Bleṭer far idisher demografye, sṭaṭisṭik un eḳonomiḳ · 1923-01-01 · Nummer 4 (15. Juni) - נומער 4 · p. [Seite]

^;.:קי״דזנ•־•^:-מ■• •׳י״ •ײ^ײלזןיץימו י.!![ו. י ■ 1^ומו4ו*!י*"|0ןך|)|סג£ו41|8| א. 0096 4 4< יד ס׳הןןט מװױק די חג׳ך<ױסנשאסם, איז רעד ד$ױנעד ססר — טטררסױם, אדםן מ־זבםםק רעם םסר אױ דעמןןמו דזד־כ״ געםװ׳ס נעוזןןוץ 4 סןםנע רײע רעסןןחסעם, יזעלכע סיד נמרי< כענען מיפק אלעעסיאעס גןןסק, ר רעםןן־ם סוץ יאיןויע. וחןןם אי׳ו נעווען דעד זמהאלט םון דעןי דזןױגעד ףעטןןרם און לער רינען געװען די מרענער םון דעד רעםןװ*ם*2אװענמג? ד$ם רוב געלעתסע סלױגן, ןך די ו־עםןןרם סון יאשיהו איז חןןם ות$־ק םרן ױ םרגים םון ידדשלים, סײלדוימ אױך םון םלך. דעד הףממאיעהאלמ םון רעך רעםןךם איז, לוימ זײעד סײנהג די אזוי נעדוםימע עענטראליןאציע סון ק׳לס*; ד$ם אמ ןןנער א טע־ת. רײעגס םק סןר רעם *אריכמ אין סלכים, קןק נטוקע ארנזקועק, *ז רי הףוסנויםןןרײגםערעםירםע אין דער רעםןװ־ם זייגען נעװען די נרגים םון ידושלים, און רי נאגצע רעםןןרם איז בלדמ גאשסאנק אינם רײנינן און צענםדאליזידן דעם קולנג נץנןם סק דך ןןבעד *ו צום סםו־ דנרים נוםזג בטמעדקט סען, אז די ד״ויטםזאך *מ געװען גימט די רעםןןרם םון קולט, גןןר די םןןציאלע נקקנמננמג. רי קולםי׳מע רעםזךם, באזמרעד די זוענםדאלמםניע, אמ עדםס א םועל ימא סון דעד סןךיאלער רעסןןרם. בםעם אלע סןןציאלע נעזעק םון םמזםםים ה$נן כמיאויך אין דברים, זנום םייל םיס נעװמזע ימינוים — די נעדעצן רענן •ון^ צענם -נעםק, װעק םשמות, םכת, נאםוײאמנ םץ קנעכם ובח׳טד,, מװמדערס ורכטמ אמ דעד געזעץ איגעד דער נא• םרחאונג םון די נעלםיחובות אינם זיבנםן סןר (שםישח כסםים). ם׳אמ לגםרי אחשםעגליך, אז םיר?עןנן רןן זנו *ק מינו א גןןרי שאלן נעזעץ, װןןס איז דורכגעםידם נעװןןרן םון די העדשגדינע קלאםן♦ איץ דער זױיס םון םלך יאשיהו ה^ם שוין די װידס־ 4^^^44^^^4 4^44 4^ 4^^ 44^^^. שזוםנאדכע אנםוױקלזע רעדנרײכם אזא מרדנר, או אדא נעדעץ אמ נעזק םשום עק^נןןמיש אחסשענליך. דןןס הןןט ארך םאר• שםאגק דזן• נעהסננעבעד, וועלעעך יזזןנם דערינער: .