Bleṭer far idisher demografye, sṭaṭisṭik un eḳonomiḳ · 1925-01-01 · Nummer 5 (15. Juni) - נומער 5 · p. [Seite]

84 5 #ז, יעקב לעשצעסקי הכנםה אויף אײן גםש הזןט או־םגעבואכט אין רוסלאנד אין די לעצטע י>ץן: .01,ס קאפיקעס אץ 1921 .0,13 ״ ״ 1922 . 79,80 ״ ״ 1923 . 74,50 ״ ״ 1924 אין די ראנדיםלוכות איז די לאגע נע׳דען אביםל נעסער, אבער גיט אויף קײן סך״ אויך דזךטן האט זיך דער עקסם>ךם םון אנראר־םחךוקטן שטארק םארקלענערט, דאו אױף א דריםל און לאו נ>ןך א םך טער, די אלע אויםנערעכנטע ערשײגוגגען טרעטן אין רוםלאגד ג$ר שאדםער און אויםנעשםחךענער ארױם, $בער מיר טרעםן זײ אין אלע מזדחילענדער, וועלכע ד׳אבן םך־ דער םלחמד׳ א־בערנעלעבט א רעװזןלתרע מיט אידע םאלנן. דער קאמוניס־ םישער רעזשים ד׳אט סך םארשטארקט און אםט דערםירט ביז א טראגישער םדרגה די ש׳יוערע םאלנן םון רער םלחמד״ בירנער־ קריג און רעװאלוציע, זןבער די נרונטיערשײנוגגען זײנען נעװען אומעטוס אײנע אק דיזעלבע. מיר ד׳אנן שױן העכער נעזעהען אויםן ^בײשפיל םיט םלאקס, די שטארק ס׳איז נעםאלן די םראדוקציע םון די העכערע אנראר־?ילטורן. אט זײנען אײנינע דאטן װענן האנדל־םלאט םון לעטי לאגד, .לאס כאלײנטן באזונדערם בולט, װי שטארק ם׳איז נע־ םאלן דער עקספא־ט. אין 1914 ד׳אט באטראםן דער איגדאלט םון לעטישן האנדליםלאט 87,960 טאן און אין 1924יטן םך• הכל 31,170 טאן אדער 35,5%, כמעט נאר א דריטל״ אלזא, אםילו אין 1924*טן יא׳י, נאגצע םיר יא־ נאכן ריגעד שלום צוױשן רוםלאנד און םױלן און זעקם יאר נאכן שלום צװישן לעטלאגד און רוסלאנד, ה$ט נאך אלץ דער עקסםוךט דורך די לעטישע האםנם אויםנעמאכט נמעט א דריטל םונם םארםלחמה׳רינן עקם־ םארט. ם׳א״ו נאנץ גענונ באקאנט, אז דורך די לעטישע האםנס איז נענאננען קײן אויםלאנד דער עיקר װאלד, פלאקס, װאל און תנואה און אז דער ד׳אנדל םיט רי דאזינע אלע עקםפארט־ םחורות איז געליגן כמעט אױםשליסליך אין אידישע הענט. מיר קאנען זיך דא ניט אפשסעלן נענוי אױף דער ראל םון אידן אינם האנדל מיט יעדער םון די דערמאנטע םחורות. דאם איז אבער אםשר נאר איבערינ. ס׳אמ גענונ צו זאגן, אז אינם נעװעזענעם תחום איז םון יעדע ד׳ונדערט באשעםטינטע אינם ד׳אנדל מיט תבואה נעװען 3 9 א י ד ן (לויט דעד צײלונג םון 1897יטן יאר), כדי צו םארשטײען, אז דער חורבן םוגם עקםפארט םון אנראר״םרארוקטן םון רוסלאנד און םון די ראנדישטאטן דאט נעטראםן, אויף װיםיל דא רעדט זיך װענן םוחרישן קלאים דערי עיקר די אידן. ס׳איז אומםענליך םעסטצושטעלן, װיםיל אידן דאבן נעלעבס םון עקםפארטיהאנדל. אבער די דאטן װענן דער צאל אידן, װאס דאבן נעלעבט םון םםחר מיט אנראריפראדוקטן בכלל, װארםט א נעוױםן שײן אויך אױף דעד דאדנער םראנע. לױט דער צײלונג םון 1897*טן יאר האבן ױך אין דעסאלטען רוסלאנר באשעםטינט מיט האנדל מיט אנראריםחורות ססס,194 אידן; מיט זײערע משפחות דאבן נעהאט חיונה םונם דאזען מםחר טער םון אכט הונדערט טויזנט נםשות אדער במעט א זעקסטל םון דעד דעםאלטינער אידי׳טעח נאםעלקע• רונכ און ס׳אמ נאר קײן סםק ניט, אז