Bleṭer far idisher demografye, sṭaṭisṭik un eḳonomiḳ · 1925-01-01 · Nummer 5 (15. Juni) - נומער 5 · p. [Seite]

15 זײ איד־שע לאנדוױדטשאטמ *ץ אײד36$. 5 מיד דיאבן שױן אױבן אנגעװמן, אז דער אידישער ערד־בא־ זיץ אין ױײשרושלאג- איז גיש אזױ שפארק םארגדעסערט נעװאק נאך דער אג־אר־רעױאלוציע. דעדפאי אבער םדאגרעסירפ ד$רמ היפש די אידישע לאגדוױרששאםפג דער שרײבעד פון די דא־ זיגע שודות ד-אט געהאט די םענליכקײט צו שפודיק דעם װירט־ שאפט־צושםאגד פון די אידישע כ^ראניעם אין $גהױב םון הײנטיגן יןךהונדעדגג דעםאלם ה$בן די אידן נעםירם זײער וױרםשאםט לוינק נעוױינליכן פױעדישן שאילאן. און אזױ וױ די באדערםעגישן םון א אידישעד ערד־ארבעטער־םשםחה זײנק >)ביסל העכער, וױ בא אנ׳אלנעםײן־םויעדשער, און אש די באדער־ םעלשן ה$בן ניט נעקןךם באםדידינט װעק אין דער פזךם םק נאטוראל־וױדטשאפט, פלעגט דעמאלט נעוױיגליך אויסקוםען, אז די הכנסה םון דער װירטשאםם האט דעם אידישן ק$ל$גיםם קגאם ױןןס צוםרידננעשטעלט, און ד װידטשאפם םלעגט דעריבער אםט אםגעלאזט װערן. הײנפ איער זײגק ד אידן אװעקגזתאננק םץ דעם אלגעםײן־םױעױשן שאבלזןן, זײ טדעטן שױן איצט אוים א װענ צו א םער אינטענסי,װערער װירפשאםט. ד אנר$ג$םען נע־ פינען בא די א־דישע ערדארבעטעד א נוסן בןןדן םאר זײער טעטיגקײם, ר. ד עדד־ארבעטער וױיזן ארוים א לעבעדנן אע־ טעדעס צו אלץ, לאם קאן םארבעסעק זײעד וױדטשאפנג 11 כעסאראביע - 1611<81ט6€888 די דעזולםאטן פון דער רופענישער אגדאר־דעםא־ם פאד ד אידן םון בעםאראביע זײנען פזךלרםינ נ>ןך ניט איגגאגק פעםם־ נעשטעלט געױאדן. אבער דעם נאדאקטע־ םון דער הײנשינעד אידישער לאגדדױרטשאםט אין בעסאראביע קאגען םד ױך םאר־ שטעלן אויםן םםך םון ד ידיעות, ױאס די נעזעלשאפפ ,ארט״ האש צעויםנעזאםלט אין אבט אידישע ערד־ארבעטער ישובים. צום םארקויםן. די אידישע קאלאגיםטן ניבן זיך אם מיט דער םילך־װירטשאםט א סך מער, װי ד ניט־איז־ישע פױערים, און זײ ציען דערםון א שטיק זדתה. םעפאראטארן זײנען זעהר פאר־ שפרײט צװישן ד אידישע קאלאניסטן. די צאל ױנגע םי — 17 ױנגע ארף 100 שטיק דערװאקםענע — איז א קנאםע, אק ד אידן דערקויםן טאקע אםט בהמות צו םארםולן ד טשערעדע. שעפםן האלטן אויך די אידן װײניכ דאם דערקלערט ױך אויך דערםיט״ װאס ד אידישע װירטשאםטן װעק זעהר אינטענסיװ געםירט װאס זײ דאבן קנאפ פאשע־םעלדער, און בא אזעלכע באדננונגען לױגם נימ האלפן יתנע םי. חזירש האדעװעט םען