Bleṭer far idisher demografye, sṭaṭisṭik un eḳonomiḳ · 1923-01-01 · Nummer 4 (15. Juni) - נומער 4 · p. [Seite]

241 די םןןציאלע *ק ודהטשןןםטליבע טאדהעלטנישץ סו די *׳ק *ץ אלטעמדם 4 .■ד׳םן נדר רך םון ירסיה ל״ר״ דןןרםן ח׳עדס דעחױ״למ, % ׳זועיה הןןט ם$רנעליינם די רכבים שטי סרינקען יױין, די ה#בן *וים ןןמןר נעענטםעד־ם ♦ ,סיד ק$נען נימט טדעכןען קײן,ידײן, מייל ארגזעד פ^נועד ידדגרב בן רכב הןןט אונז םאדקןנט, איד ד$לס נים שרינקען קײן <זײן איד און אײעדע קעדער אױף אײבינ/ און קײן הײזער ז$לט איד נים ברען, קיץ קעדכעד זזןלס איר ניט סאחוײען און ווײנגעךטנעד מןלט א־ד ניט םלאנצן, און אין נעצעלנק ז$לם איד ז׳זנן אײעד נאטלן לעצן״... די דכבים זײנק מלזןן א גדדישע סעקטע, חץם מוקעםםט אעבאנק ד$ס קףלסורילעגן אק זײ דינק נל״בזױיטינ די קעםםעד םאר יד,וד. בענן בעל. ואנ׳ןןמטםעלוטנ םון רי דןק׳נע קזאטן דיןןנן םיד אין דעד דעד־ ציילמג װענן ענל הזהמ דןןרטן איו אדדן דעד םןןטעד פון די בהגים, דעד *נהײעער םק דעם ענל הזהב; סשד״ דעד םאדטדעטעד םק די גביאים אק לוײס *, א״ז, םא־קעדסנ דעד באקמטםעד םק - ענל ר״זהב. ס׳קןק קק יםום סםק גיס זק, אז אין דעד הןןױנער רעדצײלוגנ איז דןן א נע-יזיסעד היםםןךישער קעדן. לויס םיק םײגמג, א״ז די דעחדילמג אנטשטאנק אק דעד צײפ, ,װעלכע םיד מןזאנדלק. אױך חן נעםינק םיר-דעם געננז&ץ צװי׳שן די רעזזןןלוציןןנעדע יהוה־ןקהייננער און די םעים; אױך ד$ נעםינק םיר דעם קאםף נענן דעם לזקםום — אין רער םעשד. העגל זײנק שולדינ די נזםי חהב, די סןלדענע אױדיעלאך, װ$ם די אידן רןןבן געטחןנן. נןק• דעד םעשה הענל ז$גם יהוה צו פשהן ער ז$ל ה״סן די אירן, זײ זןןלן אויסטדק זײער צירוכג, אק די אעק, מןרט וזײסעד דעדצ״לס, הןןבן אויסכעטדק זײע־ ציהונע (ױתנצלו בגי ישדאל את עדים פדר זזרב). םן הםמם איז אין יענעד צײט אױך םארבזןטן נעדוןךן צו םרןןנן צירמנ אק אונזער דערצ״למנ וױל ד^ם רעתןלעדן דודך דעם, וקןם די צירונג חןם רי אידן ם&דםידט צו דינק דעם עכל הזהב. די אײכענע םענרענץ הזןש אויך א צדוײטע דעדצײלדננ אין בראשית ל״ד״ וואו יעקב נעםם צו בא זײנע קינדער די םרעכדע נעטעד, וקןס זײ ה$נן,־אק י״ערע ארױננלאך (ױתט אל יעקב את ״ בל אלהי דגבר אשד ׳בידם ואת דגזםים אשר באזניהם). אין דער דזקינער צײס זײנק אױך אגטשטאנק די נעדעצן םון םשסםים. שוץ אץ דעם ערשםן נעזעץ.באנענענק םיד רעם כאראקטעדיסטישן קאטף נענן לוקסום: ״זןןלסט טיד ניש םאכן קק נןןלדענע און זי׳לבעתע נעטעד. א םזבוז םק ערד ז$לסטו םיד םאכן... אק אױב דו.לעסט םיר םאק א םובח םון שטײ־ נעד, <$לן ר$ם ניט זק קיק *רוטנעה*קטע שטײנער...״ רעד צ־זײםעד נעועץ םון סםר םשטטים דעדט ווענן דעד באםרײאונג םק רי קנעכם, נןןגדעם װי דעד קנענם הןןט ןןטנעדינט זעקס יןף*, םוז אים זק בעל הבית מםרײען. דריטהאלין הוגרערפ י$ר שטעטעד, אין דער צײס םון נביא ׳דסיד״ ה$ק רי אידישע שקלאוק טןך נעקעםםט םאר דעם. םיד הןןבן סןך אין טשםםים * עןנצע רײע אנדערע נעזעצן, ,זןןם ה$נן רעם צװעק צו שיצן זײ סןןציאל שדואכע און צו רענו־ לידן די סןןציןןל״עוקןןנןןמישע באציהונגק צוױשן די םארשיידענע שןןציןןלע נחםעס, װי, לםשמ דער םןןרבןןט נעםק *דןןצענש, אונטעהדרי׳קן נרים דעד נלזעץ װענן םשבגות, דעד נעזעץ װענן שופדים א. א. װ. * די לױים ה$בן אק דעד אטתן צו די כהנים קיק שום שײכות נים. זײ שםיק םער נןהעגש צו די נביאים אין רכבים• און דער עלםערער צײס זײנק צזזישן די לוײם, נביאים און די כהנים פןר• נעקוםק זעהר ש*רםע ק*םפן< וױ דןס באװײזן די דע־צײלוננ םון ענל און *נד. ערשט שאעטעד איז אהרן נעדןןק םשה׳ם א ײרודער. צעדפע און סןלדענע בלים םון דעם נעלס, וחןןם ם׳איז שרײעעקוםק אק יהוה׳ס דױז♦ נןןר ם>ר די ארבמטער הןןמ פק תןם זןט־ נענעובן אױף צו רענקןננידן יהוה׳ס הויז.