Bleṭer far idisher demografye, sṭaṭisṭik un eḳonomiḳ · 1923-01-01 · Nummer 2 (15. April) - נומער 2 · p. [Seite]

*42 ד סזוציזול״עקן^ןוםישע $זונע ד סמץ ><יץ ײס^סגה 51 הןוק אױן נענעגן ערד, ניכער קןולעקםױק, זוײדער אײמעלנע םעתןוגק. די הױםםיםןןםע םון דער אידישער קלײןסדזשתריע ה$ט נע• ק$נם לענן נוד אױסםײדנדינ די נעזעזק םון דער קןוסתיסםי• שער םלמה״_ױ איז נעװ$רן ״םעשאפשניקעם-, הןום ױך םאר• נוטען מיט ןןיעקולאציע, װײלמױ געשאנזענע באדינגועען ה*ם יעדע זעלנשםענדיגע עק$נןוםישע םעפינקײם םארלױרן דעם םעסטן נ$דן און איז נעװ$רן סםעקולאגיע. דןוס איז נעװען זעהר געםעדליך, װײל די קןוםוניסםישע םאבם, און װענן אידע םןור• שםײעד דארף םען דןוס באזונדערם אונטערשםרײק, איז אכזדױת• דינ דך באנאננק םים די הענדלער אק אםילו םיט די געלי• . מלאכות, װעלכע דזןנן ױך עדלוינם זעלנשםענדינע קניות םון רױישםק^ י נק־ אין סוף םונ׳ם 18<ק יןורהתדערם, װען די אידישע בא• םעלקערונג איז אריבער אונםער רוסלאנד׳ס םלוכד״ הןום ױך נעהױנן בא דעד אירישער באםעלקערוננ דער םאםעליכעד, $נער כשדדדינעד •רזןנעס םון איבערנר. םיט דער כסדרדינער אנס־ וױקלוננ םון דער רושישער ם^לקש<ױרםשזןםט װעדן ד$ די אידן אויס קלײנע םארםיסלער^ פעקלעח^ ליםםםענשן, זײ נעהן 8לץ מער אריבער זנו םרןדוקםיװע םרןןםעםיע^ די םלחםד״ וױ םיר הןוק שוין נעזעהן, ה$ט, ניט קוקנדינ אױף אלע אירע אוםגליקן, בלױז םארשנעלערם דעם םר$צעם. אױך דער אידישעד ־*נדלסיקלזוס ענדערם זײן *יזי$נ$םיע, עד װעדם דה־עעדרוננען םים נעזונםערע םױנניםן םון די אנםװיקלםע קאםיםאליסםישע מניהונגק, דעדםאר $בער ה$ם דער נעשעהענער חורק םון דער רוסישער םןלקסיװירםשאםט אין א געװיםער םןוס אגילירם אם די װיכםינע םזןױםיװע רעזולםאםן םון בםעם א י^חרמדערנ^לאנ• געד אנ&װיקלוננן די אידישע םאסע ה$ם װידעראכ^ל םןורלױרן דעם ב$דן, ױ איז װידער געוזןורן א הםון םון לוםסםענשן, סםעקו• לאנםן. און ב^ד די עםליכע נרוםן אידן, װ*ם םארנעםען ױך םיט עח־ארבענג ױינק דעד־אײנניגעד םןוזיפדװער רעזולטאם םון *ם דער םינסםערער עם$כע. רערסאר ןונעד הןום םאר דער אא־ישער ױנגט םון נװישן דער ־^ הןולביאינםעלינענין און אױך םון די ארבעטער דער ק$םתיזם נע• ־ עםנם ברײסע םערסםעקםיק. די אנםװיקלונג םון דער ק$מוניסטי• שער װירםשאםם ה$ם נעםןודערם * נדויסע צןול ןונגעשםעלםע אויף זנוזנויםנעטען די •רןודוקטן״שפדעק, אויף רעניסםרירן די קןונ• םיסקידםע לאנעק, אויף םארםײלן די רעקװיױרםע סחודות, אויף צו #רנאניױק די ןוינעםער אין םקוםעםיןונעלע םאראײנען, אויף ןףנוםירן םים דער םקורוקניע יג יג װ♦ די קןוםוניסםישע םאכם הןום ניט נעהאט־קײן זנוםרױ זנו די םריעדדינע באאםםע און נו די ןולע, װןוס ה$נן םריער נעהנרט זװ די העכערע קלאסןן םים דער מ• םישער איגםעלינענץ ה$ם ױ ױך נעםונק אין א נעםערליק קןוג״ םליקפג׳ די אידישע הזולניאינםעלינענץ און ארבעםערײוננם םים אױ־ בנמע׳דינן םארשםאנד אק םעהינקײט זװ ןוריענםירן ױך אין די . נײע הנאיפ איז נעװק א נו־ױסער רעזערװאואר, םון װאנק די קןוםוניס&ישע םאכם ה$ם נעקןונם שעםן םאר ױך ןונגעשםעלםע. די אידישע ױגגם איז נעװען וױ נעװאונשן םאר דער ק$םתיםםישער םאכם אויך םחסת דעם, װײל יענע דקום נים געק^נם וקוק קיק שום סיםםאטיעם םארן אלנק רעזשים, םאר די נעװעזענע הע• כערע קלאסן, און אזוי ארום םװר דער אויםוזאכענדער קןונטר״ רעװןולחױע. און אויף אזזו אוםן, בשעת די חסישע אײנװאוינער וקוק ױך געראםעװעם םון די שטעט אין ד$רף אריק, הןוק די ױננע