אק ד אידשע װירטשאפטן זעדד זעלטן, אין אלגעסײן נענו־ מען, װק םען זאל אויםרעכענען אין דערװאקסענע שטיקלאך, האבן ד אידישע ערד״אדבעטעד נעהאם 6266 שטייךאך םי, אדער :װ 6,4 שטיקלאך ארף איטליכע 10 דעסיאטץ אקער־םעלד. אזא צאל םי איז גאך ניט נענוכ^ אז םק זאל שױן קאנק װי נעהעדי מיםטיגן ד םעלדעד. ד םרוכט־םעדער, װאם א גרױסן טײל םון זײ האט מען מים דער הילף פון ״יקא״ נעםלאנצט נאך םאד דעד םלחמד״ זײנק אין ד טומלדינע יארן שטארק םארלאזן נעװארן. אבער צו ד סעדער איז בא רער אידישער באםעלקערוגג םאראן א נרױסער אינטעדעט מק םטארעט זיך זײ צו ברעעען אין ארדעגוגנ און מק אמ אםילו •גרײט צו לאון זיך קאסטן אויף צוצוםלאנצן זײ. צום נאדױעק, אמ אבער איצט אין רוסלאנד נןןא קק פאםיגער םלאנצונג־מאטעדיאל און ד צוםלאגצוננ אין ד םעדעד נײט דעריבער פאמעליך. ד קאאםעראטיװע באױענוננ אנטװיקלט ױך צװישן ד אידישע ערדיארבעטער זעדד נוט. במ איצט האבן זײ אחגאנמירט 9 מילך־ װירטשאםט־קאאפעראטיװן, 7 נעזעלשאםטן םאר בשותםות׳ד־ נער נוצתג םון דרעשםאשינען, םעםשקארניעמ םעפאראטאק. ם׳זײנען םאראן אויך אנדעדע קאאפעראםיװן. אינװענםאר סעדער *• 0 ו 6־״ ס 1״ \פ 13 סג ח * ס ־ו £ ו ס ש ערד״שטח (אין העקםארן) צאל פשפחות׳ װאסםארנעםק זיך מיס ערד״ ארבעס פ ו נ ק ט *קעי אײזנס מרד ) בהמדת 1 *דזןגחנן 1 1- ~ז $ נ&קוםעו פון דןר םלוכה אײמננע ־׳^.8 ו|?!*ו סך־זאל *ין יחניזימין 250 150 — — 1509 1839 1839 — 313 320 קאל• אלעקסאנדרעני׳ מלמדקרײז 10 15 20 - — 1025 1100 800 300 — 76 106 0 שםעטל םאלעש,טי׳ ״ 8 15 24 - 1 540 594 300 294 — 52 75 0 ״ רישקאגאװקא׳ ״ - 32 33 - 3 410 644 506 138 — 22 37 0 ״ םאנזיר׳ בענדערער 10 88 50 26 4 873 1134 650 216 268 72 176 0 קאל• בריסשעווא׳ סאראקער 8 70 10 - — 558 641 500 141 — 47 125 0 שםעםל בריטשאני׳ כאםינער 28 136 56 5 80 1567 1598 1400 98 100 58 200 0 ״ רעזינא׳ ארגײעװער 8 18 7 - 1 162 203 140 63 — 14 25 0 דארף ראספאפעני׳ ״ 112 624 820 31 89 6644 7758 4296 8089 868 664 1064 6 צוזאםען באםעדקונגן ד ידיעות, װאם װערן דא נעבראכפ, זײנען נתע נאר ד קלײנע ערד־באױצער. עס זײגק אבער איצט אץ בעסאראביע םאראן אױך פארהעלטניםמעסת נרױסע אידישע עח־״באזיעער. בײם שטעטל בריטשאני םארםאנן אזעלכע אידישע ערד״באױצער במ 1980 העקטאר עוד. אין דער קאלאניע אלעקסאנדדעני האלטן דײכערע אידישע קא־ לאניםטן אין אדענדע במ 1000 העקטאר עדד.