״ יאין דעד דןןױנעד רערצײלמנ איז קדם נל אוםםארשטענדליך דער קןןנםל׳קט צזזישן םלך און די בדגים. םארוזןןס חןןבן זיך נרןןד די בהנים )ןםנע׳סןגט טק צו רעםןןנםירן תם בית דגגךש? םען הןןט א״נגםליך נעדארםם רעכענק, אז גחןןר רי כהנים װעלן זײן אין רעם טארא׳־עאןךעסירטן און צום םוף זעהען םיד סןר, אז דער םלך איז נעצװאועק צוצמעםק בא די בהױם חןם רעבט צו זמםלען נעלט אין בית הסקדש און ער טת א־צעמענן די השגחה איבעד די געלםער ז״נעם א ב&ןטטן. רער םלך טישס זיך אךף אזא אוטן ארײן אין די אינעװײנינםטע ענינים םוץ בית דפקדש. װ$ס יושע <וײנק געװק רי סבות םון רעם רןןדנן קןןנ־ סליקפ? א חוץ דעם אמ אויך אוםםארשטעט־ליך דער םןןרבןןט םק אײטגושיןםן סןןלדענע און זילבעדנע נלים םארן בית הסקדש. דןןם װעדט ןןםעד א׳עאנצן םארשסענדליך, װק םען םאר־ בינדט די דערציי׳למג ׳םיט דעד מצוענמג, װענן װעלכעד מיד הןןבן םריעד נערעדט. פדר הןןנן הין אק דער אמתן נישט צו פון םי׳ס א קאטף צװישן רעם סלך און די ברגים, סןר םיט א םך א םיםעק םןןציןןלן קיוסף ■צװישן רי ארבעטער אק די בדגים. צו װעםק יז^לץ געהערן די נע׳לרעד םון בית הםקרש און אויף װזןם זןןלן ׳זײ םאחװעגדעט װ׳עדן, — ארום דעם אמ גענאנגק דעד קמםף צװישן די בײדע צדדים. רי םןןדערמנ, אז חןס נעלט מןל אױ׳םגענעבן װ׳עק אויסן דעטןנט םון בית הטקרש, איז ניט זןרױםנעשטעלט נעװןןק בלויז םיט דעם צװעק אױסצובלםערן דעס בנק, די בונה אמ נעױק א גאנץ אנרערע — צו געבן ןןרבעט די אדבעטסלןןוע בעלי־םלאכות. װןןלט נעווען דער צװעק בלױז אױסצובעםעדן דעןם יבית הםקרש, װןןלט ■דע&ןןלם סאר אמז גע־ װען לנםרי אומםארשטענרליך דעד װ׳דערשםןןכד סון די בהנים. איצט איו םאד אונז אױך םארשמענרליך די םןןדעדמג, *ןו רןןם געלט ז$ל גימ ארסנעגעבן װעדן אױף אײנצושאםן סןלדעגע אק זילבעמע בלים, סןר ס׳זזןל ןןטנענעבן װעק םעד די ארבעטעד. דןן חןןבן מיר דעם קאמף גענן דעם אוםנוצליכן און או&מדןןרק־ םיװן לוקםוס, װעלכעך שלינגט נןןר אק די פןןלקס׳געלדעד, ברײגגט ןןבער קק שום נזצן ניט. ס׳איז װארשײנליך, אז די בינים זײנען געװ׳ק ןןנהײנבער םון די ז״לבערנע און נןןלדענע כלים. אױך אין נריכגלאנר זײנק אוט באקאנמ אזעלכע טאקטן, װק די סןןלקםט־ײנטלי׳נע רענירוננק און באזונדערס אין אטק, אץ דעד צײט םון סעױקלעס, הןןבן םארנדעסערט זײעד בױ־סעבױנ־ הײט םיס דעם צװעק צו םארשאםן אהבעט םןןד רי ןןדבעטסלןןזע נעליסלאנות אק ארבעטער. םיר נעםינק ד$חטן אױך נעזעצן, װןןס ה$בן דעם צװעק צו נאקעמםן דעם לוקכצם, יױ, למשל, די נעזעצן םק סןןלןןן*. אױך אין דער רעװןןלוציע םק ישדאל ב׳מענענען םיר דעט־ זעלבינן שטריך סק קןןמף נענן לוקםוס. ס׳װערמ אונז דעדציילם, אז אין דעד רקח׳ןןלוציע םון יהוזא הןןם אויך ןןנטיי׳לגענוםק אײ־ מד יהמדב בן רכב, װעלכעד אייו נעװק אױף דער זײט םון די רעװןןלוצקןגעדן. װעד רעד הןןדנעד יהתדב א״ו נעװען, דער־ * םיר זעהען דערםון.נלײכצײטינ, אוי װיפיל ם׳הןןבן זיך נע■ בינק די עק$נ$םישע נמרהעלמנישן ױנט דער צײס םון שלםד״ בעת שלםה הןןם נןןך נעםוזט ברײנגק בעלי־םלאכות *ן צור צו בויען דעם בית הםקדש, וקןק םיר שוין איצט אין יהודה טםא אנ׳איבערםלום םון ארבעםער, װעםען מ׳דארף םארו$רנן מיט ארבעט.