Bleṭer far idisher demografye, sṭaṭisṭik un eḳonomiḳ · 1923-01-01 · Nummer 2 (15. April) - נומער 2 · p. [Seite]

יעקג רעסחױגסקי £ 70 ' ־י^ץ״ <׳.׳•*• 4 _62< ' . .2 . _!>| ןץער איז ער נעקוםזק זגוריק אין י׳עדאל, נאנץ ײאדזול ה$ט זיך ) $םנעריסן סון דעד דוחעעד דינאספזיע און רחכעם, מולמהם זון, איז געגליגן םלך קןר ימנעד יהחץע איגער די אייױגע מבסים איז נעוץץן םלך ירכעס• דעדםים םארענרידם דך דעד ערעםעד •עריןןד םון דעד אידימעד געשיכםע. דעד דץוינער ס^זױאל<<עליםישעד אי<ערגליק ה$ט אתז <א> וױזןז ערש&נס, װי םאלים עם איז די ם^רשםעלונג םון דעד אײני 11 םאכער אלםעד זנײם םון יעוראל און זנזױיטנס, װ$ם םאר א נח די דעם^קראטישע גאװענוגג <ץם עװין דאן נעהאם אין ימדאל־, און םען םוז נעםען אין אבם דעם דןךינן סאקט, װען םען װיל םאחאםײן די נאנזנע װײטערדינע אײגנארםינע אנםװיקלונג םון ימדאל./ נןץ דודכדעם רערקלערם זיך די םענליכקײם םון די נביאים. אץ׳^נאנדער לאגד, אין א נמרים ןךער נבל^װאלט די םלוכה קײנם$ל ניט דעדלןךן אזא אםענע *■עזיזניע, װי רי נכיאישע, נןןר אויםן נ$דן םון א לאנד, װאו ד$ם מלק איז .444^^4 4^^ 4.|א|^|^| 44^^^| 44^ ^^^4א 4444 4^44 ^44^^441^4 כעױען סלר ||ץ9יו1 *דן יח איס ^ר*3#15 נעװען םענליך, עס איז טןןך װיכםיג םאר אוגו זיך זנו מקענק ליט דעד םזךױאלער נלידערתנ םון ישראל און םים דעם װידםי שאםםליק נח םוץ די אײמעלנע נרוםעם, װי אױך אינער ־ ױיערע הכנסות און די הכנםות םון רער סלוכד״ *נער װענן דעם א זנװײטן ם$ל. 1 □ ארל ה$ט זיך איזנם םאדנונדן טיט דער נײעד קינינליכער ניווקןי קראםיע און םײלװײז סים די אוי*עקוםענע םלענעיעו־♦ מיט שלםהץ איז געםאכם נעװזץן אין ישראל דער םו־זזז אײנ• זגוםידן די ןץיענטאלישע דעסם^&יע• זקןס ם$לק װערם זנו״ נעזנויק זנו זנװאננסימינע* עס װעק ארױםנעלײגם שװערע *ם• 4^♦■^ 44^^ ^44^ 444א4^^ ^^4^ 444444 44 4א^^4 ^4^44^ זקןק אױף דעד נאםעלקעדוגנ, שלםה זקןט שױן א נרױסן הארעם וכו, די זגײט םון שלםה װעדט ןןםט נעשילדערט אלם די נליקי ליכסטע זנײם םון ישראל, נאםת ןץעד איז עס נעװען די אומי גליקליכסטע. אין ישראל זײנק נים נעװען די נינזנינע חנאים םאר א ןךײענטאלישע רעסםןןטיע♦ רער נענים םון םאלעסםינע איז אױך, נאך דודס נזנחונות, נעװק זנו קלײן, אום זנו קענק םויאנן די נררסע הוזנאות םון שלמהם הויףן קיין נרױםע םיליםערישע נזנחונות זײנק אים אױך ניט נעװען נאשערט♦ עס איז דערינער קײן חידוש נים, װאם ס׳איז נעקוטען די קאטאסטרא&ע♦ \" שוין ם*ר שלםהם לענן האט ױך אננעהוינן דער םאנ^דערי םאל םון רער םלוכה♦ םון אנהױנ האט •דך *ץעדיםן א ר ם און װײזט אויס אױך אדכ םלכים א״ יא. 14ץט♦ אױך אין ישראל נוםא האט זיך אנגעהױנן א רעװאלוזגיאנעו^נאװענונג װעלכע עס האט ױך אנער אײננענענן שלםהץ זנו אונטערדדיקן; דער םירער ירבעם איז אנםלאםן קײן םזנדים♦ נאך שלםהם םױט אידןאיןאדעס ו 1>חט ם111}םלז6)$ ,סט1ז1מ1ט0 געבורטץ׳ שטארב־פאלן אק