Bleṭer far idisher demografye, sṭaṭisṭik un eḳonomiḳ · 1923-01-01 · Nummer 3 (15. August) - נומער 3 · p. Seite 124

76 3 ג♦ ניחנקוס 124 דעם באקוטק ערד״נחלזת 8 םך דןךםסיאמץ, דעד עיקר £*£2ק' פראנטאםןןרם, און אםילר היישע גרוםעס קלײנשםענולדינע אידן, די רעזולטאטן םון דער *רארירעםןךם זײנק טןך לעת עתה ניט אויםנעקלערנג די געזעלשאםם ,ןןרט״ ד** זנוזאמען םיק *־טינן םארגאנד םון אידישע ק$$םעראטיװן געד*ט דורכ־ נעםידט א אויםםןךשוננ, $גער רןןם איז נעװק נ$ך םאר דעד רעםןץם, און די אויםם$רשונג טםא איז דאן אויך נעװען ניט קק םולע. די אױםם*־שוננ ד-** דעםןןלט, אין 1921, םאר• *ײכגמ 3296 םאםיליעס, װעלכע םארנעםק ױך םיט ערד• ארבענג װי די זאםלער אלײן װײק ןןן, הןןט די רעניםטחמיע ארוםנעכאםט קױם 40—35 םרןןגענט םון אלע אידישע לאנד• װירק. די רעניםטרןמיע ה$ם נעהאט ארוםנענוםען א ערד״גאזיץ םק 21,926 דעםיאטין, װ$ם עס מאכט אוים דורכשניטליך *ו 654 ד;־סיאטין אויף א םאמיליע. אנב, די עדד איז םארטײלט זעהר ניט נלײכמעסיג קרוב גו ./* םון די רעניםטרירטע ה$גן אנ• נעגעגן תבועה״זײק, אלס זײער ד״ויפפינאשעםטינונג ד$ם אי• בעריגע דריםל הןןט דך םארנוםק מיט אנדעדע װירטשאםמ• צװײנן, דעד עיקר םיט װײןיגעדטנעדײ און םאבאק*םלאנק. $בעד די רומענישע רענירונג םירט נרןןד אזא ם^ליטיק בנונע דער טאבאקיקולטור, אז דןןס םירט צו איר דענראדיק. אויב די רעכסליכע פאדיננונגק זןןלן דך װײטעד *טװיקלען אין זעלק נײסט, ק$ן םען ה^םן, אז בעםאראביע װלט װעדן דער װיכםיגםטעד צענטר םק אידישעד לאנדװירטשאםנג און ערד״ארבעט װעט דזן װערן א םקור םון חױנה ניט נןןר םאר דער קןןלןןניסטישער באםעלקערתג נ$ר אויך םאר אלע דןץםם• אידן און אםילו םאר א *נעזעהענעם טײל םון דער שטעטלשער און שםןןטישער אידישער באםעלקערתג און ױ ק$ל*יעס ןןלײן װעלן לויט זײער עקןךןןטישן כןדןןקטער ניט זײן אזױ שםארק ןןםנעשײדט םק דער איבעריגער אידישער באםעל׳ קערתג א טײל םון דער רוםישיזדדישער באםעלקערתנ װאוינט אק נעגגטן, װעלכע געהערן איצט צו םױלן. ױ דןןזינע באםעלקע• רתג הןןט איבערנעטרןןגן ארף איר רוקן דעם דײטשישן אנגריף, בעת װעלכן ױ אידישע לאנדװירםשאםט אין ױ דןךינע גענגמן הןןט שטארק געליטן םון ױ קרינס׳ןןםעראציעס. אזױ, לםשל, איז ױ נרעסטע איױשע קןןלןןניע אין װילנער נובערניע, בןךןן• װאיא םעלנימג װעלכע הןןט גע׳שם׳ט מיט איר אינטענםיװעד לאנדװירטשאםט און נרױםע סעדער, אינגאנק םארניכטעט נע• װןןרן םון ארטילערישן םײער, צוזאטען םיט דער שטןןט םםןךנןןן. עם הןןבן שסארק נעליטן םון ױ מלזזםהיןןםעדאציעם א סך קןןלןןניעם אױף טערב םון װןךין; םיל הײזער זײנק םארגרענט נעװןץן, א םך אתװענטאר איז רעקװידרט געװןןרן. ן^בער, אױב לןןזן אין * זײט דעם חורבן, װןןם ױ םלחמה אלס אזעלכע הןןט אוםםיסלבאר נורם נעװען, םח םען זןןנן, אז בעת דער דײםשער אקוםאציע זײנק ױ בןודיננונגק אין אלנעםײן נעװק נינסטינ םאר דער *נטוױקלונג םון דער אידישער לאנדװירטשאםט. צו• ליב דעם אלגעםײנעם חודבן םון לאנד זײנק ױ נעװײנדכע אידישע םרנםות שטמרק געםאלן; דער האנרל איז נןןך א חױן דעם געװק שטארק באגרעניצט מחטת ױ םארנןןםן צו םןןק םק אײן *־ט אין צויוײטן. דערםאר ןןבער ה$ט ױ דײטשישע םןןכט אקטיװ נעשטיצט יעק םראװו םון ױ אידן