Bleṭer far idisher demografye, sṭaṭisṭik un eḳonomiḳ · 1923-01-01 · Nummer 3 (15. August) - נומער 3 · p. Seite 117

117 יי *חײש< לאנײױיםש—■ <װ ד?ד ילחמי■ אק רעװאלחױ? ** 3 די וױרקונג פון דער מלחמה און פון דער רעװאלוציע אױף דער אידישער לאנדװירטשאפט אץ געװעזענעם רוסלאנד פרןןפ• נ• פרוצקדס ^י)ז1ס15זחע1>01^1 6ו1ס*11>1>| 6ו1> ח110ח1סע6^ ז16> נ>חנ1 606$ח)1 16$> 0מט^סתו^חו£ 016 1611106961)6 תזו סג1111ח8 .6 .תס)? ססע קאלאניעס דינען נענױנדעט נעזזארן, אין דער ערשנזער העלםפו םון 19׳טן יארהונדערם, ה$ם יעדע םאמיליע באקוםען צו 40 דעי סיאטין עדד, םון וזעלכע 10 דינק נעהאלנק נעװארן אץ רע״ זערװ ניזן ןןנהויב םון הײנםינן יןץהונדעדט. ערב דעד םלחמה האק די ד*דנע קאלאניעם שרן נעהאם א באםעלקערונב םון העכעד 40 טױזנם נםשות, װעלכע הןןק אלע זנוזאםען םארםאנם 82 טױזנם דעסיאםין עדד. די װידסשאםמ האט דך נאגץ גוט *נםװיקלט און אין * נעװיםן דנק הןןם ד דך דןן אםילו דעםאקראטידרם. םריער םיט ץךן איז אין די קאלאניעס געװק נ#ר * נעװיםע באל נרױסע םלאגטא• טארם; די נאנבע איבעדינע באםעלקעדוננ אבעד ה$ם דך װיעינ #•גענענן םיט מארנעק די ערד — ד םלענ א ט־יל םון אידע נחלןת (ןןדער אינגאנצן) םארדינגען די דערםאגנוע -םלאנטאםארס״ זנוליבן עקםםענסיװן כאראקםעד םון דער וױרםשאםש, האם די עדד בכלל נעקזןנט שטײק נ$ר זעהר א באגרעניבטע באםעלקע• רונג. װען ױ םױ׳יק אויף לאגדוױדםשאםםליכע םראדוקבק ה$בן אבער נענוםען װאקםן, ם׳הןבן דך זןננעהויבן םארשםרײטן ױ ניי• עדע לאגדװיתושאםםליכע מכשיױם, און םק האם אננעהויק איבעחנײען זנו אינםענםיװעדע װירםשאםססיםארםק, — האם שוין ױ עדד נעקאנם ארסהאלנק א סך א נרעסעדע באםעלקעו־וננ, אק םען ה$ם דך טאקע א לאז נעםון צוריק צו דעד עדד. -ױ באםעלקערוננ ה>)ם ױך םוף כל םוף דערשלזןנן, בום $נהויב םון- איבטינן יארהונדערס, אז מען האם איר אםנעכעק ױ דערמ>)גםע רעזערװ״עדד, װעלכע האם אױםנעםאכט נאטנע 25% םון אירע לכמחלודױנע נחלות. ױ דאד־נע ערד איז םארםײלט נעװ$רן לױט דער ב$ל נםשות, און נים םראםאדביאנעל בו דעם םכום ערד״ װ$ם יעדער קאלאניםם האט םון םריעד םארםאנט, — %ױ אז ױ םארטײלוננ האם נו־אד םארשםארקט דעם םעמד םון ױ קאלאניםנק, װאם האבן געהאם װײנינ ערז־. םאר ױ דאזיגע. םריער האלב־הענדלעױשע עלעםענק, האם ארך נעהאט א נרױסע באױינמנ דאס, װאם ק״א האט די ארױםנעגעבן קרעױם ארף אײנקױםן םכשירים און בהםות, און װאם נאכן יאר 05*1 האבן ױך נעעםנט, בא דער מיםהילף םק דעד זעלבער יק״א, א רײע לײ• און שטאר׳קאכעם. מק האט אנגעהויבן א םך בעסעד באארבענק ױ ערר, ארף נאנץ גרױםע שטחים האט םען נענוםק םארזײק קוקורוזע, װאם ס׳האט נעװירקט זעהר טט אױםןי באזץ, — און ױ נעדעטענישן זײנק נעװארן נעםעדע. אין א םך קאלאניעם האם דך מיט ערםאלג אנטװיקלם ױ םילך• װירםשאםט, ױ םעדער אק װײננערםנער, װאם ױינק םארםלאנבם