Bleṭer far idisher demografye, sṭaṭisṭik un eḳonomiḳ · 1923-01-01 · Nummer 1 (Februar) - נומער 1 · p. [Seite]

10 1 . די >ויזץ >וק ד?8ל זג**ט סון %חגו< ווון דעװ*לוזױע. ׳ הײטן, מי די כר*נישע קרײנק םון זעלנסממנרעמק ד*ם קינ״ דעד״ ה*נן. נמעתו ה*ב איך *) באממענדנם סײנע אױסנויק *ס יעליס*ח־עטט־*דעד סאםעריאל םים ענריבע זױםערן *ן עוע נרויםן אידי׳ען *עגטר, וױ אדעס. *ם דעד דןןזיקעד ניםערער אסת דארף זנװינגק דעם גאממסםױנינק טייל *דם אידימן ם$לק און די נאמע *מטעלינקין *נגעםק װעלכע נים איז םיכ• לעןן װעק דעם זןךק ׳*ין די אױםלענדי׳עע אידן, װעלכע זײנען םריעד םון אונז נעגץםען *ו דעדזעלנעד םסקנא **). און אנב איז איגם דעד ארץגענם םק אידישע נענודםן אין יעדמװעס״ נראד ניט נןע־ קלענער םונם םראמויזישן (20%), טןך אםילו םונם איז־יש״רײםשישן (%דס, װעלכעו־ ה*ם, דונם דך, דעד״ נרייכט די לעזנםע שםוםע און, לױט סײלהאנעדס אויםררו^ ארינעײעשםינן דעם װעלט<עק*רר. * 1 םאנעלע ט. שם*ר1ליכקײס סון סיםוסן אין ןדעם• איז־ן זײנק: נים־איז־ן וײנק: יארן | גןעסןרנן 71סס,רנן ' ש־ינק! _| **ם|ל• מישיוןן נ! *1*!ן־■ ,נישל• <9ל קי*נק מײויז םלעקן־םיםום א• ♦ 6,* 37 1 570 10)7 167 1469 1919—1920 5,6 15 | 269 13,1 1 76 י 579 1920-1921 %•* רענידיוו־סיםזם 1.1 6 | 621| 21 11 | 629 1920 1921 נ• גויך־םיםוס \ 12 1 228 11,9 17 1 143 1919—1920 10$ 137 ן 13 9,0 13 146 1920-1921 כדקןק *נװײק, אז די םארעםנםליכםע זרםעדן װענן שםאדב־ ליכקײט אין םעםר*נחזר זײנען ניט װיינינעד םדױערינ. חןדט *נער איז די זןוך נאנץ אנדעדש. דער אינעדםלוס םון שטארב׳ ליכקײט אינער נענורטן װײזם דך וקע־טן ארױם אױף א קע־ םריעד, דערםאר ןזנעד שםרינגס עד ארױם םים אםןזל און איז נלױז א נאװייז םון םילע זװםעלינע אוסנ*רס*לע ערשײנוננק, דאן װען נײ די אװ־ן םון יעליסאװעםנראד ה*ם *ם דעד םןזםענט דך אנםװיקלם םון םריער און זײן *נקוסק ה*ם סען נעק*נם םאראױסזןנן. םון דער אנדעדעד זײם איז אונז או&נאקאנם דעד נעשײןכםליכער און עלםעחזװזאםעגשטעל םון דעד איזנםינער נאםעלקערוננ אין .•עםר*נר*ד^ נדקןןן רעכענען, אז נא דעד עװאקואזויע םון דק־ שט*ט ה$בן גיכעד געשסרענס *װעקזנו• םןעץ םרויען און ארנעטסםעהינק םחםת דעם ה*נן דך, אחוץ נןק־ אנדעדע םינות, םארקלענעדם די זנ*ל נענװ־טן און נעשםינן די שטאדנליכק״ט. יעדנםאלם דיױנט שױן ןק םעטר*ט־*וי קוםק •מיימסרנםנז^ס 40 ז־ם .5 ר ,1913 .[ .4 51 ס .ססס 1 2 .וסס■[ ח><ז•!*)—דו ס4 סו) .1¥ 41*1 .401■( 01ו1טנא40 40 )010^11 0(1 .0<!*1!1*ת־ .׳! ר״ .311911*£■*>< זײגען זנוזאסק םיט זײ *נםל*ם( טון ד נ*לשעװיקעס״ *ט ד זנװײ שױדעדהאםטע יןץן דינען געװק א זדים םק אתאדםהעדי ליכן םערםאנעגטן •*ט־*ס, װ*ם םלענט *םם העל אוםםלאקערן אק אינעדל*זן הױםנם םים קרננװ^ אידן דיגען אוםנעקוםק אין ד שנועם, דינק נ*בםער נעםאדן ם*נ״טענליך אױף ד װעגן און אין ד נאנק, װאודזין סדקזם זײ נעטדק דיער אוםגליפ״ ליכע עק*נ*סיק םון הענדלעדס און סעקלעחם• העלדשע דעניקיגזנעס און •עטלוד*װזנעס ןץזק נעהונעט אידן אוםעטום, װאו זײ ה$נן זײ געטד*םן: .