Bleṭer far idisher demografye, sṭaṭisṭik un eḳonomiḳ · 1925-01-01 · Nummer 5 (15. Juni) - נומער 5 · p. [Seite]

17 צזי דער נעשיכטע םון איד. ק$ל$ניז*ציע אין ק$ננדעסי*ףלן 5 *ג צו דער געשיכטע פון דער אידישער קאלאניזאציע אין קאערעם־פוילן ע♦ נ• פרענק ם16ס? ןז1 חס18311מס1ס£ 11611ס118)1ן[ ז16> 6* *11ס1ן1ס068 1|ססל).זן .8 סס▼ באשעלקערוננ נעדזען ד6$לם, וױ דעד צו,־ואקם נא די נים־אידן. 1832 אר נעווען די צאל דם־אידן אין קענינרייך פױלן 3,531,563 אק אין קך 1843 — שרן 4,170,107, רזןש הײםם, דער צו־ ־אקס דאט אויםגעשאנפ '18%. ד• צאל פק א־דן אץ •$־ 1832 איז נעװען 383,102 און איד י$ר 1843 — 523,396, ד$ש הײשט מיש 36% מעי (טאבעלע 1). דער אלנעםײנער צושטאנד םון דעד באםעלקערונג אין ק$ננ־ רעס־םױלן סןך דעד רעװ$לוציע םון 31—1830 איז נעװען שרעק־ ליך און סןך םיל מודא׳דינער איז נעװען די לאנע םון די אידן• נישם נעקוקט אויף דער שרעקלינער ^רימקײט ה$נן זיך אידן שטארק םארמערט, םיל מעד פון דער םױדשער בזןםעלקערונג. םון 1832 ביז 1843 — איז דער צוװאקם םון רער אידישער םאב. 1 די אנטװיקלונג פון דער אידישער און קריםטליכער באפעלקערונג אין קאנגרעס־פױלן 1843 — 1832 צוזאמען קריםסליכע באפעלקערונג אידישע באפעלקערוגג י 5 י םך־הכל םרויען פענער םך־הכל פרויען מענער 3 914 665 3 531 563 383 102 . . 1832 4037 925 3633083 404 842 1833 4103196 3695 605 . . 407 501 1834 4188112 3 760 150 1 896 172 1 863 978 427962 214 738 213224 1835 4251334 3 810877 1916907 1893 970 440457 219901 220 556 1836 4298962 3 847 886 1 942 527 1905 359 451076 226066 225010 1837 4344 892 3 888498 1964 959 1923 539 455 894 227 373 228521 1838 4892 585 3 935 104 2011319 1923 785 457481 230473 227 008 1839 ׳ 4488 009 4 013 080 2036255 1976825 474 929 236905 238 024 1840 4 547 708 4 052 453 2 060413 1992 040 495250 246 565 248 685 1841 4 628812 4110665 2088270 2022 395 512 647 256111 256 536 1842 4698503 4 170 107 2086747 2083360 523396 261 444 261952 1843 אזעלכע, װאו א־ן אײן שט־בעלע, װ$ש א־ז אײננעהילמ אין א םארפעשטעטעד לוםט, .ראוינען אנ׳ערך 20 אידן, םארבל^םעטע, ד.אלג־ג>קעטע, באנאכש ליגן זײ שורות־ דימ אײנעד א־בער דעם אנדערן אין הײנננדינע בעטלאך, קעמםן שטענדינ מיטן דיונגער, מים ק־אנקהײשן, אםםמןןל אױך מישן שוים >ןן שום רעטוע און אן שום ה^םענוננ... עש איז נישט םאדאן אױף דעד װעלט מער רירנדינעם םון דעם עלנד בא דעם דןזען פןןלק... קוקנדינ אויף די פאדזזשנטע אידישע םגימעד, דאש רוקן דך םא־ אוגזערע אוינן אין אונזערע ששעשלאך, מװ יעדער דענקנדיגער מענש םרענן, פון װאנען לעבט ד>ןם האזװע םאלק װ$ם איז אםנעשטדפם נעװןךן םון פיל גוטם, מץ װעלכן עס נעניםן די ציװילידדטע נעזעלשאםטן, װ$ס קאן זיך אםילו םרײ נישט נעמען קײץ באקװעמע דירה?... אונזעד פףעד, דבם ער איז ^רים, האש האך אויף .יױנמער א ביסל תגואד״ א םארװ^ש דער צװואקס ב>ן אידן איז נעװען אזוי פיל נרעסער, װי בא קריסשן, דערקלערט זיך דערמיט, װאם אידן ה$בן זײערע קינדער חתונה געמאכש זעהר סרי, װען זײ זײנען אלט נעװען 15—14 י$ר און צוליב דעם ה$בן זײ דך זעהר נעמערט, הנם, װי םיר װײםן םון אנדערע קװעלן, איז צוליב דעם דלות זעהר נרױם געװען אויך די שטןןרבליכקײט צװישן אידן. וױ אידן ה$בן דעמ$לט געלעבט אין ד שטעסלאך, װאו זײ זײנען ארײננעםאקט נעװ$רן, קאן מען זעהען םון פןןלננדינער קורצער באשרײבוננ םון אײנעם פון ד חשובסטע פאליאקן, װעל־ כעד איז געװען ניט קײן קלײנער שונא ישראל: ...,״אויף דער נאנצער װעלט איז נישטא אזא אומגליקליך ם^לק מי ד$ם ם$לק ישראל אין אוגזערע שטעטלאך. כד דך >לן רעם איבערצײנן, איז נענוג צו באזוכן עםליכע םון ד דןןזיגע שטעטלאך — םינטשןןװ, ראלעשיץ, דזיאל^שין און נ>ןך םון רעדןקעיע: די רעישקעיע מ#ס בןקוסען די געגעגענע *רעעס *ן ע• נ• םרענק זנסלמחי ודןכן ם*ר זיץ סױס. אינם פ*רשסןרבענדם ה#נן םיר סרליייז *יינעם םון ^■נזערע נעסערע *ון *יעערמנענענעדע סיס#ר<עסער, *ײנעם סון די װײניגע, װעלכע פןןרנעםען זיך עדנםס *ון נעװיסנה#סס סיס איױשןר גןמיענמ•