Bleṭer far idisher demografye, sṭaṭisṭik un eḳonomiḳ · 1923-01-01 · Nummer 4 (15. Juni) - נומער 4 · p. [Seite]

**י׳י״• * י־״י' 'זד׳־^^^וי-י־־זיזר׳'*■^ •-* •ןףי-זן ׳י-־מ־׳ז, ^ז •"־יזיי ־׳יר׳־•^־!^;יז'■'״־־.•׳• ׳"זז <־..׳• 4 םרןךז״ 1. נרמקוס אײנענע הענ&ג *י־ום %סנ — הױ*םמ*פליך ניט נעדועענע ארגעטעד און %סנ סק ײנד *לנעטײנמד צןול •לאנטאטןווץ זיעק גלױז אמטעתע&ער און הןוק זװ רעד *ויינגםליסעד *־־• געט טון זײעדע םתונםאעיעס <ךן מחם שײכותי ניט. אלם כעדתגענע אחגעםעד אויף די •תונטןוגיעפ נײם ס׳רוב די יחננם שון דער >ורשינער איךיעזעד מונועלקערמג ןוםטםןןל זיעק קס קערעד םון ןוױמעדע •לוונטןןטןץן, .וזזןום שזזרםיונן צו װײנינ 6ל*מאעיקלאפד. אין חושקןךו אי׳ו םיןוזון ססז קמענ־ ױגע >>חנעטעד *ועלבע; אק קיומעגקא — 68, אין מוד — ססנ. די טןוגיטכירות מון אן ארגעטעד זקוגן אץ 1923 יןור באםח^זך םרילעיצײט — םון א % גיז 1% סוד ברויט, װםער —* םון 1 גיז 1% *יד גררט און ה>ךבסט — םון 1% ביז 2 םוד גרױט. די רעכעגרנג איז אין 1923 קור סוך נעםירם נעותורן אין גרוימ און גיט אין נעלמ, צוליג דעד װןוקלעניש םון דעד װןוליוסע. במעט אלע אידימע טןומוקיםלןןנטןוםןורן זיק ארף ארעכ־ דידטער ערד; אן אויסנאם אי׳ז בלויז סטאחויזאקדעװשקי סאידאן — אן אלטע אידישע קןולןוניע, װאו אידן זקונן אײגעגע ערד נןק־ <4ן ממ^ליגע צײ&ק. אטת, אין 1924 קך חורםן די םאנאק־ םלוונבמוטיורן םין חושקןו־ו מוקוטען אין אײנגס 97 דעסחאטין און די םלזךמיוטןורן םון קאםעגקא — סד דעסיאטין ערד״ םמרעסםומענן װעלן מם״לו די אידישע *לאנטאטןוק םון די חןזיגע נײדע תזטעטלאך ניט נעדיןולםן .יו׳עדן דעדםיט, און זײ וועלן םחן וורעגדידן נ#ך עח־ םאר זײעיע םלןןנטןוציעס. נעטעז ם׳ד, לםמל, חושקןוװ. אדב רי חךטינע םלאנטאמףרן װעלן םזךםחוגצן # העלםט םון זײעד אײנעגעד עדד טיט שאמיק (און מעד װי א העלשט װעלן זײ גיט קןןנק, וחןויום יעדע חוצקונעלע לאנהװירמיםאםם םזך׳ערנג ם׳־מןול אישליכעס קוי נײטן אויף דער ערד רעם טין זד׳עד.), װעלן די דע^כן םךיהכל 48% דעסיזוםין אײנן טלאגטאצי׳ע׳ילזונד, און אין 1923 קך ה$ם דער אלנעטײגער שטדו .ךן זײעהע מומוקיטלוונטזוציעס דעתרײכם גמ 200 רע• שיזךזין. די םחונמזוםןורן םק קזוטעגקא יױדעד װעלן ריװבן 36 דעסיאטין אײגן חונר און וחעד אלגעםײנער עםח הןום נײ זײ דעתד״סט ניז 60 דעסיאטין. די ערד זװ־ענדירן די איד׳שע טזונאקיםלאנטאטןודן טעדםטני טײלס מו םדערים, אױך מו די םזוװי׳עטישע װירטשאםטן, גא ױ צוקער־׳מוװןודן אדער מו די קאםונאלע מורװאלסועען. דעד ארעגדעיאפצאל זקוט מושראםן םון 100 גמ 125 םוו נררש םזך א דעסי־אםץ, דאם דיאם אױסנעמאכט אין 1923 קך, װען נרױם זלז זעוזר נילמ נעװק, םון 25 נמ 30 טשעחקוגןףףרוגל. נלומ ארום 20% םון אלע טאמוקיםלאנטאטארן האלטן נא ױך זרן םשך םון זװםער םעוד, אלע אינעױגע דיננק םערד, נעת זײ דארנון זײ הוונן צו רער זוהנענג דער אגראנאם ס״ אײזננעת י־־עבנט ארם, אז אק דעסיאםץ טזונןזקיםלןןנטןןציע קןוםט אכװייוד תבדאדב 500 םוו םאלש אױף דער נזוגצער זורנעט ארום א דעסיאםץ םלאנטאציע אץ 125 םוד זורענדע>*ו*נאל. אנעד א היםשן סײל פלאנמוטארן קאסט א דעסיאטץ א םך װײגצעד; מי חר־נון נלומ מוצאין םאר דער זךעגרע, ױ מוטעױעלע דיוצאות (שמונןךו, משעכ־ דערס צום טריקעגען, טשמגקעס) און כלומ םאר א 20% אחנעטזי נע׳לט װןךװם די נאנצע איגעױנע ארנעט שי,ץ זײ אױם אליץ. ארום און אײס קןוסט זײ א■ ״עדע דעסיאטץ ניט םער םץ 300 •וד תבואדי זךעד 60 נ^יד־דונל. א״גענע געלטיסיטלק און גילצעד קרעדיט קלעקס נלומ אנ׳עדך אױף 20% םונם 238 אמ די קאנענקטד נעװען א ניגצינע, אנ־ן די איױשע מאמוק• #לןונטװציעם אץ נעסזוחמיע זײנען דעםאלט היטש אויסי נעװןוקסן. נזךדעם װי נעמותוניע אמ ארינעתענװננען צו רומעניע, דיװגן ױך ױ בזוױנגמגק םדן ערדיארבעט בכלל מײ יי חורטיגע אדץ םװרנעםערט•. םק דעד דורכגעםירטער זונראר׳רעםװרם דקובן אױך די אידישע וויעגדװטןורן זוכה נעװק און דיװנן װלע מז־ קוטען אין אײנגם שטיקלעך עלד. םפעציעל ןונעד אױף די איױשע טװמוק׳םלןונטןוציעם דיזןש דער זוױנעדנאננ םון בעמוי ׳חוניע צו רוםעניע פעװידקט פוגקם טןזחקעדט: די ניט חוצקונעלע םינאגץ־^װליטיק םון ךער תםעגישער דענירוננ זקוט גענחוכט דעדצו, אז נםעט אלע טאמוק&לאנטאציעס םון נעמוחוביע דקוק ױך בעמוזס לקװיױרן. דערםזך ןובער ה$ט דןום *פטײלן בעם^־ןוביע םק רוםלאנד יורױםגעחוםן דעס װאוקם םק טיונןוקיםלװנטװציעם אין אן אנדע־ *וט — זדן פןוחולעד נובעתיע. נמ דעז־ םלחםדי ה*ט מק חףרט, צוליב רי ניט נינציסע קדמוטישע באױננונגען, זיעהר װײנינ נעםלאנצט דעד אײנצינער מורהעלטגיםמעםי: :רױסער צענטר םק טזומוקיםלזונטאציעס אץ דעם חךינן נאנק חרןון אמ נעװען דובןומורי, כעחםןונער טבעמיע. $בער נןוכ־ דעם, װי טעםזוחוניע אמ ןךועק און דער נןונםרענ אױף טזובזוק אמ נעזוען זעהד נרױם/ הזןט סק זץ אין •זךזולרע א,נעם :עםןון צו טןומוקיםלןוגטןוציעס• ױ נעוםעדיןולן, װןןם ,ןורט־ הןוט צונרםנעזזוםלט, מוװײזן, >וז אין?192 יןך זײגען א*ן ■ןוחולער טנעתיע נעװק טװהזײט םיט טןומוק 850 דעסיןוטין עדד. און אױך הןו טןותעםען זץ מיט דעם ח׳רכאויס זמץ♦ דעד שליח םון ״ןורט״, ןונרןונןוס ם״ >רמעעת דיןוט אץ םןוױגן יןך נןפוכט ט היםשן טײל םון ױ טװנןוקיםלןונטןוציעס אין טןך^לעד טנעתיע, און ןוט .װעלכע ציםעד עד דיןןט צדװים־ נעזןוםמב ולןנסןויו 9טוו (איןתס־) ־ מ9*חות װרט 200 360 . ♦ ר*ח^י1 ♦ 60 75 . ♦ קןוסענקװ . 8 15 . ♦ * דזזוםןוװקא , 4 5 . ♦ ♦ •עסטשןוגקא 60 100 . 50 100 . ♦ * ידעתוזשנע . 18 40 , םם״יזןוקרעװסקי םןויחון . 400 685 . ♦ ♦ צווןוםק אױף אק ששפחדי קוסם אויס דודכשכיטליך 0,58 דעסיןוט־ן םלןונטװציעישטח״ אין זײעו־ נרעסטן רוב טרןךן ד אמ־ישע ט$>מוקיםלאני שאצי׳עס אץ םןוחולעד נובערכיע ןון ארנעטיכןיחוקטער. אמת, עם טחעםן ןןלעלבע הײסע ןדנעטיטענ ארף ױ םלןןנטאציעס, װען קיץ איץ םחונמװטןור, ןוםילו דער קלענםםעד, קןון זיך ניט מונק ןק פעחעענע הענפג ןובעד חום מושנדמט ניט דעם ןולסעסײגעם סוחוקסער םק ױ טאנןוק^לןןנגוןוציענ^ בכלל װעדן רי •לװנטאציעס אזױ אײנגעםײל* אנ׳עדך % 70 םלןוני טןוטןך־ן םידן ארש ױיעד נאגצע ןורנעט הױטטוןוכליך סיט