Bleṭer far idisher demografye, sṭaṭisṭik un eḳonomiḳ · 1923-01-01 · Nummer 4 (15. Juni) - נומער 4 · p. [Seite]

237 אידישע אזנחױימממסט א*ן הוסל#נד 2* 4 ר 8 י? [ : קזל מזינזץ ג־׳ליאי־פן^ליעד. 262 םןריופ$ליער.89!ך׳װז^רןךעד .87 סךידגל.438־ , די קךאניעש םון כעדםןק<יקךאיעלדעד רא־זןן :דםינן םעד :־ש אין קײן נײע קןןלןך־סטן. כדי צו קןןכסןןלמײק די אלמע איד־שע קזןלןןניעס .־וןןלם ־.עהר וױכמינ נמזען, רי אידן ז$לן קןןלזך״דרן דעש שי״ל עדד םחנם טלוכה־&ןךד, וו^ם לינמ נעכן די א״דישע קזןלןך׳עס. די אידן הןךן א״צסער נןןך א נשױנן םןךןעםם: זײ קאכען ױך יאועצן אין די קןך^נ־עס םץ די מענןךימן, ־יאס מזךן אודעק קײן קאגאדע. די קךןך־סטן, ׳דןןס .־האנרעדן ארס אד,ער םון וױ״סרחםלאכד, קזךען דך באועצן נןך אין די אלפע אידימע קךך־עס, ר׳ןךום מים דעם שלוכה׳מן עדר־םןך־ ארף אמךאזנע ה$נן זיך תכש צו נאנוצן בלו״ו נעבױדעגע אין אוקר׳איכע. אויף ודם״ל די אדס־ .דאנחןרתנ םון דײסרוסלאנד דזעט אגכעםען ברײמע מזךפען, ~עס סען רי דןך־גע קזןלןך־סטץ מולוץ באדעצן אץ די וױיסעדע כענגמן. קןךסעמענמע לי״מ םעדקן ןןן אלס אײנעם םון אועלכע :עננגון — די צפון־סםעפעס פק קרים. ,דאו עס בעס־כש דך א־צם עםל־כע הונדערם טויזנם דעס״אםץ םדײע, כיט קיץ בא־ זך©עםע עדזד אץ .דאו רי קל״םאם״שע באד׳דג־ככען זײנען ד־ זעלבע, וױ אין די אוקסדכײמע ססעפעפ. אײכינע. נ״פ קײן כדױסע ג־־ופעס איזץ, הןךן שוץ נע־מאכם דעס פ־־וב א־ינצוטוכ־ דעדק דך ארף דעד ערד אץ $ם תד נע־״גם פון ק־־ש. דע־ דז^ױגער דאיוןן לײמ כזך םזךהעלפניעםעסינ גיש נזךי יױים סזך די זרדײטע אױסװאנדעדעד םץ .־ױ״סרוםלאנד אץ אין א סך £־פ־: אמ עד צתקפאסם םאד אידימעד קןןליךמאצ־ע. וו. אידישע טאבאק־פלאגטאציעס אץ פאדאליער גוב• במ תר םלתםה ־זי״נק אין תם נעודעזעכעם א־דישן .תהום״ אץ דוםלאנד נעװק צוױי צענםדען, .דאו איק הןךן ױך םזךנוסען מימ מאבאק־פל*ג*אזדע. אײנעד — אין ככלינעד און סודאזשע־ אתזד םץ ששעדכינןךעד נועעדגיע; רךם זײנק די אידן מתן ד׳ויםמזאכליך די אונמעדנעמעד םץ די מאבאק־םלאנםא־ ציעס און נעםלאנצמ הזךן די אײנםאכע שןךנק טאכאק — מאכזךקע. תד צװײםעד, מעד .־ױכםײעד צעכמי איז נעװק אץ צםון־בעסא־אביע, .דאו עטליכע מרזכם כדמםהת א־ד־׳שע הןךםס־ לרם, זײנק נזןדען באשעםטיגט אדום די טאבאק־םלאגטאציעס. ־ןןוןןט םק שרן קולמירזידם גי׳מע םןךסן מאבאק, און רי גאנצע ןךפעם איז ארעגעםידפ געד#ק דורך אידן; אם־לו בא יעגע םלאגטאטךן, װןןם ה$בן ןןלײן גיס נעןךבעש, זײנק די נע־ חזננעגע אדבעטעד אױך נעױק א״ק. בסלל איז אץ בעםןךאביע די סאבאק־םלאנםאציע כעװןךן א אידישע ספעציאליטעם. ד ןךםינע פ־יצים אץ תתריב הןןק ב־םלעטזײז אױטמך׳עדזם תחמיט ױך אלײן צו באשעםפתן אץ הןןבן דיעת פלאנמאציעם ןךגעגעבן אידן אץ ארעט־־ע. די נדױס אץ תר םןךנעם םון די אידישע טאכאק&לאנמאציעס אץ בעסאראביע ה$ם זיך זןםם נעביק, ןןםהענמ םון תד לאגע אױםן םאבןזק־םןךק. נדאד אץ ןןנהרב פון תד װעלם־םלחםה נדזפע, זןזעלכע, יו$ס םזךם^נן נןק־ א ביסל געל?4 םזןק נלײך אריסעד אץ רי קזןלץך־עס םיט דער פאגצער םןןשיליע, אץ מסעלן זץ נלײך בו״ק. תר װײם גרעםטער רוב יךעד םון יעדער גױפע צעסײלזם ,ױך אױף באזוגתת ןךסעלן, אץ יןןףער זךטעל קלײבט אוים םון דך עטליסע זךבעסער אץ ,שייקם ז״ ןךעק. יעדעד אײנעד םץ תר ןךטעל םארקױטם א טײלםון זק םןךםענן און םןךן צזזנויטגעלײנגק נעלט קױםם םק אק א בישל טױטן אוץ לעבערינן איזנװענטזך. די נאנצע מאםע ןךער בולײבט תוזװי״ל ז״צן אויף די ןןלטע עד׳םער און טןךגעםמ זיך םיט רי אלטע פהיזגועםיעם♦ רי *זןךעדן, װןןם לןןון ק־ *־חעק אויף די םעלדעד ןךבעםן, װאוינק די עחטםע צײם אץ זעמליאנקעס זךעד בא די־ ןךומינע מױעדינג זײ סטזךען דך או״סצואקעדן אץ צו םאחוײען װןך םער ששת. די פיןןנערן וױמן אלע זךו״ם 8 יואהרערליכע עקישנות אץ אדסנעהאלטגקײמ. אץ ס׳איז גאכץ כאט־רלץ־: לסזח״לד. םןך־ שדײבן זיץ אץ די גױפעס םאױשײדעכע עלעםענפק, ז^ײעד בעת ם׳קוטם צום ןךויסלײנן נעלם און סןך מעד, בעת ם׳קוסם צום ריחן זיך אץ הזעג זךיץ אויף די-נײוע עדטער, טראנן זץ די יםלאבערינע און רוזןקלד׳זנע 6$, און ס׳נלײבן איבער בלרז די עתםפע־ע אץ יטשןךקערע. אין די סןעכסשע רןךן, קןק םק זיך ,־יכגן, װעט רי קןןלא־ כ־זאציע״באװעטדנ בא די רוסישע איק ״םמאחק או־״סװאקסן, אף׳ב בא די עדשסע פיןךעדן־נדזעעם װעם רי זאך ןך־עקכק םע־ זךעד װײנמער נעלוננען. די איצטעע קזךןןכמאציע־באוועג״נכ אועמערשײתש דך םץ אלע םחיעחױנע מיט רעם, װ$ם ד ה$ם ױך *ננעהויבן דזדכאוים דװ־־ך תר איניציאטיװ םץ די־ קאלןךישטן אלײן און װעדט אוץ־ דוחפנעםירם איגגאנק אױף זײעדע אײגענע םיטלק. די מא־ טעדיעלע שטיעע, װןך די קןןלןךעטן ד$בן במ איצט באקומען םון ,ןךט״ אץ פון ,דזשןןינמ״, איז זעדד א קלײשע. אץ ד קןןלןךעטן זײבק נעדוען בבח דןך רז׳וכםיק םיט אײנענע קרעםטן בלױז תרםאד, װ$ס צזןלן םןך תי־ זךד ר$ט מק ניט נעדןךםם אץ קק איבעדיגע התאות אויף תר נםמך. ה$פ םען אויך כיט באדןך&ט םאכן, צוליב תד נ^ענטקײט םון די נײע קזךןךמזןצ־ע־ ערטעד צו די אלטע הײמק. ןךעד אם־לו כ£ אט די גיגציגע בזךינגונגק אמ שדעד צו גלױבן, אז ןק א ששיוצע םצד רי איוײשע סענעלשאםטל״כע ןך־;אכמאציעס זאל זץ־ די זרצםינע ^לןך״ואציע־בזךעגיזנג םאגאנ־ דעחװיקלק אץ א היםשן פארלענג רי אנדז^סךזק םון ״ןךפ״ הןןבן אויםנעחעכגט, או אײנוךדעגק זעדד א באשײתגע װידס־ שאםם דזךף ןןפקאםםן אן ערך 1200 רובל; באזונדעוע װיכטײ איז נלײך םון ערשםן טריפ או״םצחנױק א הײז-ל אץ רןןם אלײן דןךף שרן קזךטן אן עק־ 400 רובל. אץ די קזןלןך״םםן םןךםןןנן אײנעגע מיטלק ןךוס אץ זךום ניט סעד, װי צו 400 רובל ארף א סעזינד הורכשניטליך. רי דום״שע תנידונג װידעד ה$ט איצט נ״ט קק ט־טלען אױף צו שטיצן רי קאלןןגמאצ־ע־ בזךענהנ; ד^ש אײסדנע מיט ,־וןןם זי װעש םיפד־לעלםן, איז — . הנחות אויף די חײזע־קזןסםן אץ אױף די שטײעק. בלײבן םןך ־ די אידישע קןךןךסםן בלדז רי אידישע געןעלשאםטליכע ^ד־ :אניזאצ״עס, אץ אהץ זײנק טאקע נעװענתם זי׳זערע בל״קן. באוהרעחם דדעענד איז צו באזעצן מ״ט נת ק^לןךיםטן די אלטע א״דישע קןןלן^ניעם, נזך־ די נײ־ןךײגגעםןךעגע אי־ דישע קןןלןך־םטן גוים״נן ױך רי אלטע קןןלןךיעס סך אלץ אץ םןןלבנרינער צ$ל קןךןךיסםן: