Bleṭer far idisher demografye, sṭaṭisṭik un eḳonomiḳ · 1925-01-01 · Nummer 5 (15. Juni) - נומער 5 · p. [Seite]

ע♦ ג סרענק 20 * * 5 ױ^ס װעמ זיך נ*יעק אױםן םעלד אק ודעש די ערדנישט *8*1״ געטן, נאר װעט זיך װײםער באשע&פויגן מימ האנדל; 8) דער דאזינער קאמיטעט ז$ל אין דער צײט םון זק *1* בעט דך עצה׳נען מיט די םיטגלידעד םונם װארשעװער קדיל און מיט די ם^רשמײעד םון די אידן, װעלכע די^פן זיך םוץגעימטעלט דעם נאמיעםםניק; 9) דעד קאםיטעט דארף אױך אויםידנעטן תקנות, לױט .ץעלכע מען װעט קאנען ערלױבן אידן צו נרעדן א ״צײטװײלינן קאמיטעט״, $דער צו זאטלען נדבות און װעמען מען װעט קענען אנטרױען די םומען נעלט, װאם װעק געזאמלט װערן. קײן טערמין אויף צושטעלן דעם םרךעקט אמ דעם ק^םי־ טעט נישט גענעבן נעװ^רן, און ער ה$ט טאקי נ$ר נישט נעט$ן. אידן ה$בן $בער נישט נעק^נט װ&רטן. דער דלות צװישן זײ איז מודאדינ געװאקסן םון ט$נ צו ט$נ און די פיליטער״ דנםט איז זײ נעלענן, װי א חלף אױםן האלז. מען ה$ט װט געװאוסט, אז א ליןןדע־טאנ װעט אררםנק דאם נעזעין, אז אידן זײנען מחויב צו דינען אין מידטער, װי אלע אנדערע אײנװאוינער און נאר טיט נרױס מי און קאםטן איז דעם װארשעװער קהל נע״ לונגען זןםצוהאלטן ױ נזרה אויף א קורצער צײט. ױ אידישע מאםע ד,אט זיך צלז^ באמיט מיט אלע בתות, װי אם ניכסטן און װ$ם מער אידן צו באזעצן אױף עדד, ה$םנ• דיג אז די רענירונג װעט זײ קײן שטעדמגען נישט מאכן און די נרעםטע אידישע נבירים װעלן זײ קומען צו הילף. אין ק8לישער װבערניע ה$בן ױ אידן אויסגעקליבן צו אײנעם םון יעדער קהלה און נעשיקט אין דער װבעתיע״שםאט, 8$צוי דאלטן א באראטונג װענן באזעצן אידן אויםן םעלד. די באראטוננ איז םןץנעקומען דעם 2״טן םעברואר 1842. באטײלינט ה^בן זיך אץ איר 32 דעםוטאטן םון די 36 קהלות, װ*ןם האבן זיך דעמאלט נעםונען אין דער װבערניע (יעדער רע״ םוטאט האט נעד,אט א *ןםיציעלע צײגניש םון זײן קהלה, אז ער אמ נעװײלט נעװ$רן אלם דעםוטאט צו דער דערמ^נטעד בארא־ טוננ) און באשלאסן איז געװארן, אז אין משך םון 3 ז$ק זײ יעדעם יאר צוגרםקלײבן בא ױ פארמענליכערע אידן 7500 רובל אױף באזעצן אידן אױםן םעלד. נלײכצײטינ הןןט די באי ראטוננ נעװײלט םון צװישן אירע מיסגלידער 3 רבגים: ד׳ זכריה װײנגאט םון קאליש, ד״ מענדל ליםמאנ$װיטש םון זדונםקאי װןןליא און ר״ לײב זוסמאן םון םשעראװ — דך צו פאטײדנן אין ױ נאראטוננק, װ^ם קוטען סאר אין װארשע. אזעלכע באראטוננען זײנען םןךגעקומען אץ יעדער װ״ בערניע (קײן נעװיערע םרטים סון ױ באראטונגען ה#בן מיד נישט) און לויט ױ $נװימונגען, װ#ם זײנען ^נגעק־טען םוגם װארשעװער קהל, זײנען אומעטום #נגעװמק נעװזךן ױזעלבע באשלוםן, װ$ם זײנען *נגעװמען נעװןץן אין קאליש. אנרערע אידן, יחידימ םץ םארשײדענע שטעגג ה$בן ^נ״ גענעבן בקשות דער רענידוגג און אדיך דעם קימער אלײץ, וץןם הי^ט דעמאלט נעװײלט אץ םױלן, מען ז$ל זײ ערלויבן צו קױםן זךעד ןװ םאכטן שטחים ערד אױף צו באארבעטן. עטליכע אידן ה$כן אין זײערע בקשות ^נגעװמן, אז צו םיל שטעט נעהעדן נרויסע שטחים ערד, װעלכע בלײבן אומבאארבעט, און נעבעמן, מען זןןל זײ נעבן אויף טשינש ױ דןךינע ערד. ס׳ה$ט $בער לאג נעדױערנב אײדער ױ בקשות ה$בן נע״ ק$נט םץ דער העכעדער מאבט באטד^ט װעק. זײ זײנק קודם גל איבעתעשיקט געח^רן םון אײן מאכט צו דעד אנדערער: צו דער אינעדן״ק^מיםיע (מיניםטערױם), װעלכע ה$ט װענן זײ אויםן םעלד אץ אזױ ארום װעק װײנינסטנם ױ ד^זינע פאסן ניצול װעק םץ דער נזרת זײ האבן ןןבער נעהאט א טעות. די םכשולים זײנען נעװען גרויס סײ טצד דער רענירונג סײ מצד ױ רײכע א׳־דן, יי$ם ה$בן נישט געװ$לט געבן קיץ גרעםערע גדבות און אױך נישט אײנ״?