אױםן נעניט םון ערד״ארבעט — םשוט צוליב דער אוםנעהײערער נויט אין שםײז׳םיטלק. א מאםע ערד ד,ןןט נעםוםטעװעס, און ױ דײםשן ד^בן נערן דערלרבט ױ אידן צו ארבעטן אױף איר. נ#נץ אין צםון״אוקרןרנע און אין װײסרוסלאנד איז בכלל דער דוחק אין םרײעד עדד זעהר נררע ױ איוץ, װןןם װיק איבעתײק צו ערױארבעם, םוק דעױבער $םט זוכן ערד עדניץ װאו אנדערש. עס בילדן זיך אויס נרוםעם, װעלכע זײנק ױך םשתדל װענן בא• קוםק םרײע ערד םון יענער זײט װןןלנע און אין םיביר און זײנק נרײט אדק אױםװאנדעק. ױ איױשע ערד״ארבעטער זײ• נק ןןבעד זעהר ןךי£ און צוליב דעם איז ױ אויסװאנדערתנ זעהר א שװערע זאך. א רעאלעדע באדײטוגנ ה^ט דאם, װןןם אײנעע גרוםלם איק םוץ קיעװער טבערניע ם$רן איבער אץ ױ כערםןןנער קןןלןןניעס. צװײ אזעלכע נרוםעס םון טשערקאםער ארעזר הןןם זיך שוץ אײננענעבן דך אײנצוןןרדענק אין ױ דערמןןנטע קזן* לןךיעס. אזוי װי אין דרוםירוסלאנד איז םאראן זעהר םיל םרײע ערד,—אי צוליב דער עקסםר$םריאציע םון דעם םריצישן ערד• בןוזיץ, אי צוליב דעם, װ$ם א םך ןןרטינע באםעלקעדתנ איו אויםנעשט$רבן םונם הונגעד, — קןק ױ ד^זינע באװענונג הןןבן א נעװיםן ערםןןלנ, אויב זי זןןל װערן װי געהעדינ געשטיצט. 111 די ראנד־םלוכות צװישן ױ נעװעזענע רוםלענױשע טעריטןןריעס, װןןם גײק איצט ארײן אץ 1באשטאנד םץ ױ ראנר־םלונות, זײנק ר בא• ױננונגק םאר דעד אידישער לאנדװירטשאםט בלי םםק אם• נינםטינםטן אין בעםאראביע. ױ אויםערנעװײנליך נוטע קלימאי םישע תנאים םון דעם קאנט הןןבן שוין םק לאננ געװעקט בײ* דער ארטינער איױשער באםעלקערתנ דעם חשק צו ערד״אר• בעט. נןןך אץ דער צײט םון ניקאלאי דעם ערשטן זײנק דןן נענרתדעט געװןךן 9 נאנץ נרױםע איױשע קןן• לןןניעם — 5 אױף אײנענער געקויםטער ערד און 4 אויף ארענרעיערד. דער עדדיבמזיץ פון ױ קןןלןךיםנק אמ דא ןןבער בםדר נעח׳ק 8 נאנץ קלײנעד; ױ ארענדע׳ קןןלןךיםטן ד״ןןבן נטעט איננאנק ןןנגעװאויק זײער ערד. לויט ױ מאטעדיאלן םוץ יק״א, זײנק דןן צום סוף.םוין םןךינן יןך• הונדערט אץ 6 קןןלןןניעם געװען 934 םאםיליעם םיט 5098 נםשות, מיט 8 עדדיבאזיץ םו 2942 דעםיאטין, צוליב דער קנאפקײט םון ערד״םןןנד הןןט נןך דעד קלענערער םײל םוץ ױ דןףינע ם8םיליעם זיך ןןםגענעבן םיט ערד״8רבעט, װי םיט 8 הויםט״באשעםטינתנ. דערםאר ןןבער אמ אין בעס8ר8ביע, װי מיר הןןנן שוין העכער ןןננעװיק, שטארק נעװען םארשםרײט צװישן אידן ױ קולטור םון טאבאק, טײלװײז אין ױ קןןלןןניעס און נ$ך מער אויסעד זײ. ױ מלחמה הןןט יןן װײנתער ןןנגע• ױרט דעם נאנצן עק$נ$םישן שטײנער, און םטילא אויך ױ אידישע לאנדװירטשאםצג אץ צוזאמענהאנג םיט דער אנראר״רעםןךם, װעלכע ױ רו• םענישע רענירתנ םירט חדך אץ בעסאראביע, הןןבן ױך נעעםנט םאר ױ דןךטינע אידן נאנץ נרױסע םערסםעקטיק. ױ נ8נצע אידישע באםעלקערתנ םון ױ קןןלןךיעם הןןט באקוםען ױ מענ• ליבקײט צו םארגרעסערן איר עדדיבאזיץ במ צו נןןרםאלע 10—6 העקטאר אױף 8 מטיליע. דעד געזעץ תדט באזתדעד אוים ױ רעכט םון ארענתזטןךס און שטרײכט בםירוש אונטער, אז ער הןןט אין זתק ניט נןך ױ באםעלקערתנ םק ױ דערםער, נןןר אויך ױ אײנװארנער םון שטןןטישע ישובים. די אויבן• דערםןןנמע אידישע 8דענדעיק$ל*יעם הןןט דך אױף 8ז8 *םן אײנגעגעבן צוױק צו ב8קוטק זײעד ערד. עם ד׳ןןק 8 חוץ