געװארן נא דער מיםװירקוננ םון יק״א, האק ארום דער בײם אננעהױבן שוק ברײננק פידות אק נאנץ מרײםנױנע הכנסות, ױ קאלאניעס האבן אויך םארםאנס שױן א נעוױםע באל קולטו• רעלע אינסםיטוביעם: לײ״ און שםאר־קאסענ? שזלן אין נוםע הײזעד םים שולעערםנעדן גתי״מדדשיק בעדער * # װ. ױ 1 ״ - אין באױשן רוםלאנד האט ױ אידישע לאנדװירטשאםם נעקאנם ױך אנטװיקלק גאר אק זעהר אײננע ראםק, אידן האבן נים געסארם נימ קױםן, ניט ארענדירן קיק ערד אױסער ױ נרע• ניבן םק ױ שטעט אק שטעטלאך, אםילו אק איױשן ״וינחום״, און קיק איד האט בכלל ױט געטארט םון ס׳נײ באזעבן ױך אק א דארף• ױ איױשע לאנדװירטשאםט חאט דעױנער ױך נעקאגם אנטװיקלען נאר אין ױ אידישע קאלאגיעס, װעלכע זײנק אנטי שםאנען נאך אק דעד ערשטער העלםם םק •1״טן יארהונדערט, װען ױ הוסישע רענירתג האט נעװאלם װאם םער בוביען ױ אידישע באטעלקעדוננ בו עדז־יארבעט. ױ קאלאניעס, װעלכע זײנק דעםאלט גענױנדעם נעזזארן, דינען אלע םארבליבן ארך נאכרעם, װען עם זײנען שױן בטל נעװארן ױ טױװילעניעס, םיט װעלכע ױ רעגירונג האט נעװאלט געװינק די אידן םאר דער נײעד ארבעט• ױ אידישע קאלאניםםן האגן דך בבלל זעהר סעסט נעהאלטן םאר זײערע ערדינחלזח. א חוץ דעם האנן ױ אידן אק ױ קלײנע שטעטלאך װאו ניט װאו, באװנדעד אין ליטע און אין װײםירוסלאנד, געהאט אביםל שטאםישע ערד אין דיער רשװ^ אדעד לםחות נררםע םלעבעד. און אין אײנינע עדטער, באזונדער װען ס׳האט דך נעחאנרלט װעגן העכעדע לאגדװירטשאםםליכע קולטורן, װי נערםנעױי אדער טאבאק םלאנםאביעס, האבן אידן ארעגדידם ערד אױםן ימד םק םיגדדיכע *•מק♦ - - - ... - ... ^4 444^^^|א^4^ ^441א|4^|4^1 ^%4 װי םיר זעהען, זײנען די מנכווױקלתג^םענליכקײק םאר דער *ױ דאדנע קלײנע מענליכקײםן דינען אױסנענובט נעװאזץ זעהר אינ• טענסיװ, ױ אידן דינק נעװען נאשױינקט אק דיעדע ױריױשע רעכם און מטילא אויך אינם אױםװאל םון טראטעסיעס — און די האק דעדינער זעהר םײער נעהאלםן דאם ניסל ערד, װאם זײ האק אױינבאקומק אין זײעדע הענד, עס זײנק אבעד אױך נע• װען אײניגע אויםעדליכע םאםענםן, נראד נינםטינע םאר דעו־ איי ױשער לאנדװירטשאםם. עדב דער װעלטםלחמה זײנען אין נאנץ אײראםע, און אױך אין רוסלאנד, שטאחק נעװאקםן ױ טױיזן אויף לאנדװידםשאםטליכע •דאדוקנק. די אנטװיקלזננ םון דעד רוםישער םאלקסיװירטשאםם און דער װאוקס םק ױ שםעס האק ארויםנעדוק א נרױםן נאכםרעג אױף נױנםן, אױף אױבםן און אױף װײנםדויק. בוזאםען דערםיט האמ דער בענםראל• קאמיםעם םון יק״א אין רוסלאנר דעמאלם אונמעתענוטק א היםשע <ןלטוד<.ילף םאר דעד אידישעד־ ערדיאחנעטעד״באםעל• קערונג און האם םיל מיסגעהאלק, אז ױ אידישע לאגדװירט• שאטט זאל זיך םארםעםםינן און זץ־ װײטער אנםװ׳־קלקי רי בװײ װיכטינםםע בענםדען סון דער אידישער לאנדזױרסי שאםט זײנק נעװען ױ 21 קאלאניעם אין כערסאגער אוץ 17 קאלאניעס אק יעקאטעױנאםלאװעד נובעוניק נשעת אם די