Literarishe bleter · 1934-05-04 · 18 (4.5.1934) · p. Seite 283

זײם 283 י״טערארישע בלעטער נומ. 18 (521) מוז אלײן האבן איבערצײגונגען פעסטע, קאנסענקװענטע, אויס־ געהאלטענע.״ - נו, יא. אבער עם א־ז דאך םארט םאראן אן אונטער- שיד. אײער גלויבןיהאלט זיך... נו׳ װי זאל איך עס אייך זאגן, נו, אויפן גלויבן גופא. מײן איבערצײגונג - אויף װיסן, איויף דערפ־ארונג. - און אין אײערע איבערצײגונגען איז פאראן א װילן, א שטרעבונג? - נאך װיז - נוי, דאס איז דער עיקר. אמת דאס איז א שפאר ביסל נישט ,מארקסיםטיש׳ אויפ■ געםאסט. אליאשע אלײן פארשטײט דאס גאנץ גוט. אבער ער קאן זיך נישט' אפזאגן פון דעם גענוס, 'װאס באך פארשאפט אים. עס איז שװער' אין א קורצן ארטיקל איבערצוגעבן און ציטירן די אלע באמת אינטערעםאנטע שטעלן און סצענעם װעגן דעם קינסטלערישן לעבן אין ר. פ. װעלכע װערן געשילדערט אזוי מײסטערהאפט. אלעקסײ פארט װידער קײן .אויסלאנד. ער פארםולקומט זיך דא און באקומט א װעלט נאמען. ער װערט נאך בארימט אדאנקי דעם, װאס דער אלטערי בלאגאנראװאװ דערקענט אים און װיל אים דערהרגענען. עס שאפט זיך סאר אים אדאנק דעם אן אויסערגעװײנלעכע רעקלאמע. גאנץ אײראפע קלינגט מיט דעם גרויםן סאװעטישן פיאניסט... און ער חידושט זיך אלץ: װי אזוי קאן מען אים אזוי ליב האבן? װי אזוי קאן אים אט די ,דײ־ טשישעי סלאבאדע״, אט דאס'זעלבסטצוםרידענע, בורזשואזע פוב- ליקום דאנקבאר זײן יפאר ידעם אויספ־רן באכן און בעטהאװענען, אין װעמענם טענער ער לײגט ארײן זיין גאנצן פאטאם זײנע אלע האפענונגען אלס באלשעװיק אין בויער? עס; חידושט אים אויך, יװאס אין רוסלאנד פארשטײט מען אםט נישט זײן שפילן. און װו, יאז נישט דא דארף מען פארשטײן און װי געהעריק אויפנעמען זײן שפילך אט די אלע ספקות און פײניקוננען פירן אים םוף־כל־םוף אויף דעם ריכטיקן װעג. ער געפינט ,זײנס״ אין דער מוזיק און אויך אין דעם װעג צו דער ארבעטער־אוידי• טאריע און אויף אזא אופן הויבט בײ אים אן צו הערשן שלום און הארמאניע צװישןזיינע טרוימען און דער װירקלעכקײט. ג. א. א טעגלעבע צײטוגג אויף העבדעיש און ײדיש אין ידושלים װי די ײדישע טעלעגראפן-אגענטור טײלט מיט, װערט איצט אין ירושלים באטראכט די פראגע װעגן ארויסגעבן א טעגלעכע צייטוגג אויף העברעיש אין ײדיש. די צײטונג װעט האבן די אויפגאבע צו העלפן די אײנגעװאנדערטע ײדן זיך בעסער צו אריענטירן אין ײדישן און אלגעמײנעם לעבן סין לאנד און דער־ נענטערן זײ צו פארשטײן בעסעי די אינטפױעסן סין ישוב. דער גרעסטער טײל אײנגעװאנדערטע ײדן פילן זיך אין ארץ־ישראל אין א געדריקטער שטימונג דערפאר, װײל זײ קאנען נישט לײע־ נען די העברעישע פרעסע און זײ זענען אפגעריסן פון דער װעלט. תיקון־טעות. אין דער אוינגדערמןנטער נןןסיץ איז ןןרײנגעםמלן, דורך דער שולד סונס זענער, א ,״םארדריסלעכער״ סעור.: ןנשטןס ײויע, דערף זײן דײסש: עס װערס געםלןנס ן סעגלעכע עײכונג אויף הענרעיש און דײטע, װןם דןרף העלםן די אײנגעװןנדערםע ד ײ ט ש ע ײדן, ןנער נישם אויף הענ- רעיש און ײדיש, חי ס׳איז ןנגעגענן אין דער נןסיץ. װןס * ײדישן זעעער אין װןרשע קןן אײנםןלן ז ד^זיקער ײנגערמאן איז זײן פאטער. בלאגאנראװאװ װײםט דאס, אבער ער שטעלט זיך נישט פיאר, אז דעם דאזיקן סוד װיייםן א-יך אנדערע. אין שטאט רעדיט מען דאך װעגן דעם, און דער כ-חר בלאגאנראװאװ ליאזט אוים אומבאװוסטזיניק זײן ביטער רארץ צו דעם קלײנעם אליאשען. אליאשפס מוטער זוכט זיך צו פארגפסן און