Bleṭer far idisher demografye, sṭaṭisṭik un eḳonomiḳ · 1925-01-01 · Nummer 5 (15. Juni) - נומער 5 · p. [Seite]

5 םראם, נ. נדוצקיס 14 ערדישטח, ווי נא די ניט״אידישע םױערים; נראץ װעדן אױך נ* אידן היפש נעזײט, װען נא די ניט אידישע *ױעױם איז ןןט די קולטור אנטװיקלט נ$ך נ$ר אין א נישטינער סאס. םון גראזן זײען די אידן הויםטזאנליך קלעװער און, אחוץ דעם, װיקע און אין א נךײנער מאם אויך סערארעלא. םונם נראוןיוײען ד״אגו םען צװײ םעולוה ן ערשטנם, איז עס נארוננ םארן םי, צװײםנם, טאר• נרעםערט עם אוטמיטלנאר די םרובטבארקײט םון באדן♦ דער״ םאר םעלן איננאגצן אץ די אידישע קולטורן טעננישע קולי טורן, דאם דערקלערט זיך אט מיט װאס: אונטער טענני• שע קולטורן װערט אין דעם איצטינן םאל םארשטאנען אויםשלים• ליך םלאקם און קאנאםליע, װאם װערן אין װײםרוסלאנד רודך די פױערים כמעט דודנאוים םארנוצט םאר דער שטוביבאלענא־ טישקײט. און אזוי װי די אידן טראנן ניט קיץ דארםישע בנדים, האט םאר זײ דעריבער קײן שום זין ניט צו זײען רי דאזיגע קולי טורן. זעדד א װינטיגער שריט םאראויס איז דאם, װ$ם די איױשע ערד״ארבעטער זײנען, אונטערן אײנםלום םון ^י אנראנאםק, איבעתענאנגען אויף א שטח םץ 4% טויזנט דעםיאטין ערד צו א רינטינער םילםעלדינער םיסטעם. צו רער םעלדעריטיםטינונג באציען זיך די אידן אױםםערק- זאם. חוץ דעם מיםט םון אײנענעם םי, קויםן זײ נ$ך געק צו מיםט, זײ םרובן מיםטיגן דעם באדן מיט לוםין און סעראדעלא און אםילו שױן מימ מינעראלע מיםטיטנגימיטלען. א דאנק די לאנדוױרטשאפטלינע מאשינעס און טנשיױם, װ$ס די אידישע ערריארבעטער האבן באקוםען אץ קרעדיט, הןןם זיך זײ אײננענעבן םיל בעםער אװעקצושטעלן די עדד*ב?8>רי בעטוננ און אויך ױ זריעהירײנעונג װענן דער דורנשניטלינער גערעטעניש אץ די איױשע װירט־ שאפטן(צ$ל םוד םץ א דעםיאטין) ניט א בילד םאלננדינע טאי בעלע םאר 1923־טן יאר: ימיז ה$נער געי״יין ק*רםז*ל אין די אידישע קןןלןניעס . . . 49 46 48 794 אץ די אידישע ארסעלן. ... 46 58 52 750 אץ די ניט״אידישע װירטש&םסן . 41,5 43,3 46,7 ס,42 אויף ברױט איז די נערעטעניש אץ די אידישע װירטשאםטן ניט קײן סך נרעםער, װי בא ױ ניטיאידן; דערםאר אויף קארי ט$םל — א קולטור, אויף װעלנער אידן ניבן זעדד שטארק אבי טוננ, — איז די נערעטעניש בא זײ געװען שוץ נאר א נרױסע, — א סך א גרעסערע, װי אין ױ ניםיאוזײשע םויערישע װירטשאםטן. איצט װעלן מיר א קוק ט$ן, װי זעהט אוים בא ױ אידישע ערדיארבעטער די םייװירטשאםט, װאם איז, נאטירליך, ענג םאר• במרן מיט דער אלגעמײנער םעלד־װירטשאםט. אין ױ אירישע װירטשאםטן איז םאראן: 1893 4188 599 347 םערד בהמוה. יונגע םי. שעםםן. .