Bleṭer far idisher demografye, sṭaṭisṭik un eḳonomiḳ · 1923-01-01 · Nummer 2 (15. April) - נומער 2 · p. [Seite]

82 שטארבליכקײט פון טיפום בא אדעםער אידן 6£$6[>0 תו ח0[>ט1 מ6[> ו6<1 גנוו^גץץי! חג :4מ1ו1סו1<1זש*5 6ו0 ס .10 רוסלאגד אין םשך םון די לעזנטע 4—3 יןך װןולסן געק^גם נענן * ימלןמוק מוםעריאל םמדן אויםקלשץ און מרײכפק ױ אויננדערםאנםע סרגוגע• זנום מהיש־ן, ד^גן די עקזיספית״ דינע רוסישע םטאטיסטישע אחאראטן דט נ$ר נים נאחױזן נו רע• ניסםחדן די *8ל קדאנקע און נעשטןךנענע לדם זײערע נאי נקונסליםעםן, נ*ר זײ ה$נן םערסםגטײלם ננלל נים ארוםנןס מוםט די נוחולדינ נדױסע םאסע קרפנקע אק נעשגקךנעםס ם׳קןון נ^ר זקוםן, אז זקו וען דןורט אין םאדשײדענע דט אײגנעסמדעזזעטע שםיט^לן איז *ו* רעגיםםחמיע לויט די נאני8״ גןוליסעטן דןוך געםידט נעװןװץ אק ס׳איז זעהר װיכםינ, װז ם׳זץל וקוס ניכעד צוםרעטן זנו מרױםגןוקופען די זקוינע מוםע״ ריװלן. ם$ור אונז ליק םיד *•הװנדלזגנן םונס עלםסםן חוקנקוי םק אדעסעד 6<ק אינםעקני^נס״שםיט^ל, דעס נװקאנםן ױד4$ סי״ נאל. ד$ס זײנק: 1> קװזנע ידיעחז װענן 6<ק שסקוםישן עםידעםישן שםיטןול םאו דעס עדשםן קוי םק זיק םוגקנקונידן (14 םװי 1919 — 14 מאי 1920 י^ר); 2) קוחנעד סעדשינישעד מויכט װענן אדעסעד 5*טן אעםעקנקונס״שםיטןול םװדן :נװײםן קור םק דין םונקנקוניוץ (14 םאי 1920 — 14 םװי 1921 י^ו); 3) זנו דעד כװתוקםעריסםיק םק דעד עםידעםיע םק נרךימיםום אין אועס אין 1921 קור — װנ׳אחםיקעל אין דער אועסעד זרי49 שריםט ״די הײנטינע סעדיצין׳* — אק 4) װ מװנוםקרייכג װ*ס דןוקף אינניק װרױם םק דרוק אונםערן קוטען ,דעד םלעקן״ םיםוס״•), סױ נעםיגק אין *ם די וקודנע װיראנדלוננן אק נװויכםן ציםערן/ װ$ס זײנען זעהר זוינסערעסװגס )װנזי כדתןרןי דערבײ נעדענקעץ, ןןז דעד אדעסער םינ&כוער עיידעפימעד מװי״ רעגיםםחמיע םק דיי חולאים איז זקורט װװעקנעשטעלטיאױף $ו נעהערינער הדך. םק קון ױך דעדינער ממיהען *ו מ *יםעדן םק ד-ר סינװל םים םולן צוםדזי, קום זשעװימן^ז צוערשט — די ציםעןץ װענן םלעקן״טיםוס, װעלכער זקום װסנעקװםם דער נאםעלקערוננ םיל סער, אײועד דער נדך״ אק ױקקעחםיםול ס אץ יםשך םק ם$וי 1919 ניו םאי 1920 זײנען מוק 6<םן ארעסעו עםידעסישן שמגקול דודכנענ&ננן 1281 קוװנקע אױף םלעקןיטיםום, םק זײ זײנק 1469 ד. ד• <,67 •ץןנ. םק אלע נעװק מק, 670 ארעי 26,1 םקוזג — אירן אק 143 *דעי 8/4 ייז^ג װנדעדע (װרםענער, נרוזינען, ױיםשן, זג זג װ.). צע״ שמונן זײמנן םון ױ װלע 2182 חולאיס ם׳ה 416 קןס הײסם ^9 ■קמענט• דערנײ וקוק זיך ארויסנעװיזן װזעלכע םװקםק: *> די רעדאקציע האלס •אר איר חוב וץן אױגםזזז׳יק איר דאנק דמם נממרטן ד*ר ם י נ * ל נאד זײן לימנסזירדינקים, װןןס מר ה^ט ארויםנמוזיון סיטץ צושיקן זיין מגוסקריאם. '***■ ׳י• ©;•••?