Literarishe bleter · 1934-05-11 · 19 (11.5.1934) · p. Seite 298

ליםער&רישע בלעםער נוד. 19 (22ר זײס 298 ■ונקט, װענן װעליכן ם׳הוןם םיש זיי די גאנצע צ־יס פ*רהאנדדש, װענן װעלכן זיי ה*כן שוין םדיע־ נעה*ט •ן אסנעםאבטע ם־יניננ הוןכן זיי נעזוכט *ו שםוןלטן די קוןנטערענזן. אין *ז* האנדלוננ נו■; טענטשן אין זןרנאניזאציעם, םיט װעםען םען םלענט אױף דעם זןדע־ יענעם נעזעלשאםשלעכן נעביט א־כעטן צוזאםען, לינם אױםגערעכנב . ב״זװיליק״ט, נ־שט־ערנסטק״ט און צעשטערוננ. אז ם׳האם דאם אין זין װערט םא־שטענדלעך, װען דד. זשיטלאװםקי זאנט: .די אםא■ זיציע האט נעםװם דעםאנםשראטיװ ארויםג״ן םון זאל און אזוי אי■ נעשאפן גע-ארן א שםאלםוננ אױף א קאנםערענ׳ן, װאם איז צו־ נויסנערוםן נעװארן צוליב באשאפן א״ניק״ם אין דער ארבעםעד. ■אליםיק בנונע ״דישע ענינים*. יא, ם׳איז קלא-. אז די צױניםטישע עלעםענטן האבן זיך צי גענר״ט צו דער קאנםע־ענ׳ן םיט א-ן אבזיכט - צו שאםן א שםאל־ טוננ צװישן די א־בעםער-ארנאניזאציעם, װעלבע װילן אנהױבן םיר; א זעלבסטשטענדיקע און סאר״ניקםע אװבעם אין אלע םראנן, איז װע־*כע די ״דישע אדבעםער זענען םאדאינטערעסירם אילם ״דן א־ן אלם אדבעםעד. דאם איז ז״ אבער נישם נעלוננען. און איצט, אז םען זעט, אז די ציוניםטן זענען נעכליבן אל״;, אאנעזונדערש אץ איזאלירט םין די איבעריקע ם״לן םון דער ״די- שע־ אדבעטער־באװענוננ, זובט םען רחםנא לצלן ארײנצול״נן אין חרם דעם ״דישן ארבעטער־קאםיםעט און םען דעדקלערט אים אם; סא- ״א ח־ם-קאםיםעט״. ם־זוכט אםילו אדײנצול״נן אין חרם די דעםאקראטיע םין דעם נענרינדעטן קאטיטעט און םען דערקלערש, אז א באשלום םון א םאיאריטעט שםעקט םיט דיקטאטור. װי עם זעט אוים, איז דער ײדישעד ארבעטער־קאטיטעש םא־ ״דישע אננעלעננהײטן נעבוירן נעװארן אין א םזלדיקעד שעה. םעמינאר פאר ײד. ליטעראטור און שפראכהענטעניש בײם ״ײדישן שול־פארײך/ טשערנאװיץ. ם׳איז אקארשט איויס פון דרוק און געפינט זיך אין םארקױף דער ערשטער נופער פון ,סעמינאר-ביבליאםפק׳: סוזטזזסוס £$וסו1 1£*א 010916)311 6מ[13)1 אויסגעקליבן און צונויפגעשטעלט פון חײם גינינגער, נאטע העלפער, הערש סעגאל און א־ביק שםארק. דןם *יז ן זאמיונג ײדישע דינסוננ *ין ו יאסײנישער םרםנסקריםני*. זי נעסס *רום 40 םחנרים מיס *יגער 100 נײסיאגן. אן *רײנסיר־ װארם *ין נאכבןנזערקונגען *ינססרוירן *ינערן כןראקםער, נװעק *ון אויםנײ סון דאר *נם$לןגיע און אי*ער דער לאסײנימער סר*נסקרי■־ ציע, װ$ם װיל גוםריסלעך םאכן ײדישע דיכםונג אויך םרעמרע אין ןןסגעסרעמדסע קדײזן. דאס ביכל האלט 96 זײטן און קאסט בלויז 40 לײ (2 זל.) אינקלוױװע םארטא. | צי באשטעלן ב״: ו 17 €63ח3תױ0613 .