אץ דעם םרט זיינען טון דער צײלונג אן ניט םארנעקומען קיץ שנױם, און דער פראצענס מלחםה׳דינעד םאם; דער הערשנדינעד עקאגאמישער קריזים האט זײנעיסימת אץ דער אפנעשטאנענער קױףיק־אםט םון דער אײגענער קאנסוםירנדינער באםעלקערונג אץ אינם ארױםםאלן פונם נרױסן אפזאץימארק םון םזרחיאײראפע. נאר אנדערש איז אבער די לאנע אץ מזרחיאײראפע — רא ראגגלט מען זל נאך מיט׳ן אויםשטעלן די םראדוקציע, מיט׳ן דערגרײכן דעם םאר׳םלחםה׳דינן צושסאנד אין פראדוצירן די נעברױך־מיטלען םון ערשטער נױםװעגדינקײט. אין רוםלאנד דאט דאם םארזײטע פעלד אױסנעמאכט אין 1922־םן יאד 61% און אין 1923־טן 72% םון 1914; דער םכום אראםנענומעגע תבואה אין רוםלאנר דאט באטדאםן אםילו איי 1923־טן יאר, אינם יאר םון גרױםן נערעטעניש, סךיהכל 70% םון 1914. אין פױלן האט דאם גערעטעניש אין 1923־טן יאר אױסנעמאכט 85% םונם דודכשגיט 13י1909; אין רומעניע האט דאם םארזײםע םעלד אין 1923־טן יאר אױסנעמאכט םך־ הכל 79% פונם דורכשניט 13—1909; אין לעטלאנד האט אין 1923 ־טן *אר אויםגעמאכט דאם נערעטעניש אץ םארנלײך מיטן רורכשגיט 13—1909 : יא קארן.85 פראצענט ״ נערשטן.76 ״ ״ םלאקם . .... 64 ״ אט א די עטליכע װײניגע ציםערן װארםן שוין א קלארן שײן אויף דעד קאטאסטדאםע, װאס האט נעמױט םארקוםען אין אידישן עקאנאכדשן לעבן. ם׳איז דאך קלאר, אז די אלע אוים־ נע־עכנטע לענדער, װעלכע האבן אלע נעד׳אט א נאגץ נרױםן עתםפא׳־ט םון םארשײדענע אנראר־פראדוקטן, האבן דעם דאזיגן ארויםםיר געמוזט אםשטעלן• דאס םאר׳םלחםה׳דינע רוסלאנד פלעגט ארויםםירן םון 20 ביז 25 פראצענט םון זײן נאנצער אנראדיפדאדוקציע. אוק־אינע, װאם זיץ גאנצער תבואד׳יד׳אנדל איז נעלענן פמעט אויםשליםדך אין אידישע הענט, םלעג נעבן םון 45 ביז 50 םראצעגט םון דער נאנצער עקםפארטירטער תבואד,. דעד נאנצער באטדעף םון רוםלענדישן אנראר־עקםפארט האט אײסנעמאכט ערב דער מלחמה (1913) בא א םיליארד מיט 200 מיליאן רובל; םון דערםון ד׳אט נעד׳אט אוקראינע הכנסה מער םון א ד׳אלבן מיליאדר רובל. און ס׳םארשטײט זיך שוין םון זעלבסט, אז װען די פויערשע באםעלקערוננ איז נעװען נעצװאוגגק צו םארקירצן דעם שטח פארזײטן םעלד, האט זי זיך אין א נרעםערער מאס אפנעזאנט צו םראדוצירן די העכערע םארטץ אגראר־פראדוקטן, װעלכע זײנען גענאננק דער<קר אויםן מארק, וױ םון די תבואות, װאם ד האט באדארםט סאר איר אײנענעם נעברויך. אץ דאס זעז־׳ען מיר טאקי םץ די האםן װענן לעטלאנד — קארן האט לעטלאנד נעהאט אין 1923יטן יאר 85% םוגם דורכשניט םון 13*1909 און פלאקם סךיהכל 64%. און דערמיט דערקלעדט דך טײל־ ױײז, װאם אין 1913*טן לא־ איז רודך רעע דורכגענאנגען 8,3 מיליאן פוד םלאקס און אין 1922 םךיהכל 920,000 םוד, בערך נק מאל װײניגער. םאר דער ,םלחםה איז אננעקומען אױף יעדן אײנודאוינער םון רוםלאנזי יאריהבנסה נאר םון תבואהיעקסםארט 4 רובל און םונם נאנצן אנראריעקספארט כסעט אכט רו&ל הכגסה אױף יעדן נםש. אץ אוקהאינע, נענוטען באזחנרער, ר׳אט יעדעד אײנװאױנער באקומען יארליך כםעט 20 רובל הכנסד׳. אץ אט װיםיל די