Bleṭer far idisher demografye, sṭaṭisṭik un eḳonomiḳ · 1923-01-01 · Nummer 2 (15. April) - נומער 2 · p. [Seite]

83 .£זאאןױל-^קין<9 8ןו אדעםעיאידן, 1*2 די יםםםרנליכקײס םון םלעקן&יםום *װיען די אידימע און רוםימע חולאים ■■מו ■■<■■ ו■ ■ס■■■■ ■וןן&אח ■ ■■■מג •וו (יי11-<1<1) דער % םק מד שנקא־נעג■ ס׳זײנק בעשסןװ־ק ס־ױינק גענדאכס געווןרן וולאיט | ו־ 1 3 41 *0 1 § מיגוירביז 18י8י 1 3?ז 03 *ענפב 8,1 63 1•חו 13,2 9.4 ק 3,2 9 1 שנקקו 43 16 אמ נע 105 20 זנער, 145 117 דוםן״םי 529 240 ק די 795 213 ועת ם תסן אידן מ איז םק די אידישע םיםום חולאים םענער נעשם$ו־נן נ$ר 9/4 םוץ• זנענגק בשעת םון די רוםישע ק־־אנקע םרויען זײנק נעשם^רק 84 *ו$צענט, איז םון די-אידישע םרױען נעשם^רבן נןך 6,6 *־וזוענט און בשעת םון די רוםישע קינדער ביז 15 י$ר דינק נעשם^רק 6,8 פו^נענט ו^ק דך די אידישע קראנקע קינדעד אויסנענײכנט מים א נישםידן םר^זנענם נעשט^־־בענע — 03. דער חילוק איז ד* אוםעםום א נאנין קל^רעו־♦ הײםט עם שק, אז דעד #רנאניזם םק די אידישע חולאים ה$ם וױרקליך ןןרױסנעװיון א באזונדעד םין םע• הינקײם נריננער אינעחנוננקןנן דעם םלעק־טיםום. ד״ר םינאל ברענגם אױך ציםערן תזןנן דער שםארנליכקײם 1980 — 1919 זנװישן די קראנקע אויף.בויך-טיםוס אינ׳ם 5><ק עםידעםישן שםיםן^. וקןם װייזן ארױס די דזןזינע זניםעדן? די שטארבליכקיים םון בויך״טיםום נווישן ־ די אידישע און נים״אידישע חולאים 1**1ח*—****זזזז_ו וי<8א4<ן?*1 ו<11ז**1*זז0*ו * (1919-1998) ■רןגנענט םון די געשם^דבעגע - ם׳זײנק גע־ שס$רק סין די ם״ה דינק געבראכס גע־ װןרן זשלאים: מ*י$מ* ליטעס | 2 9-3 1 1 | 2 4< 9-4 1 | 2 11 1 1 11,9 83 12,9 123 17 2 9 6 143 24 70 49 רוםן . . קל 3,4 6,6 12 3 5 4 228 86 82 60 איזץ . 17,4 163 143 203 4 1 1 2 23 6 7 10 אנז־עדע. 8,4 5.2 9,4 103 33 6 15 12 394 116 159 119 סךחנל . טיר זעהען דןן װירעראגקןל: םון אלע רוםישע מענער קראנקע אויף נױףםי*ם זײנק נעשנקןרק 18,9 םרןןנענפג םק אלע אידישע מענער נלומ — 6,6 •וקןנענם• םון אלע רוםישע םרויען ױינק נעשם^רק 18,9 םרןןצעננ^ םון אלע אידישע םרויען, קראנקע םים בויףטיםה^ — נ$ר 63 םוקףנענםן זנזזישן די רו• סישע קינדעד זק^ם דעד םױם נונענוטען 8,3 םרןןזנענר^ זנװישן די אידישע קינדעד ןףנער נןןר 3,4 םוקףנעננ^ ארום אק ארום ה$ק די חםןןןננעזזאױדן 11,1 םקףג םק זײערקןל קתןנקעאקדיאידן — ס׳יה 53 •־ןףנענגג דןןם הײסם נאנזנע זנװײ ם$ל װענינער. הײםט עס, אז אױך בײם בויףטיםוס וקןם דך *רוימעװיק א נעװיסע םארשײדגקײם נא דעד שםארבליכקײם םק םארשײדענע נאבקןשוליםעםן. םון •לע 1469 רוסן זײנק נעשםןעיק 157 ד.ו* %?,10 ״ ״ 148 אנז־עדע ״ ״ 81 ״ 14,7% דערםאר •נער זײנק םון אלע 570 אידן נעשם$רבןנ$ר 37 ד♦ ד• נ$ר זמוישן ח אידישע חולאים איז די שםארנליכקײם נעוזען די קלענסםע• יןאין םארנלײך םים זײ ה^ם דך די שםארבליבקײט זנװישן די חלאים<ױםן ארויסנעװיק אנדערהאלק ם$ל נרעםער. 4 םק װאנק נעםט דך דער ד^זינער חילוק? אין קךאנר״דעקאנר 1919 אק אק י*נו*ר 1980 איז דך קיק אדעס •נמגלןןטן און •ננעם^רן א באדײםנדינע םאםע הײםלןךע. אינם 5<ק עפידעםישן שםינקול דינק דעס^לם נענראכם נע־ וקךן נלײך םק די אײזגבאנק םך חען, באאםםע און •םיזנירן קראנקע םיט םיםום אין א שרעקליך שװערן זנושםאנד, נםעט האלנע םתים. ד$ם קןק דין, קףט ד״ר ם י נ א ל — אײן םיס/ םארװ^ם די שםארנליכקײם זנװישן די רוםן איז נעװען א נרעסעדע אײדער נװישן די אידן. װייטער ו$ם נןןך נעק^נם דין $ם װ$ם — ס׳איז םעסםנעשטעלם םים םטאםיסטישע זדםערן, אז בא דער עםירעטיע םון םלעקן״טיםוס איז דער •־•זנענם נעשננןץ־בענע נע• װען העכער נא די םענער, אײדער בא די םרױען אק אז זנװישן די קינדער אמ דער וקךינער םוץזנענם נעװק קלענער, װי נװישן די עלםעדע. און ניק םיד א קוק אויף דעם נעשלעכםם• און עלטער״זנוזאמענשםעל םון די אמקיחולאים זעהען םיד םאקע א נאנק מדײםנדיגן אונםערשיד זנװישן די זקךיגע זנװײ׳נו־וםעס. די זױםערן דינק ם^לננדינע: די אידישע און רוםישע קראנקע םיט םלעקן• טןםום לויםן עלטער און נעשלעכם £>ײ ■ווייז-ןיאםעעוזוס■!,! —149>—ת 4א■ 014!•*!•איס 4יי *411 םק זײ זײנק סיה וײגק געזדק בםשות ס 1 קיגווד וח 8ייוי םײיען מענער •/. ײםול• *ול •/. וײול■ ױל •/• ײייול• ױל •/. וי״ול• ױל 9,9 145 363 $ 529 54,1 795 1003 1469 תםן 20.5 117 42,1 240 37,4 213 100,0 570 אידן מו די חםן ועהק םיד ס,36 יר^זנענם םרויען אק מ די אידן — 48,1 •־־•זנענטן די רוסן ה$ק נ$ר 93 *־$*. קינדעד ביז 15 י^ר און מ די איךן םאק ארם די קינדער במ 15 י$ר גאנזנע 203 •רןןזנענם ןןדער א סינםםל םק אלע אידן<זולאים״ הײסטעם, אז די אלנעםײנע מל אירן״חולאים ה$ט םאקע באדארםם נעק װענינער שםארנםאלן, אײדעד די אלנעםיינע מל רוםןיחולאמ^ זןבער װען דעד אירישער $רמנמם ז^ל טאקע גים םארס^נן קײנע באזונדערקייםן און אױך ניט קײן שםארקעדע װידערשסאנדס• קראםם קענן •נשםעקנדינע קרענק, מלם ךקןך נאדארםם אױס• קוסק אזױ: דעד ימזנענם נעשםןךנעגע מלם באדארםם דק נא אידףמענעד דערועלבינעד װי מ די חסן״םענערן מ די אידישע םררען דעריעלנינעד װי מ די רוסישע םרויען אק מ די אידישע קינדעד דערזעלנינעד װי מ די רוסישע קינרעד. ל^םיו־ א קוק טק, װץס ז$נן די זניםעו־ן. ס