Bleṭer far idisher demografye, sṭaṭisṭik un eḳonomiḳ · 1923-01-01 · Nummer 3 (15. August) - נומער 3 · p. Seite 152

. דעם מק אנםדה םון בית־אל: ״לק בה אםו יהוה זמותך בעיר תמה ומץ ובנתיך בחרב יםלו ואדםתך בחבל חחלק ואתה על אדםה םסאה חםות״ ״דערינער ה$מ יהוה אור נעז$נ* דק װײנ װעמ סזנה זײן אין שט*ט, דײנע ױן און פעכשעך װעלן םאלן דורכן שװעדד, דײן עדד װעט םען םארנוײלן סיסן שטריק און דו װעסס שםארק אין * אוםרײן לאנד״. עס אמ $נער אויך םענדך, אז עד םײנט/ אז זײן ערד װעט ק*נסיסקירט װעךן און נעםײלפנ װערן םאר םרעסדע• די העדשנדינע ס*רם םון עדױאײנגם איז *נער בלי שום םםק נעװען דער םריװאטםױנגם* אחױן די םרײע םױעױם, ה*ם נ#ך אױך עקזיםטידם א שיכט םון דואלניםרײע טויעדים, װעלכע זײנק נעװען םעדזענליך םרײ, הן|נן *בעד נעםוזט צ$לן נינז די שט#טישע םאםריציער. אזױ װעדט נעז$נט אין די ברכות םון יעקבן (בראשיתם* 14) איבעד יששכר: ״אק *ז ער ה$ט געזעהק, אז די הד. איז גוט און ד$ם לאנד איז שיק, ה#ם ער אײנגענויגן זײן קארק צו לאםט טר$נן און ער איז נעװןךן א זױנזיקנעכט״ (יששכר חםוד נרם רבץ בין הםשםתים♦ ױדא םנחה כי טוב ואת הארץ כי נעטה ױט שבםו לםבל ױהי לםם עבד) ד, ד״ אז דעו־ שבט יששכר ה*ט, װײזטאוים, נעצ$לט צינז ױ םאמרמיער םון די צידונישע שטעט. די דןןזיגע האלנ^רײע םויע־ים ה^טאױך אין דנק דןןםגעזעץ םון שםיטה— שםעטער ה$ט ד*ם ד$זינע נעזעץ געקרןןנן איננאנק א רעלי• גיעזן כאראקטער, ד$ם איז געװען דער שבת םון דעד ערד, װען ױ עדד ה*ט ניס געטןןרט נאארנעט װערן, ד הןןט נעטוזט רוען, אין דער עלטערער צײט ןןנער טוץנט עם אינגאנצן א םןןציאלן מראקטעד, װי ד*ס איז דײטליך קענטיגםוןשםותככס1: .״זעקם יןך ז$לסטו זײען דןק ראגד און אויםזאםלק ױ תבואה. 11: *בער איז דננםן י$ר ז$לםטו עס איבעדלןןק און עס זןןלן דך דעדםון ^44^^^| 44^4^4♦ ^44 ^^4 4444 ^4^ .^^4^ דערנעדן ױ ןריסע םון דײן ם*לק און דןם אינערנענל נענע ז$ל עסן ױ חװ; םון םעלד, אװי ז$לםםו אױך דך נאניין מיט ױץ װײנג*רטן און דײן אײלבערםנ^רטן״ (ושש שנים תזרע את ארצך ואסםת את תכדאתה. 11♦ והשביעית תשםטנה װטשחה ואבלו אביוני עםך ױחרם תאבל חית השדה ק תעשה לכרםך לזיתך), עם אמ קל$ר, אז ד$ רעדט דך ניט װעגן דעם, אז מ׳זןןל ל$זן ױ ערד רוען, װארום חון װעלן אויך ױ #ריםעלײט ניט הןןבן װ$ס צו עסן; דןןם נעזעץ ה$ט $נער ױיטליך דעם צװעק צו םארנרינגעדן ױ לאנע םון ױ $רימע. דער ק איז אלקו: זעקס י#ר םענ םען אויםזאםלען ױ תבו$־. םון םעלד, דעם דבנטן י$ר םוז םען עם איבערלןוק םאר ױ $ױםע, ױ םעלדער װעדן $בער אויך אין דננסן קור נאארכעט. ד$ם װערט נאשטעטינט דודך דעם םוף םון טםוק 11 : *אוױ קולסטזי דך אויך נאגק םוט ױק װײן• און אײלנערטטןורק״. םרוכ*ערטנער קןק םען ןונער ניט לןןק רוען. םיר קענק גיט נלױק, אז דער נעזעצנענעד ו$ט עתםט נעםײנם, אז ױ םויעדים װעלן, נישט קיקנדינ אױף דעם, װ$ס ױ חבואה װעט דשט נעהעו־ן צוזײ, דק־ באארבעק ױ םעלדער: אזעלכע אוטץ• םיסטן זײנק אונזערע עלטעדן אין יענער צײט ניט געװען, און אלע איבערינע נעזעצן םק םשםםים מאכן דח־כאויס נישט קיין אײנדרוק םון אוםןןםיעם. דעד געזעצנענער װיל דערםיט נ*־־ נאםרײק ױ ק$ל#נק (לײנ״אײנעגע) אין דעם דבנטן י$ר םון ױ צינזען, װעלכע זײ דארק צןןלן ױ רײכע םאטױציער, אויף װעםעס םעל• דער זײ דצן•. צו דעד ד*זינעד ס*ציאלער שיכט ה$נן, װײזט תקחה תן ונאכלה ונחיוע 