Bleṭer far idisher demografye, sṭaṭisṭik un eḳonomiḳ · 1923-01-01 · Nummer 1 (Februar) - נומער 1 · p. [Seite]

(- . 1זײםנ**מ * 1 *1 * קוננ^ װ$ם איז יין דעד •ױעדמחנר םביבה זממ־ הרםםסקור. םון די דידץ און יםודים* | דעד נודל.ה$ם װנעו־ ווכזױותױנ חווק נעמאכם םון דעד אידיעער םרוי און םמר אידע םדזת םוכות דעןם ד ניעעת ױ •װמ־װםקאון װנםןולן נעליםן ױ עתםםע אםמד אין דעד נע< שיכטע חחנה און יסוױם. נעועת דער םלחםה און רעךדװלוזױע זײנען נעשעגדעם נעװןורן התדעדטעד און םױזנםער אידישע םרױען און סײדלאך, װםםםװל משםזעתווײז, ןןנהויננױנ םון דער אלםעד נ^נע און ענדיננדינ םיט דער םינדעריעױגעד אײניקל. ױ אײננינע נחםד״ אױנ ם׳קןק ננלל אין אזא םאל נאנונן װט תוס װןןרם, ןןנער אױך אומםארשםענדליך, איז ױ אױסערסם קלײנע גער שװאננערשאםםן און ןןנשםעקוגגק, ,װןוס זיינען־ ם^רנעקוסען נא ןךעלכע.םאלן. דװס גאהױםםע איך װידערי אםןןל,• דעד עיקר, בלויז אױםן םמך םק םעדזענליכעד עדםאי ו סײנוננ אויך םון אנדעדע דןןקםוידים םון ױ •#נרןןםידםע סקו״ סות• דןןם לעק נדנט ןןנער אק דעם שםארקםטן רוקן, און יעדער לאנד הןןם אזױנע אידן, װי ם,םװחױנט, װי ם׳חןוט ריכםינ נא• םעדקם דער לעננסישילדערער םודם אידנםום ק״ # םראנזנןןז. םאר ױ לענםע יןורן ה$ט דך אויך אין דער אידישער סביבה אלץ איבעתעקעדט. ױ םאלשע חתונות, װןןם םארענדינן יך | אױםץ זנװײמן םןןנ םים גט׳ן, ננלל ױ ער^טישע לײכםזינינקײט, ׳ דעד נאנזנעד איבעררײם םיט דעד םאםיליע און טדאדתױע, ד^ם , קלינגק און שםןןלניק ׳םיט׳ן נעװער זײנק איזנט נא אונז א נע״ ^444^4^44 44^4^^^4.. 44^ ^^^4^4 444^^ 44^^^4 ^44^ 4^^^ * װיינדיכע עדשײנונג און נרייננק, װייזט אױנג םאר זעהר א םך םענ׳ק ױ םולע באםרידינוננ אינ׳ם לענן.-. װנהױננױג םון םםאטיםםיק זײנק םיר ■־םנםםערקם זװנעקו״ 4^4 < 444 4^4*^ ^4^ 4^^#44א^^^^^^ 41 44 4 ן - ... — -* * - מען זנו דעד ססיכיק• דעד צום סוף געמילדעד&ער קדט אינם כא* ראקםער םון די איד׳שע םמםן איז מװץ, נלי עמק, * יועל*תא: ן ^44 ^114םנו^41 ^4^444^4 . . 1 1 סון •ס^ישע גמוקם^רן♦ ן ׳ ׳ם׳איז נןך לףן חידוש ניס, װ$ס די םיזישע ערשיםעדײנ םונ׳ם 1 אידנםום״ װעלכע ה$ט אינעדנעלןןזם א נולטן סיק אץ דער סןןרס ן םון * נן קזוליקעם און אינװאלידן, נוואםק םיט דער נײםםי• נעד עדשיםערונג װ$ם איז 8 םועל״יוזנא םון ױ אינעתענליבענע 1 'אינםעקזױןןנסיקראנקהײטן, םים דעד מאםעדיעלער ק*םאםםר$םע)! װןום הןוט נעגחונט זנוס םארלידן אינגאנזין יװס םארםענן״ וץנ : און נוטם, הןןבן נורם נעװק א ניט װײנעק• שיזערע םסיכישע ער״ שיםעדונצ, שוין םריעד ה$ט םק ױ אידן נערעכנם םןןר * נער״; װק טןולק, איזנם ה*ט זיך ױ נעדװןךיסעם זװלינ ױ װלע; םינות נארײםנרינ םאתרעםערט. ױ זנוקונםם װעם אםשד אױך : םאר *ט דעד ערשײגוננ אונז נעבן זױםערן״םאטעױאל, $נעד מק קןןן שױן איצט םעםטשטעלן, אז ױ זנןןל *־ן נערװקע און ' פםיכישע קתונקהײטן נא אידן הןןט דך שטארק םװרנרעםעד^; דעדנײ איז םעדקװיו־ױנ׳ ײװם א םך קראנקע• םארבינדן זײעד קראנקהײם דדעקט םים דעד הרינה םון ך אײנענע״ *װני^ אנםאל מדונו*, ם׳אמ.אױך װיכטינ זנו גאםעדקן די װםםע םםי״ בישע. קדאגקהײטן זנװישן אידן נװך אינםעקזױןןנםיקראנקהײטן, ״ אחװםגןךוטן םאםא םון דעד ^מוחקערער םא־־מאםעו־םקײם םון 1 דער נעדװןיסיםטעם. 1 *! יעלימױעסנתור. 