Bleṭer far idisher demografye, sṭaṭisṭik un eḳonomiḳ · 1923-01-01 · Nummer 3 (15. August) - נומער 3 · p. Seite 155

155 נעםישנון חחוטת און זמטזת #װיען קרדג*ם >6 3 טעלות #דער חסחטת• בןןטראכט מען ן^נער די מך םון היםםןן׳ ױעעד, ס$זגיןןל$נישעד ןןדער סגסר^ל^נישער זײט, ק$ן םען אץ םאחארס ז^נן זד^נן ביידע ארגנן מגים/ ןןדיין ם*ר דך ^נק זיי נים זיין ^מןדליך םאר דעם דזל/ װ^ס קוםגו םרן די ןװ״רם. עדש&גס, ש״עוםק אלע מעגשן םון קרוביםיןומים״ םק גונויםסןורונבק זוװיען אײנענק און זנזדײסנם, זײנק ןןלע הײנ״ טינע קולםוריסעלקער א םראחקם םון םער אדעד װײנינעד בא• דײםנדינער זנונויםםישזנג םון םארשײדענע ראםעפ. אמת, תלאתן און דעםעקםן זײנק א אםםע דעדשײנונג נא קינדעד םון נלוםי קרובה׳יטע עלסעדן; אבעד דאם איז נאנץ םאחמםעגדליך: נא 4 ■4 4<<44 ^^44^^ 4^^^ ^^4414444 1444 - - װזױנע געבודכון סרעכנן ארױס?מרםעד אק 1ולמער/ אײדער ב$ן 4^^^ 4^^^^^ 444^4■^^ ^4 ^^444^^44^14 ^4 —■ . אלע אגדעדע נענודםן, הן די גויייאלאגישע םעלזת, הן די םיי דאלאנימזע חםרונות םון זײ עלםעדן, װײל אלץ װאם לינם אין דער חין קעדםערליכער םבע םון ח עלםעדן װעוים דא םאחםםארקס <44א44 4^^4 ^^^^^^^^4^4^ 4444 ^^4 ^^%^4^ 4444^ ^^^4^^44^ צולינ זײער קרובה׳םאםם, און םה דך רעדםאר אויך שםארקער א&שםינלק א׳ץ דעם קערםערליק נױ םון ח קיניעד. אויב ח עלטעדן םארםאנן א נעזוגםן קעדםער, אוינ נאר ח זאםען׳םלאזםע איז א נוםע, װעט ח קרוביםיחתונה לחלוטין נים-מאדן דעם קוםענחנן מר; םןורקעדם, ד קאן נאך םאר אים זײן נינסטינ: ח קעדםעדיםעלות, װעלכע וײנק םארבארנן אין יעדן אײנעם םק ח עלםעדן, קאנק זץ־ ערשם ארויםװײק נא ח כךנדער. דעד• םים, אנכ, דעדקלערם דך אויך ח ראםן*ױםגעשםראכנקײט םק ח אידן, — װײל בא די איז ח חתונה דעד עיקר א זמויםםאחע םק אײנעגע (***מ■)). אױך דא שםדייכט םארקוזע װידעד אםאל אונםער, אז ח אוםםרוכםנארקײנז אדער םארקלענערטע םרוכםבארקײם סון קרובים׳חתונות און םון נעםישםע חתונות איז דם עםעס א םין סםעניםישע זאך, נאר עם איז םשוס א םראחקם םונם שםרעבן זנו האבן װייניג קינדעד אדעד נאר נים זנו האנן, װי דןןס אמ דער םאל גא אלע םיק םזומיליעם, װעלכע מרידן אויף א ראזגיןונןוליסםישן און איגחװידואליסנדשן יםוד״ ח דןךינע ארבעש םארקוזעם איז זעהר 8 אינטערעסאנטע אק א װעדםםולע, נש סד״ םאר דעם שנװחרן םון ח םעקםועלע ^^4^^^ 44^ 4^^^ 4^4^ ^444 ^44 ^4^4 ^^4^14 םרןונעע טןוד אױך םאר דעד םןורשוע םק ראסן היניענע. ח זעלבע םראנעם װעדן בןותאנדלם סק״ אין זנװײ װעדק, שוין םק סםאםיסםישן כאדאקםער, זװיף װעלכע עס לוינם דך אויך *םצושםעלן. אײנס םון.זײ איז םק וױלהעלם ריטליננער, און הײםם: ״ח םארשםחיםקײם םק קרובים׳חתונות בא אידן אין הןןהענזג^לעק אק ח אױםםןךשונג םון קכדער םון אזעלכע חתונות״. רױםליננער הזום אויםנעםזורשם ח אידישע סוםעלקערוננ םון הזך,ענזנ$לעק, װאו ד זקוט נעלעבם אין ד$רםישע אק קלײנ׳ ש&עםלשע באחננוננען♦ זנװישן רעד זולנעטײנעד ב&םעלקעדונג םק 751,סד מון (בתוכם 405 אידן) דקוט עד נעטר^םן 117 אידישע םןור׳םןןלקן♦ א חרן דעם ה$ם ער געהאם סטזוטיםםישע ידיעזת װעק נןןך אנדעדע 164 םאםיליעס, םק ח 281 םזך< םזןלקן זײנען אין 44 םאלן(15,7%) מזק אק .