Bleṭer far idisher demografye, sṭaṭisṭik un eḳonomiḳ · 1925-01-01 · Nummer 5 (15. Juni) - נומער 5 · p. [Seite]

5 #ז. יעקב??ף&ביגסקי ■ 86 זיך, אז הןןם הײםט ניע, #ז אױף אױםמנמנדן %סודק די א״גרוסס־יע אין די רזןזעע רענדעד יממו־ מען ם*רנץ הזןבן צענדליגע קןרן, זןבער אז ד$ס קןןן אױך נים םאו־קו&ען אזױ ניך, ײי ם׳איז געוזען דער סאל אין מעדב״איירןןםע, איז קל$ר און נױטעט זיך ניט אין קײן באזונדערע ראױת. לזןמיד טאקי זעהען, אױף וויטיל די איגדוסטריע איז חרוב אץ די אלע לענדעד, ווענן וועלכע טיד רעדן♦ םיר װעק נןןך זוסןןל ןןנדיױבן םון לעטלאנד *ולינ די אײנענע טעםים, װעלכע םיר הןןנן ןףגעוױזן העבער♦ גוטטאנד פון דער אינדוססריע אין לעםלאנד םאר דער פלחמה און איצס 1922 — 1910 (140=1010) ארבעסער אונסערנעםונגק י9ין• % >1)1. % >1)1. 100 93,343 100 782 1910 23 21,213 183 - 1430 1920 34 31,827 242 1906 1922 די ד^זינע ציפערן ווײזן אונז אין דעד שארםסטעד םזןרם דעם דןןםלםן חורנן םון דער אינדוםטריע. די צזןל ארבעטער הןןט זיך םארקלענערט אױף נאנצע צװײ דריטל — םון 93,343 אין 1910 במ 31,827 אץ 1922<טן יןןר, לױט שםעטעדדינע ראטן ה$ט די צזןל ארבעטער דעתרײכם אין 1923<טן בערך 33 טױזנט און דער וואוקם הןןט זיך #םנעשטעלט. און אין דער זעלבער צײם םון אזא קאמאםטר^םאלן זיגקק םון ךער צןןל אר׳ בעטער איז רי צןןל אוגטערנעמונגק ימףז אױםגעוואקםן — םץ 782 אין 1910 אויף 1906 אץ 1922. זדן 1910״םן יזןר איז אייםגעקומען אױף איץ אונטעתעממג בטעט 120 ארבעטער און אין 1922*טן סךיהנל 16 ארבעטער, זיבן מזןל וו״נינעד. די אינדוםטריע אמ נים נזך קלענער נעווזךן אץ איר םרזןדוקציע, נ$ר זי איז נזןך צעברעקלט נעױןף־־ן.־ און וױל מען וױםן רעם אכמן טיםן ק םון,די נ$ר װזןם גע׳ בראכטע ציםעק, מוז מק זיך אביםל ןןםשטעלן אױף ד םאר< שײדענע אינדוסטריע״צװײנן. אץ דעד םעםאל׳אינודםטריע איז די צזןל ארבעטער נעםאלן םון 26,385 אץ -1910>טן קף־ אויף 6,282 אץ 1922, ד. ה. נמ 24,7 םרזןצענם םון 1910״טן יזןר; אץ דעד כעםישער אינדוםםריע אמ רי צןןל ארבעטער נעטאלן םץ 12559 ארבעטער אץ 1910<טן יןך אויף 1711 אץ 1922, אלזא במ 13,5 םדןןצענ* םען טטרשםארט זןףן, אז־ די דןןזינע צװײ אינדוסטױע״צװײנן הזןבן דער עיקר נעארבעט םארן רוסישן טארק. געמם מק דערםאר די לעבנם״סיטל״אינדוםטריע, ועהמ מק, אז די צזןל #רבעטער הןןט זיך םארקלענעדט םון 8,063 אץ 1910 אויף 5,282 אץ 1922 — גאנצע 65,5 םרזןצענט םון 1910, צו־ליב סאנגל אין םלאץ קזןנק טיד- גים ברײט באטראכגק רי אלנעםײנע עקןךןןמישע לאנע, װי װיכטינ דזןס קןל ניט זיץ םאו־ן םארשטײק םון די עקןךןןמישע שנױם, װזףם זײנק םזףמעקומען אין אידישן לעבן, — טיד װעק דעדיבער װײטעד זיץ נעצװאוננען ברײנגק סך אלנעםײנע און קו־רצע דאטן. װי אץ לעטלאנד,יאזױ איז אױך אין םרלן םץזנעקוםען א נרױסעד חודבן- אץ רער אינרוםטריע, א םך א ם־עםעחעד, װי אין דעד אגדאר״וױרםשאםט. ם$לגנדינע כמבעלע באלײכם גאגץ נענױ די זקךינע טראנע. געװןןלט דורכלןךן די נעלענגהײט צו באקוםען * חלק אץ דער םארטײלםער עח־, װענן װעלבעד םק הזךז אזױ לאנג נעטרוימט אזץ םאר װעלבער םק הןןט אזױ םיל יןןדץ נעקעמםט. דער רעזולטאט אמ נעװק, אז אץ אלע לענדער, װענן װעלבע םיר שםועםן, איז דער םרןךנענט םון דער אגראר״באםעלקערתג שםארק אױסנעװאקסן. אם בולטסטן זעהט םק ר$ס נדאדע 44.4-< ^401^4^ ^444 ^4^41 414441^1^1141 4111^^4 4^4^§ אינם קלײנעם לעטלאנד, װאו םילע ערשיינוננק, װעלכע װעו־ן סארװישם ןך־עד ןןםנעשװאכט אינם צו צרדסן רושלאנר אץ אינם צי םארשײתארטינן םױלן, טרענץ דןן ארדס קלןף־ אוץ דײטליך. םאתלײכט סק די באשעםטינונגען םץ דעד באםעלקערונג אין לעטלאנד לױט די צײלמגען םץ 1897 אץ 1920, באקוםם םען א בילד, װןןס הןןמ # קןןלןןמןלן אינטערעם. רערבײ םוז מען נומ אין זינק הןןבן, *ו רי ר*טן םו־ן 1897 זײנק שטארק םארעלטערט אץ עדב דער טלחמה אמ דער םרזףנענט םץ דער *ראר״באםעלקעדמג נעװים נעװק קלעגער. די בזףזעפטיטעק פוץ דער מפעלקערונג אין לעסלןןנד — - 1897 און 1923 1920 1897 795 48,4 . 6,6 21,4 . 3,9 8,0 . האנדל און סראנסםןזרט . . . 2,2 2,8 . אדפ. אדן ליבעראלע םראםעםיעם 1.4 135 הייז־דינםם. 6.4 5.9 . פןןרשײדענע. 100,0 100,0 . םך־הכל . אין 1897<מן יזץ ד,זןט די לאנדװירטשאםטליכע באםעלקעי רװג ארסנעמאנט וױינינער םון א העלםמ אוץ אין 1920 מער םון ררײ םערטל; םארקערט, דער םו־ןףגענט במםעלקע״ רונג, װןןם אמ נעװק באשעםטינט אין דעד אינדוםטריע, הןןט זיך םאוקלענערט םעד װי ררײ סןך•; דעד םרןףגענט באשעם* טינטע טיט האנדל או־ן טראנסםזף־ט הזןמ זיך אויך םארקלענערט .^4 ^4 44^^ 4^4< מער וױ צוױי מ$ל. די צײלזע אין ליטע םץ 1923<נק יןץ נאװײזט די זעלבע עדשײנוננ, הגם אין א שװאנזװ־עד טןך־ם. אזױ, ה*ם דעו־ םרןף צענט םץ באםעלקערמנ נאשעםטינט אץ דער לאנרוױדטשאםט באטרןףזןדא) ו : 1■ י.' ,.*!!!*!,הו אין 1897 ..58,4 4 1923 .. 68,6 םארקערט, דעד םרןףוענט באשעםטינטע אין אינדוסטריע ד$ט דך םארקלענעדט םון 12,9% אץ 1897 אױף 95% אץ 1923. ס׳איז נןןר קק םםק ניט, אז דןןם זעלבע בילד װזןלנץ םיר באקוםען םןןר רוסלאנד אוץ םוילן, װען מיד װןןלטן נןןר נעד״אם דאטן םאר רי אײנעגע יןףרן — אץ רוסלאנד װןןלט ד$ם בילד ןןװים א סך טמקלעד אץ םוילן אביםל העלער, ןןבעד דעד םןןקט הןןט דך נעװים איבעתעחזרם אץ ןןלע ל׳ענוער, דער אױסםיר אמ דןן א נאנץ קלןןרעד —דיאלע סלמוה, װאו ס׳װאױנק קןןם״ פאקםע אידישע םןןםן, זײנען אדןןגק די מלחםוח און רער רעװןןלוצי׳ע $םגעװ$רםן געװןןרן אין זײעד אינרוסטריעלער אצםװיקלוננ צו״ ריק אויף עטליכע צענדלינ יןןד. םןןרשטײם