Bleṭer far idisher demografye, sṭaṭisṭik un eḳonomiḳ
- Journal
- Bleṭer far idisher demografye, sṭaṭisṭik un eḳonomiḳ
- Volume
- 1923
- Issue
- Nummer 3 (15. August) - נומער 3
- Date
- 1923-01-01
- Page
- Seite 111 (sequence 15)
- Language
- German, Yiddish
- Belongs to
- journal issue
- OCR quality
- 55% known words query
- IRI
…/4917681-6348801-6348808--120-4917809- Visual Library
- page viewer of the UB Frankfurt
OCR text
111 *||*<טען סין דעד נאטידליכעד סועגתנ <ײז יעי "ידי*עי חו*י^6י9ײײ ג * און ײעם קןנק ונײקוטען ןןלעדלײ זװםעלינע אתגל*קן — און דעדיבער העדן זײ אױף *ו הןןנן קינזזד אץ אגא נררסער נןל. .דןם — ז^ףנבו סןןםעד — איז תר נאםירליכער נעזעין םק עקןמםיע, םון?*ארזאםקײט, * נעזעץ, װעלכעד איז א םח נמר אלע ןןתאניזמק״ •. דער זעלנעד םחנר יארײנם: ,ס׳אמ א נאקאנםע זאך״ אז װןס העכער ס׳איז די סןןניאלע אנסװיקלוננ םון א ראםע, אל״ן װײנינער םחכ&כאר איז ד♦ דןןס איז דעד ביןלןנישעד נע׳ זעץ, װעלק תיר״ת ״¥• יאו •חןקמוםידט״. אין דק נוך ״די אנגדנסײאתנ םון די םינים״ י&ריינם דארװין: ,א נררסע נןןל אײעלעך איז װיכסיג נןןר םאר די םינים, װןףס די םכום׳ען םק דיעדע נארונג״טת^ק ליידן םון נרױסע װאקלעניש^ די. חיד״ װעלכע קןןן אויף דעם ןדעד אנדערן אוםן נוס שינן אירע אײעי לעך $דער אידע קינדער, םענ ױ זײ *־*דזנידן אין א קלעגערער צןןל און דןןך װעס ד אין לענסן םך׳הנל ה$בן א נענונן דת־{ װען *נער * חיה הןןס ניט די דןןזינע םענליבקײס און א סך םון אירע אייעד ןןדער קיגדעד םוזן אוםקוםען, םוז ד זײ •וקןדו* נירן װןןם םעד, נדי נו ראסעװען איד םין םון אױסשטארבן״. דעד נאקאנסעד דייטשעד םעדיניןידקןקטןןר 4 האסנותער ה$ט סארע&נסליכס אין דער .נײטשריםס םאר םיןצימלע םע< דינץ״ (באנד 4 1908) די רעזולםאסן םון דינע בא^באב׳ סוננק אינער 119 םרױק םון םארםעגליכע קלאםן און 1042 םרױען מץ ארנעסער״קלא^ — און ױ וקןזינע רעזול• טאטן דינק א נלענננױנע זדלוםטראניע נו דעם, וד^ם ס׳ז$גט פןןםעי♦ £ ם ת/ץ ו?5ר ©§|^חקף0 *ס87 ||1ר ד •||ל 4^3* נודטן סאר ד לענמע י^רנעגדליגנע איז מוין םאדאן אין אײרןן־ •ע א נאנ״ן ףײכע דטעדאטױ. םיד װעלן רך ניט ןיישטעלן אףן״ אלע םארשיידעגע און ןםט קענגזענליכע םײטננען און םקןריעס — םיד מעלן כקףר אינעדנענן כקינוד ױ װיכסינסטע םון זײ, ױ אזר נערוסעגע ניללזןנישע שיטה קןנט, אז ױ םארקלע* נערסע נ^ל נענודטן נא ױ סןציאל און קזלטװיעל םעד אננ4 װיקלםע גאניעס נעםט דך סון סינומ רײן נאטידל כע. מקןס א םין איו נידערינער, ןןלץ א נרעסעדן חד דארןי ער אויםשטעלן, נדי אײננוהאלסן און םארלײגגעדן דין קיום אױף דער עדד. װײל װןןם נידעדינעד רער ןןדעד יענעד םין איז, אלץ װײנינער איז ער םארוןןרגם מיט דכערע נארוע^םיסלען און אלץ א נרעסערע נןןל קינדער דארף עד אױסנרײננק, כדי