדער און שיך, װי פון 8 קלענערער סוםע, װעלכע אח נױטיג אויף דערהאלטן דעם םחי׳ןק קױם, ןיםרײסן 8םילו 8 קלײנעם סכום, וױ אײן רובל םיט 60 ק^םיקענג ד^ם זןםחךן זיך םון זאכן פון צװײםער נױטװענדיגקײט אח דע• ריבער תכדד צװײ מ$ל >ךער דרײ מ$ל נרעסער, וױ ד מדתה םון דער ם>ךנעקומענעד םארןךיםקײט; און ד^ם ^םזךן זיך םק זאכן סון נ>ך װײטערער נויטװענדינקײט, װי 8 בוך, מעאטער וכדוטה איז נעװים סך עטליכע מ>)ל נרעסער. צ1 כדי ד^ם בילד םק דעם עק^סךדשן ארום, אין װעלכן די אידשע מ8סן קומט אױם צו לעבן, ז$ל זײן איננ^נצן קל^ר, מוזן םיר סך זיך נ^טש װיםיל ס׳גיט אח םארהאלטן ב8 דער סיאגע װעגן דעד איבערבמםעלקערונג און מרנעטל^זיגקײט. ניט לאנג ד^ט פר^םעםןך ךאנןךסקי, דער בעםטער קעגער אםשר םון רוסישן ד>ךף אק םון דער רוסישעד אנראר^זירטשאםט, מרעטנטלינם אק *עקך^םיטשעסקאיא זשיזן״ 8 העכסט אינ• טערעסמנטן און באםעדקנםװערטן 8רטיקל םיט׳ן קעםל: ״די צעשיכטונג טק •ױערטום אק ד אנתדישע איבערבמםעלקערונג״. חךטן קוםט עד צום טרױערינן אויםםיר, אז 8 נאנץ רדטל םון