Bleṭer far idisher demografye, sṭaṭisṭik un eḳonomiḳ · 1923-01-01 · Nummer 3 (15. August) - נומער 3 · p. Seite 151

151 3 וא ס^7.<*ח װירטשאם<*יכע סארהעלב<ישן ס די >ידן ו>ץ אלטעדטום נמר רי ש$ף. די נרעסםיע זנ$ל דעחוײרװגק םון נדאסוית עפמטק םדן ױ דןוזימ גןרימן; רי אבות זײנק אלע *וסכװגעד, הנם זױיטנ״ וױיז םאתעםק די דך אױך םימ נאארנעדק די עדד, װי, לםעל, יזנחק אין גחר {בדאשית כו.), אין המנעד״י$רן תוונדערן די אינער אין אנדערע לענדער—/אווי װאנדעדם אנרהם אין מגױם(בראמיה יב.), יזנחק קיק כרד (כו.), יעקג אוץ דינע קינרער אין דעד זנײם םון נרזיםן הועעד וױדער אין נסגױם״ אינעד ױ םןקיאלע סארהעלטנישן םון ױ זקןדנע װאנדעדישבטים װײסן םיד װײנינ; ױ נעזעזנן םון חוםאו נאשעםםיק דך םים די ניסג זײ יאינלק ץס נ$ר ױ םארהעלםנימן םון ױ ארעױם״ דק־ װײסן טד, זח שדין בא זײ הןןנן נעהמ־שם שםארקע סןחניאלע אונםערשײדן, אװי, לםשל, װעדט רעחנײלכג (שםואל * כד*), אז אײנעד נבל ה$ט נעהאסדרײטױזנםשעםםןאוןםויזנםזרנך, כק י׳ער אגדערער ױם ה$בן מיד בײשאי־לן, וד נראד םרןולעםאריער םארדיננען דך אלס אאםטוכער נא רײכע נאוחנעד םון םשעדערענג וױ, לםשל, יעקב נא לבנ׳ק, משה נא יחרק זגד.ס דעם רוב בנק ודוב םנק םון איױשן םןולק ה$נן ןונער גע• בילדעט ױ בדערים, אז אין ישראל איז נעװען * שםארק און םרײ םױעדטתג ה#בן םיר שוין נעזעהען אין םױעדױנן קאאיטל. םיד ה$בן דןךפק נעזעהק, וױ דעם רעחגײלער םון חוםש זײנק ױ םצרישע םארהעלםנישן, װאו ױ פויעדים ה$בן נישט קיק אײנן עדד, לגםרי םרעםד, אױך םון ױ נעזעבן םק םשםםימ ױקרא און דברים איז קענבויג אז אין ישדאל ה$ם עקזיםםידם א זעלבםט• שטענױנ םרײ פױערטהג א נרױםעד םײל םון ױ נעזעק םון חוםש ה$בן דעם זנװעק, נו באשיק ױ טרעױם םון אונטעדדױ• קונגק און >)למוד.יק זײעד זעלבשםענױנקײכג װי לםשל, 'ױ נע• זעצן קענן װאבעד, דער נעדעץ םון שםיםד,, ױבלא.ד.ג ױ סיבה םון דער קןחצענטראניע םון דעם עדדיאײננם אין אלטער• מום איז ניס קײן עקזמזםישע, נ$ר * טןןליכדשע• דעד $ױםעד אק מיםעלער •ױעד איז אין קױטישע זנײק, אין הוננעריקקן און םלחםות נעװען איעאםנן הילםלןק, באזונדעדם שװער זײנק נעלענן אױף ױ פויעדים ױ שטײערן, װעלכע זײ םלענן טוק אײנזנ^לן דעד םלוכר״—אין אועלכע זדיטן םרענן ױ ■ויעדים םװן ^נקוסען בו דער הילף םוןױ רײכע םאםדיציער, בא װעמק זײ םלענן אנםלײק תבואה זךעד נעלם על םי תב אױף •חחנענגג װק דעד *ויער דקןט נ$כדעם זײנע חובות אק *קחנענםן ניט נעקענם אײםנ$לן׳ םלענט עד $םנעבן ױ עדד און $סם דינע קינז־עד אק אםילו דך *לײן םארן חומ אזױ װעדכג לםשל, דעחנײלם אין נחטיה ד״: ״אק ד$ס נעשדײ םון ם#לק איז נעװען גררם קענץ זײערע איױשע ברידעד. אײנינע ד$בן געז*גם: אונזעדע ק זק אונזעדע טעכ• טעד ה$בן םיר םארםשכתפג כױ צו קרק קןךן בום לעק; און אנדערע ה$בן געז^גט: םיר םארםשכונק אונזעדע םעלדער, אונזערע װײננעדםנעד אק אונזערע הײזעד, אום בו קױק ק$ק אק דעם הוננעד, נאך אנדעדע ה$בן נעזןןנם: םיר ה*ק אנםליען נעלפב אויף אײטםיקןלן ױ קענינדכע שםײערן אױף אונזעדע םעלדער אק װײננערםנעד, אק װי ד$ס לײב םק אונזערע בױדעד—אמאונ• זעד לײב, וױ ױעדע קינדעד—זײנק אונזעדע קעדער, און םיד םודן אונזערע ק אק טעכטער $םנעבן םאר שקלאםן, אײנינע םק אונ• זעדע םעכטןן• זײנק שרן םארשקלאםט און םיד קענק נןךנישם םאכן און אונזערע םעלדער אק וױינגעדםנעד נעהעוץ זנו םרעמדע.. . 