3 ויש אשד אםרים שדתמו וכרםינו ובתינו אנחנו ערבים מקחה דנן-ק־עב: 4 ױש אשר אםוים לױנו כםף למדת הםלך שדתינו ובת^נה 5 ועחה בבשר אחינו בשתו במיהם מעו והנה אנחװ כקקם את מינו וית מותינו לעבדים ױש םבנתינו צכבשח/ ואי}/ לאל ידינו ושדתינו וברםינו לאחרים: /׳ אועלכע דעדצײלונגק נעםזק םיד אין תנך א נאנצע רײע, ןןזוי, לםשל, טלכים מ ד: ,אעשה בא לקחת את שני ילדי לו לעבױם-, ןןדער ישעיה ג א/או םי םנושי אשר םכרתי אתבם לױ א,זגװ♦ דעד דזןדנער *$צעם איז קןך םארלײכטערמ נעי װןןוק דודכדענג וחןם םײ ױ׳/טזןליטישע םאכ* םײ ױ ױםטיץ אמ נמעט תםיד נעװען אין ױ הענט םון ױ רײכערע שיכטן. נןןר י דןןרנק, װאו ױ םױערים דןןק נים םארלןןרן דיעד םןןליטישע םאכנב ה#ט זק־ זײ אײנגעגעק צו דודבםירן װעלכע ניט איז רע״ םןןרםעיג באזונדערם אק צײנ^םון סןןציאלע און םןןליטישע קריי זיסן. בכלל איז יעדע פןןדטקצע ענדערוננ םארבונדן םיט ענדעי רתגק אין באזיץ, מחםת דעו^אײננם םון ױ *ןןליטישע נעננעד םלענט אק אזעלבע םאלן װעדץ קןןנםיםקירנג אוױ װײסן םיר, *ז אחאב הןןם צונענוםק ױ םעלועד בא נבווג נןןבדעם װי םק הןןט אים(םחסת עד חןל הןןבז^עלעםטערט נ$ט און דעם סלך) םאר• םשםט צום טויט (םלכים טו). אזױ זןןנט אויך שאול צו זײנע ױנער: ,העדם נןןר צו איר.מי יםיני! צו דען זשע װעט אײך אלעםק בן ישי (דוו־) נעבן^ועלדעד און װײננערטנערי״ (ױאםר שאול לעבדיו הנצבים עלױנ שםעו נא נני יםיני ש לבלבם יתן בן ישי שדות וכרםים) שםואל זג כמ 7♦ אין ישראל האט דך * _ _ _ 1 י דעם *ויערטום דורך א רײע/קאםםן און רעװןןלוציעם — װי טיר װעלן עם שםעטעד זעהן — אײננענעבן #םצוהיטן זײן םרײהײט אק זעלגשםענדינקײפב ז/געזעצן םון דער תװ־ה זײנק רער אויםח־וק םון ױ ד$זיגע פויזלשע רעװןןלוציעם, דאם איז נעװ$רן םענליך א דאנק דעם, װ$ס אין ישראל ה$ט דך ניט אײננעהאלטן ױ דעםפןקיע םק שלםהן</די אידישע םלכים איז ניט נעװען נאשעדם ןקצוהאלק נרױכ4םיליטעדישע נצחתות און ד$ס ה#ט *םנעשװאכם זײער נח אינתײנינ, דןןם םױערטום ד״זןט, װי םיר ה$בן שדן אױק געזעהק, ןנעשםילט אנ׳אנטשײדגױנע ר$לע אין דעד *^ליםישעד אנטװיקלונג םק ישראל. ױ עדד איז נעװען םריװאטיאײננס, װי דןק איז קענטינ םון אלע נעזעק, ד*ך נלױבן ןױגינע נעלעדנטע, *ז עס זײנק נןק־ םאו־נדק רעשםן םון קהלשן אײננוג אזר נעםינק םיו־ אין םיכה מ ה♦: ,לכן לא יהיה לך^צליך תבל מודל בקהל יהוה״ ,עם ז*ל דך קײנער נים נעםינק, װער עם ז*ל ם*ר ױר װארםן * שטריק אין דעם נורל םון יהװדם נעםײנדע״♦ דער געלעדנםער בוהל טײנ* אז ד$ רעח^דך װענן * םאדטײלתנ םק קהלשע ערד♦ צום באדױעדן, איז אתז *נער דער ריכטינער ק םק *םוק נישט קל*ר♦ אין ידםיה ^ננ װערט רערצײלט: ,ףצא ידםיהו םירושלים ללבת אל ארץ נ^יםין לחלק םשם בתק־ העם- ,יו־טיהו אמ אװעק םק ירושלים איז ד*ם ל*נד מיםין צו נעםק זײן טײל אק דק םשםחרד•, *געד*ױך ד* איז נישט קל*ר,ציד*ױעדט דך װענן א *ערי*ױשער יםארםײלתב םון קהלשעד עח־, *דער װענן עח־, װ*ם ם׳הןןם איקגתעל*וט * יךומ װעלכעו־ ה*ט ניט נעה*ט קיק יװשים אק םישװעלכעד ױ םװםיליע צעטײלט דך♦ *וא ם*ל םק םארסײלתנ נעםימן םיד אק עטוס, װאו ער שטרןןםט עם איז אינטערעםאנס, װ*ם אק דער זעלנתער זאםלתג םק נעחםק (סשםטים) סד*גט אױך דער שנת א ס*ציםלן כםרםקסעת ער איז * $*דוה-ם$נ פאר ױ שקלםוק אק *ו־נעטער. 7 .בתוך ׳ עס הײםט ניט יץר^קןלק, נ#ר אויך סשםסר., אװי: עםי אנבי װשבת״ םלכים׳/ ד. 11.