אויף יעדע 6,1 דעםיאטץ אקערםעלד ה$בן זײ 1 םעחר, און דאם איז םולשטענדינ נענונ אויף צו באארבעטן ױ ערד. בהמוה קומט ארם דורנשניטליך צו 1,3 שטיק אױף א נעזינר, הײםט עם, אז אחוץ װאם דער אײנענער בארארף װערט םולשטענױנ באי םרידינט בלײבט נאך איבער א נעװיסער עודף םץ מילךיםראדוקצן װאם מיד װעלן דא ברײננק, האבן צו ױ קנאםיערדיגע קײן שײטה נ״ט• די אידישע ערד װערט אויםנענוצם אױף םאלננדיגן אוםן: .׳י דעסיאםץ 2,2 374 . . 6,נ 274 . . סעדער. 66,2 11196 . . אקערםעלד . 17,8 3 016 היײלאגקעם. 2,2 379 . . סאשע־םעלדער. 10,0 1697 אומנוצליכע ערד . . . . < ב^ססנ 16936 . . צוזאםען . . . באראקטעריסטיש םארן אידישן ערד־באזץ אמ די איבער• װעננױנע צאל אינטענסיװע נחלאוה — אקערםעלד, גערטנער, פעדער; בנלל אבער בא ױ פויעױם םארנעמם אט דער םין א סך א קלענערן טײל פונם אלנעפײנעם ערדישטח, װײל זײ האבן גרויםע שטיקער װאלד און םאשע־פעלדער. דער מאנגל אין הײילאנקעם און פאשע לאזט זיך שטארק םילן אין ױ איױשע וױרטשאםטן, װארום.דאם אקעריםעלד מוז זעהר םיל נעמיסטינט דערן. דארף מען, הײםט עם, האלטן א נרויםע צאל םי, און דערצו װידער מוז מען שױן אויך דאבן א היםשן שטח םאשעי םעלדער. אױף יעדע 100 דעסיאטין אקער־םעלד האבן די ניטי אידישע םױעױם 47 דעסיאטין הײ־לאנקעם און ױ אידן בלױז — 28 דעסיאטין. מיט םאשע־םעלרער אמ בא ױ אידן די לאגע נאך ערנער. דערםון איז נעדרונגען, אז די אידן מוזן םירן-זײער באלעבא־ טישקײט א סך אינטענםיװער, װי די ניט־אידישע םױעױם, און אז די פיטערונג־םראדוקטן מוזן זײ ארױםבאקימק פון זײעד אקער־םעלד. די דאזיגע שװערע אויםנאבע, װאס איז ארױםנערוםן דורך ױ אומנינצעע אויםערלינע באדיננוננען, האבן די אידישע עדדארבעטער אין א געװיםן נראד םארענטםערט. אין דער צײט, װק ױ ניט־אידישע םױעױם םארזײען בלױו 69% םון זײער אקערפעלד, ד. ד״ אז לויט דער דרײ^עלדער־םיםטעם בלײבט בא זײ כמעט א דױטל םון זײער אקערםעלד אין רוד״ םארזײט מען אץ|ױ אידישע קאלאניעם נאנצע 85% םונם אקעריםעלד, און אםילו אין די ארטעלן, װאו ױ װירטשאםט װערט נעםירט אביסל עקםטענסיװער, פאומײט מען אויך 77,6% םונם אקערפעלד. נאראקטעריםטיש אמ םאלננדינע םארטײלונג צװישן ױ םאר־ שײדענע מינים תבואוה, װאס װערן םארזײט (אץ םראצענטן): גים *ידישע אױיען קולסורן: 41,7 85,0 . װינסער־ברױס. 41.1 34,4 זומער־ברױם. 10,4 21,0 קארסאפל . 3,4 9,6 . גיןנזן. 3,4 — םעכנישע קולסורן. 100,0 100,0 . סךהפל . מיר זעהען, אז קארםאםל, — ױ װינמינםטע אינטענםיװע קולטור אין דעם דאזינן ראיאן, — םארנעמט בא אידן א דאםלטן