Bleṭer far idisher demografye, sṭaṭisṭik un eḳonomiḳ · 1923-01-01 · Nummer 3 (15. August) - נומער 3 · p. Seite 116

14 3 וונו^נ״ן^ןוווי^ו^ו ו״*1,י>וווממומ*זומיי 116 די אײנענע נרױם, װי אין 13*1 י*־. איץ םםחנלײן םימ דער אלנעמײכער נ$ל אידימוע גענורטן םאק אי*ם אױס די םםזדים צודימאל אזױםיל, אײדעד אץ 4476/80 די אידישע שםארנליכקײם איז םאר דעד ^גנעגענעגער *ײם אױך נעםאלן, $נער יעדנםאלס ניט זדן דער םן^ וױ ם׳איז נע• םאלן ד* גענודםיםיםער, ם*1• — 111 - .(1*7 די שםארבליכקײט גא אידן אץ פרײםץ 011]|11€1ם)*31 )40 }■■1*>1**א£ )01 1)*1א<1 ■1 ■40*1. ■א 1•* (1876-1920) מ*״וץ גמר יי מ*סןד*ן י),ו 8>*1 1! ו!1 י¥י?*■1. מייח <*י*י <*ד מי *•ימ- קירונג ןוו 4938 367097 17,58 253 6231 675269 1876/80 4004 332714 17,15 25> 6265 706663 1881/85 2909 388596 16£5 24,0 5933 698838 1886/90 2702 438383 15,85 223 5772 703994 1881/95 2365 515799 14,25 213 5504 696136 1*1/1111 1744 546162 14,12 19,7 5663 706549 1901/05 1280 582776 13,86 173 5725 670621 1906/10 557 492363 19,11 173 5877 696854 1911 644 549937 13,79 153 5753 636303 1912 509 552961 13,75 14,9 5741 620455 1913 555 365545 , 15,67 193 6535 801035 1914 509 39266 14,26 15,4 6921 581209 1920 גר םון 17,68 אויף סססו אין 1876/80 איז די שטארנליכקײט נע• םאלן ניז 13,75 אין 1913 י$ר. אין 1920 יןך ה$ט די אנ• םןןלוםע נןול נעשטןורנענע נא אידן דעדנרײכט די םדדנה םון 1886/90, די רעלאטיװע זמ^ל גע?וט$רנענע ה$ט אין 1920 דער• גרײכם דיזעלנע מדרנה װי אין 1896. אין םארנלייך םיט דער אידישער נאםעלקערמג ה$ט ױ שםארנליכקײט נא דער נאנצער מםעלקעדמג אין םשך םון דעײעלנער נײט א םך םער דך מרקלענעדט♦ ױ סנה נעםט ױך םשוט דערםון, װ$ס שוין םריער איז ױ שטארנליכקײט גא דעד אידישער נאםעלקערוננ נעשטאנק אױף א נעסערער םדדנה צוליג דער קלײנעד שטאונ• ליכקײם םון זױנ״קינדער אוץ ארך נולינ אנדערע ם$ניאל׳הי• 4444140^4 444^^^ 044^^^ 4444■ ^44*^ 4^^ 4^1^ ^,■^ גיענישע טעםים. אזױװי ױ נענודטיצןול האלט אין אײן םמלן און ױ שטארנליכקײט װערט םער ניט קלענעד, איז דער נאםיד״ ליכעד צוװאקס םון דעד אידישער נאםעלקערוגנ אלין קלענעד נעװארן♦ םון נערך 6000 גםשות חדכשניטליך אין ױ יארן 1876/80 איז דער צוװאקם נעםאלן אויף 609 אץ 1913 יאר, און נשעת דעד מלחםה, װען סזיינק נאך נתעקומען ױ קרננות אױםן םראננ^ איז עד נעװ^רן נענאםיװ. אינט איז םאראן א צוװאקס $בער זעד< א שװאכער.. ועד טראנענט סםוױם האט נאםראםן צזדיק םיט 40 יאר 2,72 און אינט נאטרעםט ער •6,3. ס׳איז אנעד שװער םעסטנושטעלן, זר חאנדלט זיך דא װעגן א םאקטישער $דעד נאר א ׳*יננארער םארנרעםעחע םון ױ םםזױם, װײל, וױ נאקאנט, װעדן אץ ױיטשלאנד קינדער םץ אייסלענױשע עלםעו־ן, װאס האנן ניט תדגגעםירם זײערע ח־ײ.