געפונען א טרײסט אין מוזיקיאון גיט עם איבער אויך דעם ייײנעם אליאשפן זי װערט קראנק אויף טובערקעליאז, פארט אױפק אין דער שװײץ, װו זי שטארבט... צוליב דער מוטערם קרענק קומט אליאשע קײן אויסלאנד. ער קוסם שוין מער נישט צוריק קײן ארכאניגפלסק. ער בלײבט בײ זיינעם א פעטער אן עמיגראנט און לענינס א נאענטן פרײנט. דער פעטער שמערט אים נישט װײטפר צו ששודירןי מוזיק, אבער ער באקענט אים אויך מיט דעם פאלימישן און רעװאלוציאנערן יעבן. דאס ערשטע מאל אין זײן לעבן קומט אים אויס צו זײן אויף א קאנצערט. עס' טרעט ארױם א צװײטראנגיקער פיאניסט. ״טאמארע פעטראװנעם זון איז געװען באגײםטערט און צוזאמען ד־ט דעם אויך דפרדריקט. פר איז געגאנגען צוריק פון דעם ־אנצערט פאמעלפך און מיט אן אראפגעל״אזטן קאפ. צוקומענדיק צים הויז, װו ער האט געוװינט, האט זיך 'אלעקסיי אויף א װיילע פארהאלטן. ער ראט אפגעאטעמט, י זיך אויםגעגלײכט און זיך פארטראכט. נאכדפם איז ער ארײן אין שטוב, זיך אויסגעטון, נישט נעקאנטי אײנשלאפן, אויפנעװעקט דעם פעטער װלאדן און געזאגט: - ,דו װײסט, די מ־אמע, װײזט זיך ארוים, האט פשוט שלעכט גפשפילט׳. מלחמה. רפװאלוציע. דאם צוריקקומען קײן רוםלאנד. אל• יאשע איז אן איבערצײגטער, 'פלאמיקער באלשעװיק, אבער חוצ־ דעס איז ער אויך א פיאניסט, װאס איז פארליבט אין יזײן קונסט. װי זשפ קאן מען שלום מאכן צויוישן אט די בײדע עבודות, װי ארום געפינט מען אן אויסװעג צו די אלפ ספקות? מיט א ביי־ םיקער אומברחמנותדיקער איראניפ שילדערט דא דער אויטאר די סאװפטישע ״קינסטלער - קרייזן׳ מיט זײיערע פארטיקע פושטעי טעאריעם און פארטיקע אויף אלץ ענטפערס אל■ יאשפ איז 'אײנזאם, ער איז אין כעס און איז אױםנע־ ביאכט אויף זײנע נײע פרײנט, װעלכע חנפענפן אים און װילן א־יסנוצן זײן טאלענט צוליב זײערע צילן. אײנער פון זיי לייגט אים פאר ער זאל ארויסםרעטן אויף אן אװנט און שפילן די י־ערק פון די הײנטצײטיקע אײראפעישע מוזיקער, און ער, אלם ־יעקטאר, װעט פאר דער אוידיטאריפ אויפדפקן די בורזשואזע ציפוילטקײט פין אט די מוזיקער.' דער פיאניסש װיל דאס נישט טון און פרקלערטי: - װען פס זאל זיך מיר באמת גוט אײנגעבן איבערצוגעבן ־אװעלן אדער כינדפמעטן װאלטן זיי דאך געלייגט נײן אײלן א־ן דער אדמה דײנע הונדערט פראצענטייקע אויסםײטשונגען אין ־ערקלערונגפן. אליאשע האט, אגב, נישט ליב די הײנטצײטיקפ מװיק, אפילו שאפען איז' פאר אים ״צו נערװעז, צופיל אינדיװידוא־ ליסטיש׳. זײן ליבליננ איז באך. נאר אײן זאך פארשטײט ער פארט נישט: װי ארום האט דאס אזא באך נעקאנט זײן א גלוי־ ביקער, א רעליגיעזפר. די' דאזייקע סתירה װערט נאך בײ אים םער פארשטארקט נאך א קאניצערט פון באכס סוזייק װאס עם דאט געגעבן אײנער יפון די'טאלענטסולסטע מוזיקער. אפיילו אײ־ נער אן אנגעזעענער קאמוניסט, א מיטגליד פון צ. ק., װאס איז געזעסן נעבן אים האם זיך מודה געװען אז דער איינדרוק פון ־ עם קאנצערט איז א'קאלאסאלפר. - איך האב מורא אריבערצוטראגן אין דער מוזיק אונזער נ־עימינאלאגיע, ינאר איך װאלט געזאגיט: דא איז פאראן א סינ■ נ־עז, א מאניזם... אליאשע איז מ־ט אט דער ארויםגעזאגטער מײנונג מרפים. א־ן דא װײזט זיך ארויס,' אז דער גאסטראליפר, אן אויסלענדי־ שער קאנצערטאנט, איז גאר א פלאמפײערדייקער קאטאליק. אליאשפ פארפירט מיט אים זײער א טשיקאװן גפשפרעך. - איר פרעגט, צי מען קאן אזוי שפילן, נישט זײענדיק ק־־ן גלויביקער? איך דפנק, אז ייא. נאר בײ אײן באדינג... מפן רעד•