Bleṭer far idisher demografye, sṭaṭisṭik un eḳonomiḳ · 1923-01-01 · Nummer 3 (15. August) - נומער 3 · p. Seite 99

ננ םק דעד איױשעד־ נאנועלקעתננ 626 . אק 634 , ♦ 669 . 474 . * וױ םיד ] אמ, קינדער אינגעד .פק 5 יאױ ױ זנאל קלענער געװאק אויף א נאנץ םערםל. יעדע 10 ו אויף אק אױםםראליע אמ ױ זנאל נענודםן װײסע אײנװאױנעד געװען: 409 . אק 369 . 0 348 . 0 294 . 0 163 . * ־ 262 . 0— 267 . ♦ ♦* ♦ ♦ ♦ 1909 0 272 . ♦ . . . . 1911 0 וױ םיר זעהק< םאלמ די צ>ןל נעגורטן אין אױסמרןוליע גסדר, און אין א נ*נץ היםמוער םאס: םוץ 70—1861 ביז 1911 איז ד נעמולן אױף 33,5 םראצ*ט. םשםעות, אז אםילז אין די נײע לענדער, װאו םון איגער• באםעלקערונג קןןן נק־ קײן שום רעד ניט דק, האק דך די םענשן אויך ״*רוםגעקוקנו״ אק האק זק־ $ינעז$נם םון דער סיסטעם םון ,םשונע׳נעם״ םארםערן דך♦ נק־ םער, די האנן ד$רט א טנים נום אײנבעקנעלם די נײססע םעסוךע םון אײדאםע — ראזױאנעל צו רענולידן דאם ה#בן םון קינדעד. װען םען מוטחוכם די האריזאנסאלע רײען םון דער ט> געלע 1, םון רעכםםיאויף לינקס, איז לײכט אײטװזעהען, אז לויט דעד הױך םון דער זמןןל נעבורטן קק םען אלע אױסנערעכנטע לענדער אײנטײלן אק דדײ נרוםעס: 1) לענדער םים א הויך אנט• ורקלטער אינדוסטריע און םיט א אלםער שםןןטישער קולטה־ (םחונקײיך, געלגיע, עננלאנד א. א.) — אין די איז די זנ*ל נעבודטן נאנץ שטארק נעםאלן נ$ך זנום םוף םון םןךינן י$רי הונדערט, און די ירידה איז דארט מיסן *נהױב םונם נײעם יאר• הונדעו־ם זוװעק נזןך ודיםער, אננעמענדינ םםש קווטןןםטרןןםאלע םארמען; 2) אנתװ־ישע לענדער םיט $ו וױינינעד אינדוסטריע און םיט א נאו־ שזדאך אנםױקלטער שטאטישעד קולטור (רוסלזוגד, םעו־ניע, אוננארן א. א.) — אק די איז די נעבװ־טןיזנאל נאך אין אנהויב סגיםן י$רהונדערט נעודען א נאנץ נרויםע, נםעט זנװײ םאל אזוי םיל, וױ אין די אינדוסטריעל אנטיױקלטע לענדעד, די םאדי קלענעדוננ םון דער זנאל נעבורטן איז רעדױײל א נאנץ לאננזאםע, ןןבער ד רײזם ארױם א סענדענץ זװ םארשסארק דך; און לסוף 3) לענדעד םון ןן טיםעלן, איבעדנןונגםיטים (עסםדייך, איםאליע א. א.), װאו די זנןןל נעבוו־טן איז ניס זעהר קײן הויכע און איד םןולן קוםם םןוי נאנץ אינםענסיװ. א בזןזונדער זןרם אין דעם םרס םארנעםט דײטשלןונד. א לאנד טיט א שטארק אנסוויקלטעד אינדוסטריע, םיט א הויכער שטאטישעד קולטװ־, איז דארט םונדעסטװענן ביק םאםע סוף םון 19*טן יארהונדעדט די זנאל נעבװ־םן נעװען זעהר א נרױסע, און נאר םון אנהויב םון נײעם יארהונדערם הױבם די זנאל אן אזױ שנעל זנו םאלן, אז איזנם איז שוק דײםשלאנד נאר קח־ב זנוש םי# לענדעד םון דער עדשםער קאטעגאריע. םען קאן ניט זאנן, אז די זנאל נענװ־ק זאל זיך נעםינק אין ן םיד די װעדטיקאלע רײעןםק דער טאנעלע, זעהען םיר״ * ױ ידידה סק דעד גענורטן׳סאל, — א נםדדדינע, אן א שוס