30 ■־ יײס. *ו זיך״ און דער יר^זנעגם *ן נענזדםן ה$ם זיך געהעכעדם סוץ 134 אויןי 21.9, און םינרן םארגעסעדן םונ׳ם סןוניםאק זנושטאנד װעט זיך, זעלנסםסארשםעגדליך, םארקלענעדץ ד^רם ױ שטארנ״ ליכקײםן ױ יעליסאװעטנתודעד איק װנער האלםן אין אײן ' . ארסשםארנן. \ זװױשן ױ וװםנליקן װןום םארניכםן ד$ם הײנםיגע רוםלאנד אמ אםשד דעו־ שדעקליבםםעד לױט זײנע •ועל״יוזנא׳ס ױ נרײםע םארשירײטתג םון װענעדישע קתונקהײנק, באזונדעדם םון םי״ םילים, אױף װעלכן ס׳זײנק קתונק זנענדלינעד םיליװנק םענשן ׳. םון אלע ןולסערן און נעשלעבטן. אױב הונבער אץ עיידעטיעס ױינק נ^ר א זױיםװײלינע םנםד״ ׳נןןך װעלכעד ז־װס םןןלק שנועלט װידעד שנעל אױף זײנע נחות, װעט דעד םיםיליס נײ זײן הײנ״ םינער סארנאכלעסינקײם, װען ער װערם נןןרינים נ* ה״לנ זק ןן קללה םןור דורות. און אויב אינם אױבן גע״ נתוכםן ה$בן דך אונז נאװמן נלויז ױ נענאםיװע זײק םונ׳ם איו־ישן לעבן, טרעם תן{דױם א גאנץ פזקיםיװער שםױך זײנער. איך הןןנ ציט קײן גענויע זרםעוץ, ןןבער םײנע •ערזענליכע, װי אױך בע$ב*כטוננק םון * סך אנדערע, זןןק עדות, אז רער םי״ םיליס ד^ט דך זנװישן איק נים אזױ םעסט אײננעװ^רצלט, װי אין דער ןװ־וםינעד םביבד״ אזר קומט שױן םןר אין תר נעשיבםע, אז קןם זנעשטעק שטעוץ םונ׳ם אלםן הויבט דך *ן םון דער םעקםועלער םתונע, און נײע איױיק דריננק אריץ אץ דעד נעזעלשאםם אץ דער באי נלײטתג םון זנזת. ם׳איז תורינער נ$ר קק חידדש גינב תןס :דער םײל םת׳ם אידנםום, װזןס וקןט צעױסן םיםץ אלטן, זעדיט אץ ױ םווםיליק״קײסן ױ הױפם״שטעדתג םאר דץ םרײעד ןונטװיק״ לתנ אץ שםױסט• דך םןוטאליש ןק אױף דער װענוס, *ם ױ אינערשאזגתג-םק דעד םיותול אמ שטענדינ ם$תעקוםק. אץ דער רוםישעד נעועלשווםט, װאו תןס םאםיליק״לענן אמ שםץנ״ ױנ נעװק שװאכער, אײדער נא אידץ, אמ דעד פתןזנעפן םןןתע״ קוםען שנעלעד. תןם נעםיר םון נעדעכטינקײם םןןרערם נאזת״ דערס אתםערזװשםרײכן ױ טןותולישע אױםםירונג םון דעד אידישער םרוי. $ולם םרױען״ארזנט םיט נוטער םתוקםיק, זןול סק ^44 ^4^0 4^^ * - - * 4^ 444^ 44|4^^^^ 4.|.| 44^ 4^^ 44^^ 44^44^ 4^ םיר םומל זײן ןוט ך אוסנןןשײתקײט, זןוג איך אױף דכעד, אז טאר דעד נאנזנעו זנײם םון םלחםה ר$נ איך נים נאנעננט קיין; אייןיאידישע םרוי, װןום אמ שװאננער געװןורן נים םון אײ ם$ון, און $וז זנו םיד הןןם דך ניט נעװענרעם קק אײנזרנע אידישע םרױ םיט א שולדיגן טױיער ןךעד םיםיליס, תון װק םײ תוס עדשסע, םײ תןס ןנװײטע זײנק נעווק גםעט א נעװײנליכע זןןך זנװישן ױ רוסישע •ןסױענסקעס, װעלבע הןןנן נעחלשס נדזןול זײ נעוכן.אנןורםן ןודער נעזױםערם םאר דער טענליבקײט ןונשםעקן דעם םאן ןודעד םון אים ױך װנשטעקן. תום עדשטע, זװם נאדױערן, אמ נעװק נןוך א םער יוםטעדע ערשײנתג, און םיך הןוט שםענרינ געחידושם ױ לײכםקײם, םים װעלכער נײדע זנדדים הןונן דך סווװיגן זװ אזזו טץ טארנרעכן. ם׳הןונן, םאר״ שםײם דך, אױך יזנװישן אידן נעםוזם םןורקוטק םאלן, װק דער מון הןום ןונגעשםעקם ױ םרױ, ןונעו־ זץס םלענם טק תורם נאגעגנק אלס אױסשום. 4^^44 4^ 414^^^^^^^ 444 ...^4. . - - * - ■ - - .--4^ 4■ 1 . אחױן ױ שםוורקערע םווםיליקיםױנזניק אמ ןםזױל ד*ס איתםום םוץ סיםיל< מאמא, אויך זק העבערע קולםװ־עלע םדתד״ װײל נװ־ רודך דעם קװן םק ערקלערן דןןס נםעם לוזלוםיךױנע םעלן גוו איק טון אױםעד״חתונה׳ױנע ןונשסע״' . ׳ט |.1.״ ־ו' ־ •')'•) ־־־^"*■■״ 3. □