ת1א ,31111חת€6,56831 11:>5יס1ז.}ס־וח | 13ת3וחסמ ,3ח1׳%ס8110 | זנרשם רער&ינען: '. א. פיני□ ״דער גאלדעבער פאבטאיי ופעשהלען אין פפרזן) פו״ו ס** סענט פאולאג ״האנאװעו לעבן״. בעס׳ס מאויע 75 האװןןנןן־קובא פאר נישט-פארמעגלעכע ביבליאטעקן װערס דאם בוך .נע שיקט פרײ. זיך װפנדן אויפן אדרעס פון ,האנװאנפר לעבן דעס ערשםן שדיט אױסן װ ע נ צ ו ז י ך, צו דעם א״גענפם ײ ד י ש ן םהית. םי־ קאנען זיך נישם לאץ ס י ר ן סון זײ אױף אט דעם װענ.' דזןם זענען דאך די זעלבע טענות, װאם םיד הע־ן אזוי אסט םץ אזנזע־ע אםתע אץ סאדבישעדטםםע קעננעד אױף דעם אלנע• םין-אאליםישן סעלד. דאדט םענהן די אינדוםםדיאליסטי, קאסיטא־ ליםםן און ■־אסעםיאנעלע סאדיטיקער, אז די א־בעשע־ קען םען נישט אץ טען שא־ נישט אנסאדט־ויען די סא־אנשװאיטלעםקײם סץ סא־װאלטן די נעי-עסטן סץ א נאנץ לאנוץ אז די ארבעטער זענען נאך נישס דע־סארן א־ן ■אלים-שע סראנ;, אץ דע־יבעד דארף םען די •אליםיק אץ די סאדװאלםיננ סין עקאנאםישע אינ- םםיטיציעם, װאס דױץ אן דאם נאנצע לאנד, איבע-לאזן אץ ז״עדע הענט. װען עם קיטט צו ״דישע ענינים װיל אונז דר. זשיםלאװםקי אױך א״נרעדן, אז די ״דישע ■אליטיקע־ אץ די ײדישע באנקירן האבן אין די ס־אנן םע־ דע־סא״וננ/ אין ז״ קענען נישט לאזן ס—ן סון אונז אייף דעם װעג. אם דע־ שטאנדסינקט איז נא־ א נעסע־לעבע־. ד• בד־טע ״דישע א־בעטע־ און סאלקב-םאס;, װעלבע שט־עבן די לעצשע יאדן אדינטע־צוװא־סן סץ זיך די הע־שאסש סץ די זעלבםטנע־ קװױנטע סי־ע- װאם זענען נעקיםען סון סא־שידענע באלעבאםים א־ע־ ,הױבע׳ ק־״זן — ז״ װעט דעד שטאנדסינקט זיבער ז״ן דערװידעד. ד ־דישע א־בעטעװ אין סאלקם־םאםן זובן װאם םעד זעלבםששטענדיק־ט, װאם םע־ איםאסהענניקײט אין ז״עי־ געזעל״ שאטטלעבן אין ■אליםישן לעב;, און ז״ װעלן זיבעד ששא־ק בא־ קעםסן אש אזא םילאזאסיע, אזא שםאנדפינקט, אזא באצױנג. אױב דעװ בליק זאל באפת אנגענוםען װע־ן, װאלש דאך דאם נעה״םן, אז די א־בעשעד האבן םא־אל־ש נישט ק״ן דעבם איבע־צינעםען אץ ז״ערע א״נענע הענט די טידע־סאסש ■׳ן אלנעם״ן-ײדישע, אזױ נוט װי סץ אלנעם״ן־סאליםישע ענינים, װאדוש ז״ זענען דאך די איםדע־שאדענע ,ייננעװע בװידעי׳, שון