װײנ נעװען קרובים זנװישן זיך: אק 27 םאלן (6%,#> איז ח קדדנדדשאםם נעוזען םון 1<וער םחרטק אין 8 םאלן (2,9%) — םק 2׳םער פדדנה אק אק 9 םזולן (3,2%) — םק 3׳םער םדתד״ עד דקןט אויך םעסםנעשטעלם, אז אין הײנערלאך, װאז ח איחשע נאםעלקע׳ רתנ איז 8 נרױסע, איז ח זנןןל אידישע חתונות זנװישן קרובים 8 סך 8 נרעםעדע, װי אין העביננען םים זײן קלײנעד איחשעד סוםעלקעדוננ, אק אז נכלל איז בײם זרזנםינן חד ח **ל אין דעד םראנע װענן םדוכםנװרקײם דארף טען דעחבעד לחלזמין דך כימ רעכענען םיםן כקןםענם םון סםעזניםישער ,אוםשוםירלי׳ כער״ זנונױםם^רתוק זדדקן קף־ אנדעדע סינות — םון •סי׳ כןולןןגייזק און םןןזניז^ן סורןוקםער, עס זרז 8 מוקאנםע מך, . - - 4444^ 4^4^444 4< ^^^4^ 4^4 4 4^4 4 4 44^^•^^^^ 4144 44^4 8ז חץם דעליניעזער 8 םענש איז, 8ל*ן גאפזירדיכער זרז אױך זײן נעשלעכם׳לעבן, ןולין ודינינעד בןונוזנם עד דך םים נל׳ערלײ ם8ר• היטװנם׳םיםלען. אק װירקליך, לךט 8 סםאטיסכרק םק ח יןף־ן 1909—1906 איז ח חדבשניםליכע זנןןל קינדער נעװק: ב8 רײן איחשע םװםיליעס 2,5 נ8 קחםטליך׳אידישע .1,5 נ8 ריק קווטױלישע , . ...5,2 ב8 קווטױדש׳עװ^גג .2,5 ח םוורהעלטעניש םק דער םרובטבארקײט צױישן ״חינע״ און ״נעםישםע״ םאטיליעם איז אין בײדע נרוםעס בטעם ח זעלבע, לערך — 1: 2. דעדבײ תורף מק געחינקען, 8ז ד קןוטױליש׳עװזוגנעדישע םאםיליעס קןק םק;וננעטען ם8ד *געי מישםע״ בלױז אין חק ק$נםעסי$נעק, ןןבעד ניט זרן אנטרןןפןן׳ לןוגישן ק םק װזץנכ—אק זקןן וױיקזײארױס ח זעלבע םאר׳ קלענערטע םרוכטבארקײט, וױ ח קריםםליך־אידישע םאםיליעם. 8 תץ $ט דעם אלנעםײנעם רעליניעק נעןפענט, װעלכעד וױרקט 82 געםישםע חתונות בכלל אק ג8 קריםטליך׳איחשע בפרט, זײנען ד* לױט ד״ר מװ־קוזע, נזק־ םםעזניעלע םיבות, װעלכע זײנק נודם 8 םארקלענערטע םרוכטמןרקײם םםעזניעל 82 קחםטליך׳איז־ישע חתונות. ח סיבות דינק םן^נגחנע: 1) ח נעםישסע קחםטליך׳איחשע חתונות דינק בםעט אױסשליסליך 8 שט$נרשע, קודם נל 8 גרויס״שטןןםי שע דערשײנונג אק עם איז ידוע, אז ח קינדלר׳נעבורםשאםם איז אין שטן)ם בםעט אױף 8 נאנץ % קלענער, אײז־ער אין חייף$ 2) ח קריסםליך״זרז־ישע חתונות קומק ם$ר אין 8 העבעו־ן עלטער, אזױ, אז זדץ דענג װ$ס דעו־ םרונפעז־וננס׳םערלןןז־ איז דא 8ליק םאר דך 8 קוחנעדעד, קוסם נןןך זנו דןןיג װןןס ח פרוכםערונגםםעהיגקײט זרו ד$ $םם אנ׳ןןטנעשװאכםע זנוליב םאטאלאנישע װידקוננק (װענעחשע אינםעקזױעם םון םאר דעו־ חתונה); 3) נעטישטע חחונות זײנק מײםטנם םק ס$לינחנע זנװ״ םסיכןןל#גישע םינים: אז־עד םק חינער לינע, ןןדער בלױז םק םראקגרשעד אויסנערעבנםקײנג און בײדע נרוםעס זײנק נרןף־ אזעלכע, אז אויך זנוליב רײן עקאנאםישע טעםים זארנן זײ ניט איבעחג שםארק װענן זיױםשטעלן 8 נרױסן חד, װענן הןןק 8 םך קינדעד־, 4) ח נעםישטע קחםטליך׳אידישע חחונה איז םײסםנס 8 םימן םק 8 העכעק נעזעלשאםםליכן אק זרנםעלעקםועלן ($בער נים דוקא אויך עקןןנןןפישן) זנושטאנד — אק דןןם זרז אױך 8 מאמעננכ װאם םארקלענערט נעװײנלץ־ ח נענורםשאםפג דעם זעלבן נעדאנק, נ$ר נןך־ שןװ־םער, װענן דער ביןןלןן׳ גישער אײנהײט םון נאנזנן םענשן׳םץ, אוםאפהענגיק םון ם$לק זװץ ראסע, םארטײדינט טאדקוזע אין זײן זנװײםער ארבעם ״דעד נע׳ בורק׳װעדם םוץ חתונות זנװי׳שן קו־ובים אק םק געםישטע חתונות״. דער קרובים׳זװנ און דעד נעםישםער זװנ שמעלן םים דך םאר זנזזײ ם8לן םק זנענױםפארוננ: זוװישן אײנענע (***!■ו) אק זװדשן םרעמ־ע ( ). װע־.ן ביןןל$נישן 83* טײם םק בײדע װעו־ם נעםירט לעדך דעד זעלבער ובוח; זר דעם אײנעם, אי דעם זנווײטן םין זװג שריינם מען זנו חזעלנע