*ת דידדן שםאגדעסאםגג םארו־עכענט םאר נים נעזעצליך<ענירענ4 און אווי װי נדאד אין ױ לענטע יאו־ן שטאםט אין םױיסן געוזיס נים קײן קלײנער םײל אידישע קינדער םון אויסלענדער, קאן םק אםשר חרכדעם דערקלעק ױ םיזבד״ םארװאפ ס׳האם זיך םארי גרעמסחם ױ *אל םםוריפ. ננוזנע דער לעננמםעהינקײט םון ױ נענױרענע (ױ נאל טרט• נענױרעגע) איז, װי ם׳זזײזט ױ םאנעלע, קיץ נרויסעו־ חילוק ניטא נװישן איױשע נענודטן און גענורטן נבלל♦ נאר נײם םארנלײק ױ לעננםםעהיגקײם םון ױ מםוױם נאקוםט טען דעם אײנדו־וק, אז נא אידן זײנק ױ םארהעלםענישן אניםל עדנער, װײל אין א נאננער ױיע יארן איז דער *ראנענם םױטינענױרענע םמזרים נא אידן העכער, אײדעד נא דער אלנעםײנעד נאםעלקעדמ4 אינם נאך א םאר װערטער װעגן דער אננװױקלמנ םון שטארנ• ליכקייט נא טרײםישע אידן. לײדער, האם ױ אםיניעלע םדײ• םישע סםאםיסםיק םאו־ ױ יארן 1915—1919 נים םאועםנםליכם ױ נאלן םון נעשטארנענע לױט דעו־ אםמד, אזױ או םאו־ דער נײם םעלן אונז ניםעק. םכח דעד םארקלענערונג םון ױ געבורנק נא אידן אץ דײטש• לאנד און אירע םנות עקױםטירט שוץ זעהר א נרױסע ליםעדאטוד. ס׳איז גיט אונזעד אױםגאנע איגם ןץזיגן ארטיקל נו נאטראכק $ם ױ םאר זץ־ זעהר װיכטינע םראגע. םיט דער נײם װעט םםתםא דין א נעלעננהײם נו סולױכטן אלזײטינ ױ נאננע םרוכמנארקײט׳םרןונלעם םונם איױשן ם$לק אױםן סםך םון רײכן אינםערנאניןןנאלן םםאטיסםישן פאטעוײאל, מיר ק$נ• םטאטידן נ$ו< או ױ איױשע נענורט&ניםער אץ םױיםן האלט םון 1876 ׳#ר אן אץ איץ םאלן. אלע םינף יןןו־ םארקלענעדט ױך וױ ױ *נםןןלוטע אזױ אויך׳ױ רעלאטיװע גענורםשיםער♦ םון 81,69 נענורק אױף 1000 איױשע נםשות אץ 1876/80 איז זי נעםאלן ניז 7,10 אינם מלחםה*י$ר 1917, װען ױ דעתױיכט ביז נו דער נידױנםםעו־ םדונה♦ םץ דעםןלס $ן װערט זי םא• מעליך נרעםעד אץ נאטרעםם אינט אנ׳עו־ך ד$םועלנע, װי אין 1911 י$ר, $נער יעדנםאלם איז ױ איױשע גענודםיניםער אינם נװײ מ$ל קלעגער, אײדער אין 1376/80♦ אױך פ* דער אלנע• םײנעד נאםעלקערוננ םץ םױיםן אמ ױ םארקלענערמג םץ ױ נעבװ־טן נאגץ נאדײטנױנ♦ ד הןוט דך #ננעהױבן אנ׳ערך 16 קןו־ שםעטער, אײדעד נא אידן, אץ האט דורכגעמאכט ױ אײנענע אנםוױקלונג. םרןןנעננװעל באטרעםט ױ םארקלעגעו־וננ גא אידן (םון 1876/80 נמ 1920) % 31 נא דער {ולנעםײנער נאםעל• קערתנ — 36%. ױ אכםןולוםע נ$ל טמזױם ה$ם דך.םץ נענדלינע קורן נא איק נמעט ניט געענדעךפג במ 1906 איז ד נעװק ןץ שינוים. םץ תםןולט אן במ דעו־ װעלט״םלחטה שטײגט ד. אץ ױ מלחםה• יןדן איז ד אניסל נעםאלןן אינט ה*ם ד װידער דערנרײכם נמעט