נו נאװןןרענק לסחות דעם מיניםום, װ$ס איז נויטינ םאר דץ װײטערדינן קיום. איז *ןבעד 8 םין בעסער םארזןךגם און איז דעדום דכעדעד אינם אויסלענן םון דינע קינדעד — היןט ער שוין ניט נױטינ צו ^*־ןןדוצירן די אץ 8 נרויסער צאל. אױף *דא אוםן קוםט אױם, * ױ נררסע נאל נעבורםן ב8 יי 8*נעשס8נענע םעלקער דעדי קלעדם דך םים דיעד שםרעגן נו ק^םיענםידן אויף דעם װענ ױ שלעכטע סןןניאלע נאדיננונגק, װעלכע דינק װײנינ נינסםינ ם8רן לענן״נלײנן םון 8לע נעבוירענע. ם^רקעדט, ױ הויך 8נםי װיקלטע נאניעס זײנען רוהינ םארן נודל סון דיעדע אינדיװידואוטען, די זײנען םעד דכעד װענן יעדן יחיד זײערן, 8< ער װעט אױסלענן ס**• - - .8*7 דער רעזילמס פץ פעוברת־זײן ב* םרױען פון פןןרשײדענע קלןןסן £6X11110(0 1166 £0026^1*00611 66^ 91160^ 61לX01116(161166 10X1^66 06ת6<|119ו % די דעסלטןםן סונ׳ם סעזנרת־זײן 1ססס{*ז26זזס)1 1*4 *6501111?} 0)0 די נןל םעוגרת׳ע ,ווװי<וזוו< ש1*1 די *ןל רעגיסס־ רירסע 167> 61*2 ■* םסילק־ -111ס7 01x1 -ן01־זץ 80601-101 קימ־ער׳ װ$ס ה*בן דעדלעסם *יז 15 יןר ק^סעגןריע םון רעגייאד רירסע סרזיען -6606 ס5 0716}16*)1 6ים — ־׳־ ׳ ׳•־■״■ —ו געשסןרנ• קיגדער ■או.*■אאו $ •■■ושא ליךאויף 1 סרוי <8 8לע סרויען *1*. •6*. % •6*. -10706) * ״■״(...|,ו ■ו ןו ■וןןוווודאו ■וו 11ס< .1)ס6א 1*6 6711168 8606*66- (110260 868*7ו) 68)6*66* 8>2 34 93 41 823 341 33 416 119 סרױען שון ךי רײכע קלןסן . 68*761)1 .6*0616■ *0• ■116*1*1 17,9 1299 32,7 2378 49.4 3584 מד 7261 1042 סרדיען ■ץ ארבעסער־קלזס . ו1ו6ו16>1ו4 /ןעדע סרוי סון ארנעסעריקלאם איז נװײ טאל אזוי סול םעוכרח נעװארן, א״דעד ױ םרױק םץ ױ רײבע קלאסן(7 קענן 33) — *נער ױ רעזולטאםן סוגם םעוגרת זײן דינק נ8 ױ עחאםע ד*ך קלענער״ מי *8 ױ נזזײנהס סץ הונדעדס םעדנרת געװארענע םררען סון ױ וײכע קלאסן ה*ט דך באקוםק 82,0 קינדער, װ*ס זקןנן אױםנעלענט ניזן 15 קןריק עלטער, און סון הונדערם ארנעסעססרױק — נןר 49,4 אזעלפע קינדעד. סדנל נענוידענע אץ נעשטןרנענע אינגעד םון 15 י*ר איז נא 100 םרךען סץ ױ רײכע קלווסן נעװען נ*ר 9,8 קינדעד, אץ *8 ססנ סרױק סון ארנעסעייקלסם — נוומע ד,מ קינדעד. העדבעדט םנענםעד, װעלכעד נעהערט אויך נו תד עדמם דעדםאנםעד נץןלאנישער שולע, האלככ אז סיםן ענדעדן דך סון זײ אױסערליכע נאריגנוגנק קוםען םןןר אינם םענשן, סונקט װי אץ 8לע אנדעדע *רנאניזםען, טוגקניןנאלץ שינױם, װעלדע ה*נן 44 444^^^ 444|_^ 444^ 4^1 44 44^^^4^^^^^ 44■^^ ■■■■■ .4 ■ ■ 4 8 ודדיץנג אויק נראד סץ דין םרוכטנארקײג^ מקןס אײנםאכער ס׳איז ױ סםרוקםױ םץ 8 *רנאניז^ װ*ם װײנינעד ק$םידצירם ם׳איז דץ םעםמקײנב אלץ םעד סחוכםנאר *יז עד. ױ דןןזינע י הנחה איז ױכטינ אויך גנונע דעם םעמזן. װ*ס מעד ס׳איז' 1*6 **)!״**•ױ} *1> -ס0$״ : ז*1ס$ •0*1 <^ח1וו1*1או1 וחווווס 4— -ס*•** זס