■' גוי1. אץ דעד װיסנשװסםליכעד ליטערװםור אמ םק לװננ שדן םעסמגעשמעלם גןװןןרן, $ןו די שמןןרגליכקײס סון שװעךע ארן 4 ^ו 4 4 4• ״־■■ ••444^^•^^ - - ^^44^4 411^1 44 44^^14^4|44 כרןןגישע אינסעץלעיקחןנקהײ&ן איז זםזישן ווידן א נידדײגערע אײדער בװישן ניסיאמץ• סגן װןןגעץ געםס זיך די דןןזיגע - - —-■ ־- * ——— 44*4^444 4>4 א * אײגגןןרסינע עחשױיגונג ז אײנינע געלערנבוע זןןגן, אז ד חןסן״מזוגדערקײסן םון די - . . - - - - — - - . - ■ - . - —- ־ * .■—■— ■־-< ••^^•^••4 אידן מדצן זײ םון די סארשײדעגע עסידעכרמוע קרסנקהײםן♦ אנדערע נעלערנטע *־ונן דך ערקלעדן ױ זװך םים נאר װנדערע םיגות♦ ױ םקוייע װענן רװסן״נװװנדערקײם װארםן זײ אינ״ נאנק *♦, קולםן, דןףנן זײ, אץ דעם קוויק ם$קם װירקליך נעשםילט 8 י8לע נקולןקשע אק ראסן״אײנגשאםםן אק 8 נלוט״ באזונדעדקײפג װןולמ דק־ הן ױ שטארנליבקײט מו ױ אידן םק אינםעקצקונס״קראנקהײטן אק ק ױ נםיה קראנק צו װעדן םים ױ ד^זינע חולאת׳ן נעםווט אין יעדעד לאנד אק אץ יעז־עד *ײם זײן םער ןךער װײנינער אײנע אק ױ זעלנינזג די טאקטן װײק חוס ^נער ניט. זײ װײק םןזרקערפג םילע אק םןורשײז־עגע גתוחוציעס ^דער נןוך אנדעדש: 8ו ױ אידישע באםעלקערתנ ה*ט אץ ם&רשײדענע עדםער 8רויםגעװיק <8 עאידעםיעם 8 קלענערן וױז־עדשטאנד, אײדער ױ נים״איױשע נאםעלקערונג און 8ז צװישן דעד אידישעד נאםעלקערונג איז חד •ר^לענט נעשנקור• בענע םון ױ עאידעםיעס געוחק אין אײנינע ם8ין 8 ^־,ענעדער, אײו־עד מו דעד אינױנער מוסעלקערונג ם׳לענט דערינער קור םארשײדענע אנדעדע םקוױעס און ערקלערתנק. לוים אײנע םק וײ זןול ױ אידישע מוםעלקעדונג הןונן 8 םץ איםוניטעט טאר אנשטעקענדינע קראנקהײםן. חוס אלםע איױשע םןולק ז$ל שוץ רי^נן אינעדנעליטן םון 8סך עסידעםיעס און חום קך זקונן סעהינ געמאנם דעם איױיק *רנאנמם גימװקוםען ױ נרעסםע םערהײט עםידעצדשע אק אינ״ םעקני^גסיקחןנקהײטן. אק ם׳איז םאקע *ו םערקןד׳18 נא נײע עםיז־עםיעם, לםשל גא דער כיולעח^ ניס ױ אידישע נאסעלקע״ רתג נישם װענינער קרננות, אײדער ױ אינריגע מוםעלקעחננ אק אםןול אנוילו סערער. 4.4^^^^ ^^44^4•• 444 .1^4 •44^^^ט^4 ^4> ••^•4^/44 אנדעדע טקוריעם װימן $ון אױף סיףדןןלע אק ♦סיכ$ד8״ 1גישע אק מוניסאר״היגיענישע נעוםעננק. ױ אידן מװ־נעםן געי סעו־ע עק^קוםישע •#זיניעם, זײ נענרױכן װענתער 8לקןק8י, זײ היטן בעסעד 8• זץוס נעזונד, װעגדן זיך ניכעד אײדעד אנדערע נןוך םעדיניגישע הילף אק ה$ק םוייהער החתד; די ה^נן אץ סיטלאלטער גשעתיךי שו־עקליכע סנםות נעלענט אין ױ נעסקוס ^•נעזונחמ־מ אק 8אנעשל8סן םק דער *רוטיגער װעלט אק דער• ■ 4 . 4444^4| •4•.4.-■-. 4^4^4| •44 4^ 444•^. 44 44 •4 םאר ם$וקע מושינם נעװען םק ח כנםות, א• א. װ, ױ םחונע איז זעהר אנ׳עחםטע, אק ח םעדינמישע װיסנ״ שזוסם כיװגקונם נאך נים נעגת םןןםעריאל אױף נו נעגן 8 נאשםיםםע תשוכה אויף איר. דעףינעד נאקוםען ױ 8לע ידיעװע װעלכע נאלײכםן ױ סחונע װעק קרענקליכקייט אק שם8נדליבקײם נ8 אידן םק עאידעטיעם זעחר 8 נרויסן װעו־נג ױ עםידעטיעס, וקוס וקונן נענושעװעם אויםן שטח םק נ^נץ וי