עלעםענםן םון דעד אידישעד נאסעלקעדוננ ןננעהױק *ונ• ד$ס ערש&ע קץ םונ׳ם קןו&וניסםישן נויען וקום זוננערױ־ם גןור א קלײנעם םײל םון תד אידישעד שוםעלקעתגג װײל דער טײל םון רוסלאנד׳ם טעריטןוריע, װאו די אידן וקוק נעלענם אין קןוטםאץוע מאסן, איז זנוליק $*םײלן דך *ן אוקואינע און דעם םזורשםרײםן טון די ױיטשען אױף ןו יןך ארױס םון דעו־ חוטןי טםשלת. װענן דעם אײנדרוק, װ$ס דער קולשעװיסםישער רעזשים וקום נע&אכם אױף תר אידישער באםעלקערוגג שוק אינ׳ם עדשםן יזורםקרקקיום,קזוןםקהןוקא הונו־יף תרך דעם טאסן&נםרױםן זװריק אהײם םון ױ הײםלןוזע, װןס הןובן דך באועזנם אין פזרחירוסלאנד. נים געקוקם אױף די אוםגע• הױעו־ע שװעױגקײטן םון ארוםםןורן איבער ראטן׳רוסלאנד אק אינערגיק די גרעניץ, הןום יעדערער, װער ס׳הןום קור געקןונט, ױך געראםעװעם םק רוסלזוגד, װאו אידן ה$ק וקוך נענ$סן םולע גלײכנזורעכטינוננ און ד$ם ניט נוד אױף •זוםיר, נןור םזוקי אק דער אטתן. אינגיכן ןונער ה$ט אונטערן דרוק םון דער אג&אנ&ע דײםש• לאנד נעליטן א סטלה און ױ כ^לשעװיסםישע םזוכם הזום זונגע• הױנן ױך םארשםרײםן אױף דעו־ םעריםןץײע םונ׳ם געװעזענעם מחוס״ װןוס הןט ױ זובער נעבחוכם דער אידישער בזוםעלקערוגג אױם׳ן עקזונזוםישן נעביט? ױ הןוט איר געבחוכט רואיגירוע :ןוך אק זו נרעסערער םןום װי דער ניט-אידשער בזוםעליןעיתנ, װײל ױ הןוט אונםערנענראנן די נרונטייסח־ות םון ױ זמדי דיױםם םרןוםעפיעם, םיט װעלכע ס׳הןוט ױך באשעםםינם ױ אידישע בא• םעלקערונג. דעם אידשן״הזונדלס״קלזום הןוט ד עקס*ר$*ריאירס און נײם אידישן בעל״טלאכה׳שען קלאס הןוט ױ זנוגענוםק דעם רױישטןוף♦ אםת, ױ קןוםוניסםישע םאכם הןוט ױ אידן ברײט געעםגט די םירן םק ד םאנריקן, ױ הןוט אײננעלאדן ױ אידישע בעלי״םלאכות צו םאראײנען ױך, כױ זנוזזומק ארגעטן םאר דער םלוכר״ קײן ןוננעשטרײנגםע ארנעם הןום םען ניט נעםןו־ דערט, װער ס׳איז ןוםגעװק אין םאנריק, אינ׳ם זולנעםײנעם װאר• ש&אנ^ דגע אכם שעד״ רעו־ הןום באקוםען זו נזושםים&ק אק נלײק םאר אלעםען לױן םיט נעלט ןודער םיט נזןטח־׳, ןום דער לוק ןובער אח נעװען זוזױ קלײן, אז ער הןוט ניט נעזיכעו־ט סון א התגער״טױט. דערצו נןק־ איז ױ םעגליכקײם צו נעםינק חיתה .אין זו םזונריק ןויער אק זו װזןרשטאט נעװען דער עיקר אין ױ נרעסערע צענםרען, ןןנער נשום אוםן ניט אין ד קלײנע שטעם אק שםעםלאך. נ$בק נצחון םונ׳ם ק^מוניזם אק רוסלאנד איז ד רוסישע בא• םעלקעדוגנ םק ד שטעט נעלןוטן אק חוו־ף זורײן, װײל א טײל םק איר הןוט נןוך נעהזוט דןורטן נעודסע סװרבינדוננק, דער זונדערעד הןוט אויף דער ניך זק־ נעשאםן זװעלכע. װאוהין הןוט ןובעז־ ױך נעזןולם זוהינםק ד אידישע מ&עלקערתנ, װןום איר איז דןום דןוי־ף לחלוסק םרעמד? םחמת דעם, װןום ד רעװןולוציע הןום ןוםנעשא&ם ד ועכםליכע באגרעגזװנגק, הןום אױך ױ נע• שםרענם צו נעםינק ן שםיצע אק ערר״זןרנעם. םאר דעו שםןו״ טישעז־ מםעלקערתג איז דןוס ןונער נעװען םענלק־ אק אױסער• נעזוײגליכע םזולן, זו נעװיםן טײל ןובער םו־ן דער אידשער מםעל• קעדתנ אק ד שטעטלזוך הןום ױך חוך אײננענעק צו מקומען מ דעד אלנעםיעער חלוקה *ניסל עדד. ןורנאנידוק ןונער זו וױרםשזוםט נײם םעלן םק בנינים, םון לעבעדנן אק םױטן - - - * 44^ 4444^444^^^ 414^4444^*4414^*1 *14 אינװענםזןר, זדיעה און נענתענועו נעװאױגםשזןסם צו לזנדודירט• שןןםטליכער זןרנעט איז געוזען אױסעוסם שװער. זנדי צו נײ• קוםען אס ד שװעדנקײםן הןףק ד נײע ערדארבעםער ױך גרו• *ידם אק ק^לעקטיװן, ודיל ד עדדייורנןןנק םון דער רענידוצ