1 ותהי זנעקת העם ונשיהם נדולה אל אחיהם היהודים: 2 ױש אשר אםױם מינו ומתינו אנחנו דבים סם ל. עדבים) װאנדעדוננ דוםם םק ױ בבלישע, ר אמ םןדזנעקוםק אנעדך ססס3 * מ ױ סעםיטן, װעלכע ה$נן םארנוםק בבל, הןןבן שוקד$וטן נעםונק אנ׳עלםעדעב^םעלקערונגװ^םה^םשױןנעהאם ארײכע איינענע קולטוד, ד^ם זײגק ױ אװי גערוםענע םרםעריער. ױ סומעױשע קןל׳טור ה$ק חאן איבעתעגוםק ױ בבלים אק וץק ױ װײםער אגטװיקלכב ױ *װײטע װאנדערונג רוםט םען ױ מענישק ד ה$ט דך ןחגעהויק ארום סססנ מ םק רוםם ױ דןןזינע װאנדערוננ ױ כנעניםמ נישס זנוליב דעם, װײל ד ה$ט ױך באנרענשט בלומ אױף בגק, — אויך בבל ה$ט ױ זװױיםע װאנדערוגג םארכאסם, נןןר םחמת אם בעסגק קענק םיד ױ זקקינע םעלקערישיכט םון מק♦ זנו דעד שיכם געהערן ױ זנידונים און אױך ױ אידן. ארום סססז ם. כ. הויבט דך ןק ױ דדיטע װאנדערונג — ױ ארםישע; אק צום םוף שױן, אין דער לעזנםער זנײט, קוםט ם$ר ױ װאנדערונג םון ױ אראבער בו• זאםען םיט דער ארםנרײטתנ םון דעם א י ם ל א ם. איךקק דך ד$ ניט #בשטעלן ארף ױ סיבום םון ױ ד$זינע םעלקער• װאנדערוננק,—צום םײל ױינק זײ םאר אתז אינגאנצן אױך אום• קל$ר; איך וױל $נעד אויםמערקזאם םאכן אױף זנװײ זאכן: עדשםנם, מוז םען נע&ק אין אככב או מיד ה$ק אין אלטערםום גיט נזך■ א װאנדעדונג םון מדבר אין ױ קולםוד<עביםן, נ$ר אױך םארי קערם — * װאגדערמג םון ױ קולםמ*<עביםן אין מדבר. אק ױ דאזיגע װאנדערתנ טדאנט דורבארם א םזףניאלן כאתוקטער, דאם דױקט ױך באזתדעדס בולם אױם אין ױ דערזנײלונגק םק חוםש איבעד קין און ישםעאל, ױ םארםרעטער םק ױ װילדע נ^םאדן, די שטא&ק, װי עם םיעט דער חוםש, םק ױ ארױסגעשטױסענע עלעטענטן םון ױ קולטװ׳ילענדער, דעד םראי אדם ישםעאל איז דער ק םק א געפײנינטער אק אנםלאםעגער ױנםט; קץ אמ א םערדער, װאם װעדט דעדםאר םארטריבן זנו זײן נע תד אין מדבױ, װען דוד אנטלױםם םון שאולן סארבאהאלט ער ױך אין םדבד♦, און אױך ױ חשמװ.אים ה$בן דך ױ ערשטע זנײט םארבאהאלפק אק טדבר. דער מדבר איז א םקום סקלט.םאר אלע נעוודסטע און םארםאלנטע. זנוױיטנם אבער, דארף םק נעםען איץ אבפב אז ױ דאזינע װאגדערתנק זײנק אין אםתן זעהר א ק^םבליזנירטער םראזוע^ זײ םארבינק רך מטיד םיט ם^ליטישע, םץזדאלע און רעליגיעזע באװענוננק און קױזיסן אין ױ קולםהד<עביק טםא. *ס בעסטן אמ דעד דןקגעד ק$םםלי• זנירטער כאתוקטעד קענטיג בא דער לעזלםעד אראבישער װאגדע• רתג, װעלכע סאלם זװנױף מיט דעד אױסבײטתג םק איסלאם. אק דעד *ײם םון ױ שוםטים זײנק שױן ױ אידץ זנום נרעסכק טײל אריבער זנו א תושבױנן לעבן. אק נ$ר טײלװימ זײנק נ#ך םארבליבן, — באותדעדם אין הרום און אין םזרת — האלב<$* םאדישע שםטים, ױ ד,אלב<ן)מאדן $דער, וױמעןתםטױ, ש*ף< נ#םאק בילדן א םיטלשטוםע זגװישן ױ װאנדעדנדינע נןחהדן און בװישן ױ אײננעזעסענע םויעױם. זנום טײל זײנק וײ שרן זנתע• בינק זנו דער עדד און םארנעםען דך זנייסנװײז אםילו מים בא־ ארבעםן ױ ערד, זנום טײל אבער זײנק וײ גקנװאתגק אין ױ םארשײדענע זנײכק םק י$ר זװ בײפק זײערע װאוק״עדםער, בױ אויםזנוזוכן באשע םאר זײערע בהםות. ױ קןזינע װאנדערתנק םק ױ שאף<ןןםאק ז-־ינק בעױןק־ישע אק זײ באגרענצן ױך גיט נ$ר ארף ױ טדבחנעביםן, נ$ר זײ װאנדעק אױך א׳ץ^ םרוכבע• ױנע נעביק, בוחתדעדם אין דעד זנײם םון נ$כן שניט, װען זײ קעגק םירן זײעדע בהכװת אקי ױ #בנעשניטענע םעלדעד. ױעדד אמ בא ױ האלב<$םאדן נישט קײן *ײװאם״אײננס, נ$ר קהלשע, םחסת זיװעדס קודם כל נאנוזנט נישס זגום זײען, נ$ד אלם סושע