השסר לך םן יהיה דבד עם לבבך סליעל לאםר קרם־, שנת היםבע שנת השםםת ודעה עינך באחיך ד*ביק ו׳לא תתן לז -וקרא עליך אל יהות והיד. בך חטא״. אלגןן, עד הןןט שדן אױך םןןרארסגקעהן, אז זץןס קןןן נרײעק דעדצו,(1 מ׳װעט בסלל ארםר״עק צו לײען נעלגג שםעטעד הןןם םאקע הילל םתקן נעװק דעם אינספרטדט םון םרוזם׳ל, װןןם הןןט נעהאחםט שיזק די קרעדיטןץץ, או זײעדע הובות זןןלן אין דנגםץ י^ר ניס םע־םאלן גײען. רעד דןןזינעד נעזעץ װעדט עךסט םאחטטעסחליך, װק מ׳נעסט אין אפגנ אז דער נאגזמסר עור דברים אמ א סןךױאלע נעזעזסגענהג, װןןס ה6(ןפ געהאט קודם כ׳ל דעם צװעק מינף זנו םאתריעעדן די יטװערע סזןזױאלע לאפע, אין. װעלכעך דיי םויעחשע און טײלן םון דעד עאקןטישער הוםעלקערמג הןןנן זיך רעםןןלט נעםמק. רער רןן■ דנעד נקעץ הזןט געהאט רעם צװעק צו נאםו־ײק רי םױערים םוץ זײערע חובות. צו וחןןסערע םןןלגן אזױנע נקעצן קןןנק וױי׳טער םירן, הןףנן די נק׳עצנ׳ענער אין י׳עמד צײס ניט נעקןךט און גיט נעטןןו־מ טחןןננק. רערםימ דערקלעדט זיך אױך דער נאגצער שזןציאלער אמנןן0יזם, נדט װעלכן ס׳אמ םול רער סםר רברים, דןןס זעלנע קןןן סען זןןנן װענן דעם נק׳עץ איבעד רי(ונגולןןםענע קנעכטן ,אוינ א קנעבט אנטלרסם םון׳זײן געל דבית, טןןר םק אים נישט ארד׳םנענן צװ־יק דעם בעל דגיח״ (רבדים 23)♦ אױך דער ד^ױגער נקעץ איז נןןר םאױשטענרדך, װק סק נעטט אין * ד. ד״, *ז נ$ר אץ ירוסלים םענ םען סקריב דין קרבגות און ק אלע נםות און סקדשים ײין ײני יחךױנץ ד*רף םען צעשטערץ. נאנמו־עחס אינטעױעםאנט <״נק ןןנעד די שבתבקעצן *ץ סםר םשסםים. * סך געלעחגגוע בלױק, אז די אמםנדםחױע םון ׳טנת דזןנן די אידן אינעחנעטמק םון די בבלים> רןןם אמ ןןנעד, לרמ םײן םײנמג, א טעזת. דער חונת אמ אין דער אמתן אגט< י*1■ שטטגק אין ישואל גוטא אלס א רײן םןקדאלע איגסט״םוזד׳ע. שוין די מנרינדמנ אין סשםמים טןןוףמט דעם סןןציאלן מןראקי טעד םון שבת: ,זעקש סעג זןןלספנ נװק דיץ ןןו־נעט אוץ דעם דנעטן טןןנ קןלסטו רװזען בדי סעןןל תהק דיץ ןןקס אוץ דיק אימ׳ל אן ס׳זןןל #טעטעםען דיץ קנעפם אוץ דערנר.׳־ םיד ה$נן דןן דעם ערהאון סןןל אץ רער נעשיבטע א נק׳עץ, װןןס הןןמ רעם צװעק צו רעטל׳דן די ארבעטםיצײבג או רןןם איז רעד יוםת׳עד ק םון שנת, מוװימט רעד םאץנ <וןןם די גןןנצע מבתיאידײע, .יויעלכע װערמ רװעעסירם אין רי נקעצן סון סשסטים, איז רודך און דזדך סןןסױאל• מור, לונמזל, דעד נקעץ װענץ שסננ־־ו: זעקם ־־*ר מעג סק אח^נעטק םון רי םע׳לדעד און אױםן ױמםן יןך ז$ל מק די תבואה אינערלןןק םאד רי ןןר״םע ל״ט און סאר די חיות םון םעלד; אױך אין רעם נק׳עץ וז׳ענן דער מזםר״אמג םון די קנעכם נײט דװ־ך ףער זעלבינער נעראנק זעקש יןןר זןןל דעד קנעבמ ןןו־בעפק און אױםן זיננטן װעדט ער םרײ• םיד זינד״ן דןן, וױ רי נאנצע סןןזױאלע נעועצנעגונג אמ םיןרבמדץ םיט דעד אידײע םוץ שבת״ די נביאים זײנק *וערשמ אױםגעקו־םק אין ישראל. די ערשטע נביאים אל״הו, איישק עםוס און הו־שע זײנק רןךטן גקוען טעטמ״ הגם עטס הןןט ןןליץ נעשטאטט םון יהודה♦ די םמס־. םון ״*־•ײ י** דך ןןנער ניט ל*ג געהזןלמן. די אשװ־ישע בזלביפ, װעלכע הןןנן רעמןןלט אײננעטמק אלע אינעי ר״נע ׳שכנ״שע טלובוה םון ישהאל, חןןנן אױך נעטטכט א םוף צו דער םלזבה נצין ישראל. אץ 721 הזןט סנחױב אײנסענו׳םק שו׳סחץ, הןןט 'םאחטרי׳בן נררסע פזײלן םון םןןלק די םלז׳כד, *ץ ישחאל אמ בטל נעװןןרן,־ם׳אמ יגןןר נעבלינן אלם א קלײנער רעשם די םלז׳םה םון יהודה. אץ דער דןןױנער צײט באנענענק םיד די עדשטע גביאים אץ ידוז־ד, — ישעיד, אוץ מיכד״ ס׳נײס ניס אױץ אץ די האמק םון רעד דןןױנעד ןו־־בעט צו *נמלמידן רי רעליגיעזע טעפמקײס םון ױ נביאים. בנמע ןןבער זײער סןןזױאלן קאשף קןןן קיץ ׳*ם סנזק גים זיץ, ןןז זײ זײנק נע• װק די סןןחטרעטער םוץ די א״נפי,רעסן זגץ א״דעןולן םון ױ ^^4^44 ^4^^^ ^4 ^^44^ ^44^^^ ~ 444^^^ * ....... . - ןןח׳םע סןןלקםישיכטן♦ רןןם נזןװײזן קודם פל זײערע אייגענע סםױם; דןןם װעדט ןןנעד נןןך םעד בןןוױק םון דעם אינהאלט םץ די נקקק, װןןם מיוי הןןנן אץ דער חודז/ םיר הןןבן ד$ס שרן נעועהק בײם סםר םשנטים. םיד װעלן דןןם אױך זעהען בײם באטחועק די פקעצן םון דברים, װי ם׳געמק ןןן דןןם חב נעלעדנטע, איז דער סםו־ דברים ןןנגעשד״נן נעזןןרן אץ דער צײט םון םלך יאשיהו, אץ רער זדױיטער העלסט םון דיםן ״ןןחרמדערט■ אין םלכים װעחט װעגן דעם דעדצײלט יטה הלשון: ״אין 18<ק ״$ר םון םלך יאשיהו הןןם דער פד.ן חליןדו נעםתק א ״סםו־ התודה״ אץ נית הסקד׳ש. ער הןןם עם געבדאנט צום טלך און הןןט עם םאר אים אינעתעלײעג&נ דער םלך, דערתעתדינ, װןןם דןןחפק שטײט נעשױנן, הןןט צעריםן יײנע קלײז׳ער אוץ דןןט נעשיקט םרענן צו־ חלדה הנב״ז•־, מעק רעם סטר. (ןןכדעם הןןט עד נעשיקם צמױטי תםן זץ׳ןם נ*0נע וםןןלק םץ נאנץ יהודת הןןט טאר די ודנערי נעלײעגם אלץ, דזןם שטײם געשרינן אץ סםר התוזד־, און הןןם נעשלןןסן * במר מיפק נןןנצן םןןלק, ס־ז^ל אויף װײטער ןן^ היפק *לץ, װןןם שטײס נעשדינן אץ דעם סטר החודה״.