Bleṭer far idisher demografye, sṭaṭisṭik un eḳonomiḳ · 1925-01-01 · Nummer 5 (15. Juni) - נומער 5 · p. [Seite]

0 *5 : * . ■ 72 מםומקייבו •אמ נםעט אוסענװס בןן אמץ םיל גרעסעד סק םון דער געװײנליכער נארם. זװם מלוס קןל נאך צוגענעבן װעזץ םאלנגדיגעס: נמויז אטט אויםעדנעװיעליך מװעד אויםזװנחון םןןר די צװעקן םון ם*ר• נליימז׳ינעד ראסןאזאטאלאגיע םםילו די געסעדע סטאטיסטישע םרבעםן, װײל זײ םנסמםרעכן נים די םןודעדתגעץ, װעלכע ןן סםםםיסםישע םרנעם בם דעם םמגםינן צמוסאנד םון דער זץו• דנעד וױםנממםם מז **םרידינן. 1*91111141 מינןי די נןמןנדלסן ורןגןס ועח ו|1 111> •ןמ1ו111^1ו1ו)6 1>םנז 61111״ :1סוס11ו6 .3 11 .1980 ח*>^*וו1)>1 ,*100)10 -(1ס8<1?£ ס11ס11<1ס0ס0>(״ :)1,00 ,?8100110 ,?•11*8 .1984 1100סס0>1 .0ם^ .8 .״ססגס!•)!^ — לחיםך *ו סיןןםע (1170100) — זעהר ם זעל׳ םענע דעחםימתנ םם אידישע םרױען< די דאױנע ידיעות װערן אױך םון ןק *דער זײט סוםםעםינם (*ויעדסך םםו גותד םעםפ)• דעדםאר ןונעד םאנן*, קייםקעס• און לענעדייןרעבם פדעםןדךםויןמאידןזעדדאטט. םייםנערנ הןוטנאז־י רוסים>איד*סוע ענמדאנםן אין ניו״יאדק, דערהויפם מ די אינ• נערע, םעססגעיםם,'זם א גדױסע םםאונדכקײם םק יךענפ. אײגנענוירענע םוםים. נעסק ארום נלינדקײפג םױניםטתקײפג קויאלרנק״ס און םמאנוץ. די נענױרענע גלינדקיים, חאס זןןל נאװנדערס םאחםםרײם ױץ עזײטן די סװ־ח׳אידן, איז םאר די לענטע יןךזמונדלינער, לױם םןו״ רענקי, דאוט אויך קלענעד נעװןךן. די נענױדענע טוינ״ דער פנקם פון קײדאנער פעלײמלאכה־צעך ד״ר מ• װישניצער 1311)£61 (211111111'£61['61^1>11311 11861160)11[ *161) 8131111611 16(1?0ו)1ו[1)*מז .11 .?ס סס▼ די ,םטאטיםטישע בלעטער״ וײנק איינגםליך נים דער $רנאן םאר היסטןןױשע דסקןםענטן; זײעד לכתזדלה׳רינער זױל איז נעװען א נאגץ אנרערער — נאלי^מן סטאםיסטים גאר דןןס לויםנדיגע אידיםע לענן. אנעד םוץ םון די עדשטע טםעדן ןןן רןןנן םיד נעםוזם אניסל םארנרײםעזץ די רא״ םק אץ געק אנ׳ארם אויך םאר הימקןרישע םאנאנראםיעם, װאם ה$נן 3 שײכות צו דעד עקאנאםישער םמחמונגענהײט םון איזץ, װי, לסמל, די םןמפראםיע םון י׳עקב לעסתרנסקי איגעד זזעד נארדיסםעװער אידיםעד קהלה, אי נ. םרענקפ אינער די אידן אין אױלן, םיד האנן דאם געםק זנולינ א נאנץ פיאוטן טעם, — םחסת םיד הןןנן קײן אנדעד ארנאן ניננ װאו אזעלכע היסטארישע םאגאנדא&יעם זאלן נעםינען זײעד ארם. איצט מאכן ט׳ד, ריכטינעד, זײנק םיד נקנװאונמק םאנן נאך ם םריט װײטער — םיד דדוקן דא א םנקם םון ק״דאנער נעלי״םלאכה״נעך, א תיםטןןרישן דאקומענננ װאם װאלט נעװיס םעד ויך נץפאםט םאר אן ארכױויארנאן, װי םיר האגן אים נעהאט םאר רער רעװאי לחױע אינם זשודנאל ,יעחדײםקאיא סםאױנא״. אנער נדליפא יאאני — װינאלזי פ׳אמ ניםא דער״ וױיל קײן שום אידישע ארכיװ״אױםנאגע, םוק םיר אפםײלן *לאץ אױך םאר אועלכע םאטעריאלן. טיר זאנן ״אפנד״לן םלאץ אויך״, װײל םער וױ נענן איינינע ױיםלאך םאר אזעלסע דאקיטעננק װעלן םיר נעװים ניט קאנק— *ו רײך איז רער לױםנדינער סטאטיסםישער םאנועריאל אינער די םארשיתםטע זײטן םון אידישן לענן, אז טיר זאלן קאנק אין אוגוער ארנאן אפנענן א םך ארם םאר ארכיװייץקוטענטן. אק חוץ דעם, אק דאם איז העד עיקר, טיר גםק האנן א ספקױעלן אתאן סאר היסםאױשע דאקוסענ&ק. דאם אמ אײגע םק די וױכבהסטע אויםנאנעס םק םאנפננט — נא• זונדערפ טילן דאס די, האס אעטעחעסװץ <ץ םיט איױשעד ועקאנאםישער נעשיכםע. װארום אוינ ױ פאדטישע אק קולטװ׳עלע זײט םק אידישן לענן אמ נןן װי ס׳גיט אמ נאיױכםן נעזזארן אויםן נרונט םון ארכיװ״םאטעריאלן, אמ די עקאנאטישע זײט שםארק טארלאוט נעװארן. אק נדאדע אחנט, װק די אחגמק םון פעגועדנות אק םאסקװע, םון הארשע אק וױלנע אק םק םילע וױכםינע אנדערע אידישע *ענםרק שםײק אסן אק קאנק נױנג אױםנענמט זזעדן, אמ דאם נעװיס א םצוה עשה שהזםן גרכאנ װאם טאר נש אפגעלײנם װש־ץ. און גאך א זאך — ארויסנענן ארבמו״םאטעריאלן, דדוקן היםםאױשע דאשמענטן, דאם אמ אזא ספעציעלע אק אויך אזא שזזעחע אױ*אנע, װאם קאן ניט און טאר גיט נעטק װערן אנב אורח^ דעם ,פנקם״, װאס םיר נענן דא, האנן םיד באקוםען םק היסכקךיקער שםעק דונגאװ, װעםק ער אמ נעזזק צונעשיקט אנדוינ לױםנדינן יארהמדעו־ט םק שלםה נעחנשטיץ םק קימיאג םון נױװ םונם דאזינן נעחנשנוײן צו ה׳ מננאװ אמ זװ זעהק, אז ער אמ אלײן נעװען אםאל א ראש (״סטא־שינא״) םתם שנײדעדשן *עך אין קײדאן. ױ רעדאקזױע נעםיגם םאר איר חוב אומאװןץייקן איד-כױק דאנק אונזער זעהר געשעזפטן היסםאױקעד, ה׳ פראס. < דוננאװ םאר דער אויםםעחמאטקײט, װי אױך םאר זײנע קאםפעטענטע אגװײזתנען נײם םארעםנטליכן רעם ,פנגךז״, ־• רעדאקניע