Bleṭer far idisher demografye, sṭaṭisṭik un eḳonomiḳ · 1923-01-01 · Nummer 1 (Februar) - נומער 1 · p. [Seite]

!6 ׳י ׳ד-ר.׳.*־טיימערנ^סי** י■ ■׳ 1 6< נזף ״די חוסניחןנלעם״. אין נוך נעטינט אױ־ $ו םך םאפוע״ ריאל װענן טאחטידענע אײננלטחוגן, לײדער׳טעלם ד$ דער גרעםטער טײלימוטעריאל, •װןןס זונטר^ל^נן־ נדימגק װעגן אידייטע םיוייטע טיק אין םאריןרדענע טײלן װעלם, נןןלשאן ם**$וט דך אױף די םיטטײלונגק אין ױדםם נוך (נישט מםיד ק^ן םק זיך אױף זײ םארלןךן) און קומט *רם שלום, ןןו ,די אידישע ראסע ה$ט ניט אין דך קיץ װינםינע *וםישונג םון אנועךארטיגע עטנישע נרונעם, אידן דינק ק אײנהײטליכער חןםנקעדםעד, װןןם הןןט דך רערהזולטן רײן װײנינםטנם נוױי א האלג טרזנט יןןר און תןרינעד איו דןןס לויט דער ןןושטא״ םוננ ןןנ׳אײנהײטליכעד ק^לעקםיװ״• י סיםעט^דע. ױ םײםםע שדײנער דיזולטן די אלע, װןןס שםאםק םון םינזןנןןגעיאידן, םאק אנ׳אײנהײםליכן אנםר^אןןלןןנישן םי^ די דןןזינע נלומרשננדימנ איינהײטליכקיים—הײםם נא די ױ .תוםנ׳ םיםגים״ נא אידן.״ ןןנער זןוױנם דארף םען עדשט נאװײק. נדתןרף םריער אויםםןןרשן ױ םאתןנענע 1דיעות װענן דעד הױטםארב, װענן דער ק^םםןןרם, םינור * א. װ. נא אידן - אין םארשידענע טײלן װעלט, כדי דך אינעחלײק, *ו אמ נאמת םאראן נא די אזא אײנהײטליכקײט, װי א סך שדײנער װילן דןןסהןןנן. תק ד8רף טק אנאליױוץ ױ געױנגעדע ראסןיסימים, װי א שטײגער ױ םןז, דער םח/ דער גרוסטקןןםטן וכדומד״ קלעקן גישט ױ אלע נלוםרשםינע סימגים נא אידן םאר דעד ,אײנהײטליכער״ מקןריע, ןןװי װילן $ן םך שדײנעד זןרײעיהק גןןך נעריננערע םיזיןןלזןנישע אײנגטיטליכקײטן. דערםיס איז נע״ םײנטז ױ םענםטרוזסױע(ױ ועםת ױ דםים), ױ אידישע אוםםעד׳עי קײט נלומרשט נו םאכן דף א םרעמדע שםתץ• םאר אײגן, ױ . נלוגו ש^ואתד?דדיכע םעהעקיימ צו מקליםמפרדדן דך אמ מלע געןןנראםישע זןןנעס וכדוסה, טוז םק ױ דןןדנע אײננטיטליכקײק אויך נױנדליך ארסםןךשן, תון םח םען דך װענדן *ו דער אידישעד דעמזןנראםיע. םזור דער םןךמונג םון תוסן׳סיםנים נזו אידן הןןט ױ דעטןןנתוםיע 8 תןםלםן װעדפג ערשטנם זןןל דןןם מ סך םמרלײכמעדן *ו מוװייזן, וױ םמרש סזרז די מע^ריע םון דעם אײנהײטליק תוסנמי• *8 אידן, װארום 8 סך זרױנע טעןן• רעטיקעד װילן ד^נן, זןז אידןיד׳^נן 8םילו ק אײנגטיםליכע נא• םעלקערוננםינאװענוננ אױך. צװײטגס קןןן םק אםמד אץ דעד דעמןןנל8םיע געםונק 8 שליםל צו דער םרזוגע װעגן רער צו׳ קונםם םק אידן. הױת װי אױף דעד װעלם לענן איצס 12 םיליןןן ,אידן (םעד אײדעד װען עם איז םױער אץ דעד נעשיכםע) — אמ שטזורק אינםערעםאנט צו װיםן, אױג זײ איז ןןנגעצײכנם אץ דעד צוקוגםט אױך ,צו םרוכםעדן און צו םערן ױך און םול צו םזוכן ױ ערד״, וױ דערםסוק זןןנפג זןןלן נאםת םעםםנעשםעלט װעדן אזרנע דעםןןגראםישע אײננםיםליכקײםן, אמ דאדף םק םדוגן אױםנעםונק ױ םנות, םון װאנק דןןס נעםט דך, און אויב ױ םגה אמ אין דעם ןןדעד אין יענעם ם8ל ױ ירושדישזוםט — אמ דארף םק ױ געהעדינע אײגנטיטריכקײטן 8חױםשםעלן אױף איד קןןנםע, ם׳דאחף ןןבעד זיץי זעמר נעהיט םיטן נאנױף ״תןסע״. םריעד זןןלן םיר דך װענדן צו רעד נקןנתוםישעד, צו דעד 0*׳ ^ציאלעד םביבר״ און אױנ ד$ װעלן םיד ניט נעםינק קיץ •8׳ סיק נלזוטן ווירוץ״ םארװןןס אידן זײנק אץ ױ — יענע םרטים מ *נדעחצ םזור זײערע ניפ*ויױשע שכגים אין לזונד״עדשם תון % 0לן טיד זוק ױ םינה דעדםו( אץ דעד ראםע, _ * .