רדנען ק$ל$ניעס אין זײערע אײנענע גיטער. ד$ם נאנצע י$ר 1842 איז םאױבער און דער נאמיעםטניק ה$ט גישט נענעבן קײן שוש עגטםער אויף דער בקשה םון אידן, הגם דער װארשעװער קהל האט $ן אױםהער זיך משתדל נעװען, אז דער ענטםער ז$ל אמןןל נעגעבן װעדן. ענדליך ה$ט דער נאמיעםטגיק *דױסנענעבן א באםעל (2 םעברואו־ 1843) װעגן גרינדן א ק$מיטעט, װ$ם זײן ציל ד^ט נעזאלמ זײן צו באטראכטן טיטלען צו באזעצן אידן אױםן םעלד. דעם ד^זינן ק^מיטעט האט $בעד דער נאמיעסטניק נענױנ״ דעט אויםן שטײגער םון דער דעמןןלטינעד רוסישעד רעגירונװ אדן האבן אים געבעכץ, ער י8ל ב^שטימען 8 קאמיטעט םון אידן, ד^מ ער מ8קי ב^שטימט 8 קאמיטעט, $בער ניט םץ איז־־ן (צו אידן ק$ן מען קײן צוטדױ נישט האבן), נ$ר םון דרײ העכערע באאמטע, שטאטם״ראטן. אידן ה^בן געבעפץ, אז דער ק^מיטעט ז$ל זיך ם^רגעמען מיט 83זעצן איק אויםן םעלד, דעד ד$זײער ענין פארלאננט $בער שװײם אין ױ 8לנעמײנע נעי זעצן, און דעריבער, רי ס׳אמ נעשריבן אין דעם דערמאנטן ב8־ פעל, דארף דער קאמיטעט אױםארבעטן די תןזינע שנױים אץ צו דעם צװעק לײגט ער אױף זײ ארויף דעם תוב צונױסזאמלען ךדם בל אלע ביז״דעכסןלטינע םױלישענעזעצן װעגן איױשער נ^לאניזאציע, זײ םאתלײכן מיט די נעזעצן, װאם הערשן אין תסלאגד אץ או־םא־־בעמן 8 םראיעקט פון אנ׳אלנעטײנעם נעזעץ װעגן איױ״ שער קאל^ניז^ציע באוםן, 8ז ד^ס נײע געזעץ ז$ל נישט םוחר זײן די פרינציםן םון די אלנעמײנע נעזעצן װענן אידן, װאם העדשן אין ל8נד. אויםער דעם ד8דף זיך דער ק^מיטעט ה8לטן ב8 ם^לנגױנע םױגציםן: 1) ױ ערלרבניש צו יאזעצן זיך אויםן םעלד דארף נענעבן װערן טץ 8 איד, װאם ה$ט טזוםן געלט 150 רובל אויף װידט־ ש8םט״ב8דערםענישן (בױען 8 הױז און 8 שמ8ל, <ךםן 8 םערד אץ 6 קי — דאם 8לץ האט מען דעמאלט נעקענט האבן ם8ר 150 רובלא $דער אנדערע איק װעק ױך מתחײב זק אים צו נעבן ױ דאזינע םומע; 2) אידן ז$לן זיך באזעצן נ^ר אויף 83זונדערע ערמער (נישט צוזאמען םיט <ךםטן אץ נישט װײנינעד םץ 5 םאמיליעם אויף אק >ץט)ן 3) אױב די םרײע ערד םון די רענירוננס<יטער װעט נישט געװנ זק ם8י 8לע אידן, װ^ם װעלן בעגץ ערד, ז>)ל זײ ער״ לויבט װערן זיך צו באזעצן אויף םריװ^טעד ערד; 4) רײנע אידן זאלן מענן קױםן אויף אײנינן טשינש נישט ב88רבעטע שטחים ערד, כױ צו באזעצן אױף איד ^ױמע אידן; 5) דעד קאמיטעט הארף אוים^רבענץ תקגות, לויט װעלבע די איק, װעלכע באזעצן זיך אויסן םעלד, װעק מענן 8 קודצע צײט זיך באנוצן מיט קריםטליכע ארבעטעד, כױ זײ ז^לן זיך אױם״ לעדגק םעלד״8רבעט; 6) אידן, װ*ם ארבעטן אױםן םעלד, ז$ק םרײ זק םון **םצ^ל םון כשר םלײש און םון טאנ״צעטל, װעלכן עם ה$בן נעםוזמ ״ןלן אנדערע אידן, װ**ם זײגען אױינגעםזךן אץ װאו־שע; '7) עס חןל נ^שטיטט װעק 8 נרױסע שטראף אויף יעדן איד,