חתונות בא פת 1892 ביז םזםז ' יעקב לעשצינםקי 1919 $ול 1892 מסזו סמ16>0 מו חם1>ח1 ח&ז ום<1 ח06ת1גטםנ111סנםו)£ ז1וווו1א1ו*1 (1ס1•! *ײ די זנ^ל נעשטןץנענע — אזוי קלוג זײנק נעװןץן די טראגזגױױשע םרויק♦ נא אונז, נא אידן, איז נ$ך עד הױם שםארק םארשםרײם די לעגענדע, אז אידן הןץן א םך קינדער, אז נא אידן װערן נענױדן א םענגע קינדעד, $גער ס׳איו ניט טער װי א לענענדע♦ ניט אין א נ$טיץ קןןן םק ױך ןןםשטעלן נאריכות אויף דעד דןךינעד ערנםםער •קץלעס♦ םיר װילן נןץ זןךן, אז נײם אידישן ׳ םןןלק זײנק םאראן אזעלכע טײלן, װעלכע נעגױדן ןרולן װײנינ קינדעד, אז װען םען װןןלם זײ אינעד געלןךם $הן א זנוםלום םון אנדערע לענעזײנערע און םרוכטנארעדע עלעםעגטן, װןץטן ױי נעםוים אוננמנדגק♦ אזױ, למשל, איז נןץ קײן םםק נינג אז װק די דייטשישע אידן זןןלן ניט הןךנן קיין זװםלוס םון סזדחי אידן, םון רוסישע און נאליזנישע ,*םגעשםאגענע״ עלעםענק, װ$לטן ױי שױן ניט םארםןךט םים די אײנענע נענוירענע קינדער זנו דעקן די זנןןל געשטןץנענע♦ דאם זעלנע ק*ן מען קןנן װענן די אמתע עננלישע איזץ, װענן די אםתע םר>נזװיױשע איוץ, אינערהױםט װענן די אלע אידן, װעלכע מיר ױינק נעװאוינט זנו אנרוםן םערב׳איזץ♦ די םעדביאידן ױינק אלזױ שוין נאנץ װיימ אין ענץ םון ,רענולידן די גלינדע נחות םון דער נאטור״♦ װי האלט עס םיט די םזרחיאידן? םיד םוץ זןךן, אז אין דעם םרט איז ניט אלץ אין *רדנוננ♦ אםת, די םראנע איז נא אונז נםעם וױ נ$ך נ$ר אין דער אײזץןםײאישער װיסנשאםטליכער דםעראםור ם•־• געםם םען ױך שיץ םון לאננ זעהר ערנסט םיט דעד םראנע װענן דערי זװקונםט םון דער םעגשהײט♦ ס׳איז שױן איזנט א טעס&נעי שםעלטער £אקט םאר אלע לענדער און םעלקעד, או װץס קולטוי רעלעד, רײכעד אץ אנםװיקעלםער א ם^לק װערט, אלץ מײניגעד אץ װײנינער קינדער װעק מו אים נענױרן♦ אםת, אץ דער זעלי בער זדים םםלם אלץ םעד אויך די שםארנליכקײט♦ די סעשה איז ץנער *ו*, אז װי מק זןןל גיט םארנעסערן דעם סאניסענץ זנו״ שטאנד, װי םק ז*ל ניט ץץנן םאון נעזונד םון די קינדער, װי הױך די סעדיזגינישע װיםנשאםט ץןל ניט שטיץ, *םשא&ן אין נאנזנן דעם םלאףהםות װעט ױך נעװיס ניט אײנגעק♦ א געװיסער סוץזנענט םץ דעד נאטעלקערתנ םװ ש&ארק אםילו נאדי נעסטע לעננסמדיעונגק. רענולירן ןץער ד$ם קינדעריהןץן, וקןנן קיני דער םים א ם$ס און םיט שכל,/וי ם׳איו נעזץץן איזנם 8 םןןדע כמעט שוץ מ אלע םעלקעד און אין אלע לענדער םון אײוץםע, — $ם 8 דער שכל׳דינעד אויםםו םון דעד טןץערגער *ײט װײס ד$ך םץ קײנע נרעניצן ניט און קןץ םארםירן אוױ װײ* אז די זג^ל גענוירענע ז$ל נים רעקן די מל געשסקץנעגע♦ אזעלכע םאלן דינק שוץ טאראן — םחוגקרײך ה$ט אזױ שטארק ,םוקךרעסירט- אין עגץ םץ רענולידן זץץ קינדעריישק, *ז דעד גאלאגס אירער איז זעדד אץ זעהר א טדױערינער♦ םראנק• ^444^ 44^44 ^44* ^4|^ 044^4^ - -— 44^44^ , ןן^ - ,44< - ■ רײך ה©ס מױן מ©ר דער סרחגוה נימ נער&ס כדם וחןס זנו דעקן