ן^ . ־י םיזישן םדט לס דווקנעםאכט קיץ מטזורקע ענדעדמגק״, גןןך םער: ,הײנםינע זױ^ן זײנק םעד קרובה׳שעד *ו דער עלםאאיש• ^הימאלאאישער ת5ע, אײדעד *ו דער מיטללענדישעד♦ תןם ןןםװײכן םמם עדמםן םעםיטישן םים אמ 8 םוץרוקם םון דעד מ^רנעשיכמע ז<ץ מוץ רער עלמסמער נעשיכמע <<יז זװם ס י$ר״ הונדערס ם8ר קריםטום), ני£■ םונם גלות״. די לעצםע צװאנצינ יןןר, נ$כדעם װי ם׳ד׳^ם #ננעהוינן נדינדליך צו שסודירן , די ראםן סיטנים נא אידן אין ם8רשידענע לענדער, הןןם םען ןןננעױ,וינן נאר אנרערש קוקן אויף דער רײנקײטי םון דער אידי׳ .׳ שעד ראםע. •8 םך קןןמםעטענםע נייערע 8נײד8*8ל8גן ד׳8לםן, אז נא אידן די8נןז זיך צוזאםעננעםר^םן ם8רשידענע ר8סן1 עלעםע?טן, אזוי װי נ8 18יע ציװיליזיר׳ םע ד^סעםיאון םעלקער; ד^ם אײנצץנע, װ^ם ם(8ראײנינם זיי אלע, איז די רע״ ליניע.!זוםילו רענ8ן, װ$ם הןןט די ערשטע *ײט נעםרובט נרײט צו םןןלן םעםיםישע און איױשע םיםן, ה$ט שטעטער חרםה נעה8ט אױף זײן םײנונג זוז ס׳אמ םזןתזן 8 םםעציעלעו/ אידישער טי• און הןןט דעדקלערט, זןז נא הײנםינע אידן ל^זס דך היםש דערקענק דט׳איױש נמפג ׳ ױםלײ׳ם לעצםער אויםםיר איז, 8ז אידן זײנק ניט קק ראםע. אידן ױינק 8 םןןלק, און ױ םולנעױםםע רײנקײס םון ךער 8•׳ שטאםוננ אמ 8 לענענדע, ד^פגרןןזץ ז^נם אױך י8זױ אק נאנין מעסכמ הײנטןמג איק זײנק קעךמדליך סער אריעד אײדעד םעםימן♦ ו 4^444^ ^4^^^4^ 4^4 ^4^ —-4 - ^4^4^^ 4.4^4 - - - - איק^װ בסמראכמ די אידימע סיסגיס <$ יוסײצע אידן און , 1 קוטם צו דעד אינערצײנונב ,ןןז ם׳םוז זײ נמ לעצט ארױסציהק; םק דעד צןןל סעםיםן, װןןרום םיט ױ םעםיק קעדן זײ דך [ קנזו• ןק, זײ מיי&ין *י נןןר אנ׳ןןנדער תמ*, נםעם ^ועלגע העדם איד נ* גר^קאראני*, קזןרלניםןןגט, לענ, זולםנעדנ, ס, רײנאך אק 8נדעדע. , לױמן דעדם גןןך קלןןרעד און םעסםער װעגן דעד תוםנ׳ . ♦•שטאםוגג םק הײנטיגע אירן: ״הײגםיגע אידן זײגק צמױם״ < נע<8רםי, ערשטנס סק רעס ארישן אםוױ, צװײטנס םון אםתע םענדסן, דױםנם אק דעדהױםם םק ױ נ^כחדחז םון' ױ 8לטע! חיוי^ *ו ױ דןןזינע דדײ װיכםינםםע עלעםענםן אין אידנטז׳ם; קוםק גןןך צז 8גארע צוםישמגק, גא 8 נעשיכטע טון טױזנטער י^רן נלות ה^ט ד^ם מין^נם ם^רקוטק אוץ אמ ■ױכער םן^נע׳ קוםק אויך. לממן ד,8לט ניט אידן. םאו־ קײן רײנעד י8םע, ס׳קןק דןןם זעהן *־ן זײנע לעצםע מדיםםן. ס״ וױיסננערג אמ נעװים דעד, װ^ם װעדס נים םיד צו ם^רשן ױ תוסן׳םיםנוס בא אידץ. ױץ כױנמנ שטאםט *ן 8 נענױ צו׳ זעהן אידן אין םזורמיז־ענע טיילן װעלפג אוץ עו־ קוםמ *ו 8ז8 אױסםיר: ״אײרןןםעאישע אידן הןנן אױםנעטםק םרעםד נלוט; נבלל ל8ק דך דעדקענק קלןדע צוםישונבק םון םרעמדע אײננ׳ ש8םםן״. עד נזושרײנם דעדנײ 8 היםש ניסל אידישע םמישע טיאן. װעק נפדךװוידן, דע־הר״ט אץ 8י8ניע, *עדםיע און קאװ״ קאו, זענט עך^אז זײעד נלום אמ נישס דןןס, װןןס נא ױיעדע אימ^נ^יש^ גױדעד. ס׳זײנק םאתון נןןך מעו־ םיינמנק װעק ױ ראסן״םיםלם נא• 4^^4 4^ 31^44^4 ^^4| 44^ ^^^4 4^^44^ .44^^4 אמץ♦ די לעץסע נײם איז,ארױס װעק דעם אײנינע ניכער, ז0ס םןןלקסטיםליכםטע צװישן זײ.ײ4 סנאםא, אמנוין צ^לש^נים □