װעפען םען דא־ף זיך נישט לאץ סיד;. די אװגאניזיװםע א־בעסע־ זובן צו װערן ד• באלעבאטים איבעד דעם נאנצן בד״םן עקאנאםיש;, אאליטישן אץ נעזעלסאסט־ לעכן ד^עבן, אץ ז״ שדעקן זיך נ־שט סאױ דער דעװסאװענעד סי־ ־ע־שאסט סון ז־עדע ,עלםערע ב־ידע־' אץ ■אלישיק. און די ־דישע א־בעשע־, הײסטזעבלעך די ״דישע א־בעםעד־א־גאניזאציעם װאם האבן א םאציאליכטישע א־יענםאציע, שדעקן זיך םע־ ניסם סא- ז־עדע ,עלטערע ב־ידע״', װעלכע װילן אױף א״ביק בליכן די באלעבאטים אץ א־ענדאםא־ם איבער ־דישע ענינים. אלזא, װו איז די דיקטאטוד ־־ אויף דער ז־ט סין די, װאם באט־אבטן זיך סא־ די .עלטע־ע בװידער׳, װאם װעלן זיך נישט לאץ שירן שץ די ,ױננעדע ב-ידעד׳ נאך א־דעװ ז־ װ־םן װי ױשרדיק אץ דעםאקװאטיש עם װעט זין די סידעדשאסק שץ די ,ױננעדע בדידעד*, אדעד אויף דעד ז־ס שין דעם ־דישן אדבע־ טע־-קאםיטעט, ־אס װיל, אז אלע א־גאניזאציעס, װעלבע זענען אן אים אננעשלאב;. זאלן זיך סידן אױף דעםאק־אטישע יםודות אין ז־־דע האנדלמנען זאלן ז״ן געששיצם אייף װעם װילן סץ דעד םאיאדיטעם י יעדע־ א־נעד קען זען, אז אינטעד דעם סא־לאננ סון ד• צױניםטישע עלעםענםן נישט צו װעלן ז־ן אונטע־נעװא־סן דעם באשלוש שין דע־ םאיאװיטעט ליגט באהאלטן א שט־לפ שט־עבוננ צי א־יטאקדאטיע אין דיקטאםו־. זאל דא א״ך דע־םאנש װע־ן, אז דער ■״אװיזארישער קאטי־ טעש, װעלבע־ האט *וזאסעננעדוסן די קאנסע־ענץ, האם עטלעבע װאבן נעסי־ט סא־האנדלוננען טיט סא־טװעטעד סץ די סיעלי־צ״ן אין ־דיש־נאציאנאלן ארבעטע־ שאװבאנד. װען די סא־שװעשעװ םון די ציוניםש־שע א־נאניזאצ־עם האבן דעװקלע־ט, אז ז־ םוץ בל־בן אץ ־דישן קאננדעם, אם־־ניקכטנם ביז די ס־אגע װעט סא־האנדלט װע־ן ב־ ז־עי קיםענדן ציזאםענסא־, האט דער ■װאװיזא־יסע־ קאם־שעט נעײבט אן א־יםװעג סין דעד לאנע. ם׳האש די צייניכםן נע־אסן, אז א״ב י־ קענען :ישט, וױ ז־ זאנן, ג־ץ די ע־ששע צ־ט םיט אינז ציזאםע;, זאלן ז־ שיקן עםלעבע סא־םרעםע־ צו דעד קאנסע־ענץ אץ ציששעלן א דעקלאראציע אדעד טאכן א דערקלע- ־וננ, אז ז־ זענען דעדװ־ל געבונדן דידך נעװיםע באשלוםן, צוליב ־עלבע ז־ םיין נאך אײף א נעװיםע צ־ש בלײבן אײםעד דעם נע־ נװינ־עםן ־װישן א־בעםעװ קא־יםעם. אנשטאט דעס, האבן ז־ נע״ שיקט א־יס 200 דעלענאטן צי דע־ קאנס־־ענץ׳ האבן זיך באט־־ ל־קט אין אלע ס־אנן װאם זענען סא-האנדלם נעװאדן, זענען נעװען פא־טדאטן אין אלע קאםישעטן, אין װען ם׳איז נעקיםען *ים הויסט־