אױף ד ד$רםישע װעגן, אק ד נאנק; געטרונקען, *־ןזאװארםגדנ םון ד שיסן אין װאםער *רײן. אזוי ה*ם דעו יעליסאװעטנואדער •*נר*ם םון י*ך 1919 *װעקנעגוםען לכל הטחות נא א 800 לענגס, רעכנענדינ ד נעהרנעטע און געשם*רנענע דעדנ*ך םון ד װאונדען און קראנקהײסן אין זגװאטענהאננ םיטן ■*נר*ס; און אוינ םיו־ װעק *ו**װ*דםן *ם ד זױםעו, װעלן םיד נאקומק נזאר 1919 ד נעודײנליכע שםארנדכקײם. ד*םזעלבע איז אױך ננוגע זנו 1920. כדי זװ אויםקלעדן ד זק־ תורף םען אױך *נװײזן דעי ־ רױף, אז םאר *נו דעם םערקף־ איז מװנועוס נרויס ד זסןל םענער זװױשן ד נעשט*רגענע״ ל*םיר איזנם נאםחוכםן ד,אלנעםײנע זװ־ה םק רוסלאנד, ד אינםעקזחזגם״קחזנקהײטן, און קל*ר טסכן זייעד װירקונג אױף דער עוממדגריכקײגנ■ עום מודױעוץ, עדלרגם גימ דער הער״ שענדגעד *זודנן נש קוי זװ םירן * דכםיק חשנק םון דער גיז״ םעלקעדוננ, קןר אױך רעניםטרירן אלע ןןנשטעקנדינע םאלן און זײעדע רעזולמטן. םונדעםטװעק רעכן איך, ןןז ד אידן, וקןם זײנק קולטװ־על העכעו םון דעד אינרינער נזזםעלקערתנ, שעזנן םעד סעדזדנישע הילף, װאױנק אין ד שטעם, װאו אזא םין הילף איז זנונעננליכעו־, איז נים נװ־ זײ שםעקן דך זעלםענער *ן נשעת ד עםידעסיעס, נ*ר זײ ניק אױך ס קלענעוע שםארנליכ״ קיימ♦ איך ה$ג זקוס כשעחו מװיק וורך $ו נרדסן זדםןןס מומעריװל סו ״נ^רמויד* דוסלעגדישע מטוים•), וויך רעק *װ *ט ד םײגוננ דקןם אױך איזגט ,נש םטרלױרן איד ק. ט״לװײז קןקאיך זץ־ םוםך זײן אףף סםאםיסםישע ססטעדןןלן םון אנדערע שטענ^ §זזוי ה^ם ד*ר סימזל **), װעלכעד ה$ם *יעדדט םיט 4 <9*ך נו־ױסן סאםעיחזל םון אדעם, נעםונק, אז ד שטזורנדכקײס םון ם&רשידענע טיםוסן איז גזז רוםן וז סך העכער, אײדעד נוז איוץ (זעה מזנעלע ם). חןסזעלנע אמ קןזנםטאםױ־ט נעחזרן אױך ננונע ״־ חןםטןזיי*חזן. אוינ ס׳איז דכטינ םײן זנװײטע השעדה װעק $ז קלענעו־עו־ שםארגליכקײם זנװישן אידן, םוז םען אױך ןזננעסען ד דכםיני * קײט םון דעד עדשפועו השעו־ה װעק $ז קלענערעד קרײנקליכקײפג יעדנםאלס, װען םיד קזלן אםילו ןזננעטען א אוםגעװײנליכע םאר יערסאודעםנראד קרײנקלידקײס סן10% מק ס מהןרגליכקײס אין אלנעםײן םון אלע םיםוסן םון נאקומען טיו־ םן־ייעל 160-5X30 שט*רנ״ם*לן. *ם *ז* זניםעד, אלס א םןזראי״ נעדנײענדגע, װ*לם נים נעװק שדעקלין־, װײל זי װ*לם מ> ק*נט ניך נעדעקט װעדן״ ד*ם *לץ נרײנגם אונז זנום אויסםיר, *ז ם*ר אידן זײנק נים *זױ שדעקליך ד זװםעלינע הדנות אק זנײםװ״לינע קחזנק״ וס*•* 401■! 40 ו0>|0>0^ •■ם .)£7<1<ס••!*▼ $ ך ,1911 ,<40וו(.914.■ .■סם .! 2 .<ו*ת>ו4ו<<*0) •!■0*0אוו< *•5-0 ■*044000 0ס 07X47 .ןן• *0 ■744. 1(443X1 .< (״. .1931 ■ 1930 .001. 040X4? <.י01.סץ ,וון-ן*'