איבעדרײס, — װערם םון סוף םון םארינן יארהונדעדס אל׳ נעםײן םאר אלע לענדער, אן א שום אויסנעם. זנום ערנםםן איז ױ לאנע אין םראנקרײך. דא הוינם רך אן ױ נעבודטףװ־ידה םריער מי אק אלע איבעדינע לענדעד — נאך אק 1861-60 — און זניט ױך אן אויםדיער ניז נאר דעד לעזנטער זנייפג שוין זנום סוף םון 19<םן יארהונדערט איז ױ נעבודםןיזנאל אק םראנקי רײך א באנץ נידעו־ינק גאר אק יאר 1913 םאלט שק ױ דאזינע זנאל ניז 183 אויףיעדע 10 טױזנט *אםעלקעדוע, אזר אז זי דעקס נךם די צאל טויט״םאלן: — אק זעלנן יאר האט ױ שטארנליכקײט אין םראנקרײך אויםנעםאכס נמ 177 אויף יעדע 10 טויזנב^ אק עעלאנד און אין נעלניע הויבט רך אן ױ גענודטן״ירידה םיט דדײ יארזנענדליננע שםעטער, אנער דערנאך נײס ר םיסן זעלגן טעםם״ אויג אק די יארן 80—1871 האט ױ זנאל נענורטן אק ענגלאנד אױסגעםאכס 366 אױף 10 סומנס נאםעלקערונג — םאכט דארט דמעלנע זנאל אויס אין 1914 שוק נאר 238; אק דאםגלײכן אין נעלניע: דארט םאלט ױ זנאל םק 327 אין 80—1871 נמ 202 אק 1914. ױ זעלנע דערשײגונג זעהען םיד אויך אק דײםשלאנד. נמ די 80״נ<$־ יארן האלט דא ױ צאל נענודטן אק איק װאקםן, אק םק דאג אן הוינט ר אן שנעל זװ םאלן, באזונדער *ן אנהױנ םון 201>גק יארהונדערט. אק 80—1871 האק מיד 391 נענװ־טן אױף 10 טומנט נאסעלקערוגנ, און אק 1914 שוק גאו 268 גענװ־טן. ׳ אטה ױ לאנע אק דײטשלאנד אמ טאו־ט נים אן עו־ך בעסער, װי אין ױ דדײ דערםאנםע לענדעד; נאך ערג דער לעזנםער םלחטה אמ ױ נעבודטן״זנאל אק דײטשלאנד נעװען א נאנץ נאי ױיטנרנע, העכער סק דער זעלנער זנאל אין ענגלאנד אױף 12,6 •ראזנענט און סון טראנקרײך אױף נאםנע 48,9 םראזנענט. םיד האנן אלץנגעדעדט װעק ױ אינדוסטריעל״אנטװיקלסע לענדעו־, אנער ױ נענודםן״ירידה קוםם םאר אויך אין ױ אגרא״ ױשע לענדעד, גלומ דער סעםם אמ דא ניט אזא שנעלעד, אק אײראםײאישן תסלאנד, לםשל, אמ אק די יארן 70—1861 אויס״ געקוםען 600 נענודנק אויף 10 טומנמ נאםעלקערוננ, און אין 1912 שוק נאר 414, אק סערניע אמ אק 70—1861 נעװען 447 נענודםן אױף 10 םומנט נאםעלקערונג, אק אק 1912 שױן נאו־ 381. אק איםאליע האנן טיר אק 70—1861 ארף יעדע 10 טױזנט נאםעלקערונג 376 נעבווטן, אק אק 1914 — נאר 311. אק אק אוננאזק איז אק 70—1861 נעװען 436 נענודםן אױןי 10 םויזננג און אין 1913 שוין נאר 345, ס׳אמ קלאר״ אז אױך אק ױ אנראר״לענדעד־, אױף װיסיל ױי װערן אינדוםטריא״ למידס אק זװזאםען דערמים אװ־נאנמיו־ט, באקוםט דארטן אױך א שליםה ױ שטאםישע קולטװ־ םיט אלע איו־ע ליכמינע אק טונקעלע זײפק — אק דאס רענולידן םון קינדעריהאגן אמ דאך נלאי םםק א םראדזקט םק דעו־ םאדערנער שטאטישעו־ זױ״ וױלמאזױעי ױ דאזיגע רערש״נונג האט טאוכאםט אוק־ ױ נײע לענדער —אםעריקע אק אױםטואליע. אזױ אמ אק ױ טאדאײנינטע שטאטן אױםנעקוםען אױף 10 טומנט םרױען אין עלטער םק 16 נמ 46 יאו קינדער נמ 5 יאר: