Bleṭer far idisher demografye, sṭaṭisṭik un eḳonomiḳ · 1923-01-01 · Nummer 2 (15. April) - נומער 2 · p. [Seite]

ײי^ £יוו**..- ו.^ ., 4ןןין)11 וווויוקזווו**,^ י 1יי ווווןיי^יײיייי 81 ז* םאו־ברעכערישקײס גא-אירן ><ק רײסשל8נר♦ 2*ז > ס*גם, איז׳ װי קליץ ם׳זײנק מ איק ױ קריםינ8ל״ציםעד םון ׳מדנדלימנקר^ם און װזןכער, דןןס״ חץס מ׳זזןזרםם די אױס אזױ $םם: אויף א האלג םיליק אידן אמ ד$ס יןװ־ 1916 מ־ שםד^םם נעװןןרן 2 םענמון םאד שװינדל<אנקר$ם און אײנער סאו װן^נעו. לסוף װענן ױ םארברעכנם, װ$ם זײנק בא קריםנק שנמרקער אײדעד £3 אידן. ױ נרעסםע קריםינאל.זדםער זעהען טיר זקן נא *זרנע ם*ו. נרעכגם װיז שװינדל, םעלשן שםײז ןזרנויקלען, םעלמן דןזקו״ מעננק און עובר דק אויף *אםעלן קענן דער נעםאר םאר א םי. מגםר. בנלל זעהען םיר, אז נעתן קױג אמ ױ םןדברעכערישקײם מחםת םארשידענע םעםים געםאלן, זזקענן ^גער ד$ם דער קרינ טםא נורם נעװען, אז אײנינע םינים םןדברעכערישקײם ז$לן שםײנן, סםעגיעל 81 אידן ןןזױנע ם^ו־ברעכנס, װי םעלשן שםײז״ ארנדקלען און עוגר דין אױף בןןםעלן קענן םייטגםר* איגםערע• םויזנס יעדע^וןובדערם אויף פארנרעכנם און עולות 1899/1( 102 1^09^ 1910 1915 1916 אידן י קריםט אידן קרינאק אידן קריםסן אידן קריםסן 65 175 71 178 40,6 122 49 163 גגבה. .1 37 37 48 45 233 25,4 19 24 צונעפען ^נםארסרדיסס. 2 3ס 0.9 03 1.1 03 03 — 0,9 3 13 1.4 0.7 1.4 03 03 03 1,1 .4 123 13,6 143 143 93 ^3 15,6 18 3 - אנדעדע פאלן םון באשסדןאוליכן .6 83 11.9 133 123 9.7 83 3,7 7,9 אײגננוץ. 73 33,9 53 30,4 33 " 143 2.1 13,9 .7 | 03 13 03 13 3 23 53 23 63 { 4, אנדעוע םארברעכגם און עולות קעגן .9 1 23 3.9 ,13 3.9 *לגעםײנער דכערקײם. ברעכגם קענן דער אלנעםײנער זיכערקײם, שםערן דעס הױז־ פרידן, טױק, םױם־קלא•, םאתװןזלטינן, ערוד״ אנטלויק םון ןןרעסכ^ שעדינן תדן, םארנרעכגם אק עולות קענן םעחענליכער םרײהײט). 3. ױ ם^רשירענע םדןןםעסי^נעלע נלידערוננ בא אידן און קױסנק, ױ אױסעדנעװײנטליך״שם^רקע אידישע נ^טײלינונג אין ה^נדל און אין נרויסאינדוסםריע, םםעציעל אין נעוױסע ה^נקלס״ צװײנן (םי<8גדל, ל^םערײ־האנדל, נעלם״און קרעדיפ^האנדל), אין זשורגןזליסםיק און אין דםעדןןשור, — דןןס 8לץ נרײנגם דעחנו, אז 83 איק זןזלן שסןװיקער זײן םאו־בדעכגם און עולות קענן דעו־ קןקקודסיןךדנמנ, םארנרעננם קענן נעװעדנ^רדגוננ און וונטאנ־רו, עובר זײן אויף באםעלן קענן דער םי״םנםר״ װןןכעד, םעלשן שםײזיארטיקלען, אוםנעטרײשאםם ב8 8 םארװאלםתנ םון ןק אקציעגנעזעלשאםנ^ םארשםרײנק אומציכטיגע שריםנק, עולות םיט נליקשםילן, םעלשן דאקוםעגנק, שװינדל, אויסםרעסן, דאמ װאס ס׳זײנק םאראן 8 םך אידן םים הויףגילדמנ, בו־ײננם אױך דערצו״ אז זײ ז$לן םעד עובר זיק אױף ױ נעזעצן קענן דועלן. 4. דאס, װאם אידן װאױנק דעדהויםם אין נרויםע שטעם, םארםעו־ם ביי זײ אזױנע סםעציעל נרױסשטענדשע םארברעבנם, וױ צונויםםירן און טיטהעלק צו אוםצוכנג 5. דעד אנסיםעטיסיזם םארםערם 83 אידן אזא םארברעך, װי ס׳איז אינםערעסאננ^ װאס 83 צונעםען אנ&ארטרױ&ם אק אויסבאהןולטן איז ױ םארנרעכערישקײט 83 קריסטן נעזזארן בערך 8 סך נרעםער, אײדער 83 אידן, נעת םריהער זײנק זײ נעװען בםעט נלײך. םק װאנק נעםק ױך ױ אונטערשידן אין םארברעכערישקײם צװישן אידן און קריסנק? װעגן דעד דןקינער אינםערעסאנטער פראגע האבן שוין נעשריבן 8 םך םאכלײנ^ 8 שםײנער רודאלף װאסעדנמק אין םיונכן האט םארעמטליכט 8 נתים װעדק ,•־8* םעסיע און םארברעכערישקײם 83 אידן״; ט׳קןק אויך נעםינק 8 היםש ביסל ^רםיקלק װעק דעם אק דעו־ ,צײםשריםם םיר דע־ מןןנר^םיע אונד סט^טיסםיק דעד יה־ען״. 8לע שרײבער ה8לבק קודם נל, 8ז ס׳םוז ױק 8 נעװיסע שײכות צװישן דעם םרןן״ פעסיןקעלן, םןקד8לן צונױםשטעל 83 8 נעװיםער 83פעלקערוננ און דעם גראז־ םארברעכערישקײם אירן בגונע נעװיםע םאר־ כרעכגמ דער דןןזינעו־ כלל לןקט ױך זעהר נריננ באװײק נראד 83 א׳זק: אק 8 סך םרםים זעהמ מען 83 זײ ק אײננםיםליכע םארברעכערישקײפ^ װ^ם שםאסם םון זײערע םרןןםעסיעם♦ *בער הויץ דעם זײנק ם8תק נןןך אײנינע אנדערע נים װײנינער װיכ־ םינע םנות. םיר ברײנגק דןן ױ װיכפרנסטע סבות, װןןם חםין װײזם ןק, ם^רװןןס אידן און קו־יספק זײנק נימ נלײך בגונע אײנצעלנע ם^־־בדעכנ^ םיר ברײנגק אויך ױ םארנרעכנם נוםא 83 יעדער םבד״ באלײױנונ^ 83 8לעם דעם בלײנן נ^ך אײנעע ם^רברעכנם, װ$ם ױ םריהעד״דערםןקטע םבװ/ זײנק םאו־ ױ קיין מירױן נינו, ם׳םוז זײ סםעציעל אויםםןןרשן, יעדע זאך באזונדער. םאר אונזער צוועק איז דן נענונ ןקצוזדײזן דןןס װיכטינםםע, װן^ם דערקלעו־ם אונז ױ אונםערשידן אין ם^רברעכערישקײם 83 קריסטן אק אידן. 1. דער דורכשניםלי ך<רעםערעד װאױלשט^נד 83 אידן םאר״ םינדעדם *8 זײ דעם חשק צו נעװיםע םארברעמם קעגן אײנגטום (ננבד״ צונעםק *נפארטרױטס, רױנ, םיםהעלק, אױם83ה8לפק, אנדעדע םאלן םון נ^שטר^םליכן אײנן״טץ). 2 ױ דורכשניטליך<רעםעדע בילדוננ 83 אידן דערלןקט זײ נימ צו נר^נע נװ8לם״ם8רנרעכנם (םזיק׳ן דעם קערםער, ם^ר״