Literarishe bleter · 1934-04-27 · 17 (27.4.1934) · p. Seite 273

ױים 273 י^ער^ ישע בלעטער נומ. 17 (520) רי״1/ / 1ײ?22 ׳״ו מ. זילבעדפאוב און דעו ״דישעו וױסנשאפטלענעו אינסטיטוט די טוער פון ײװא האבן תמיד עפעס װי געסילס די מיטבא־ םײליקונג פון ד״ר זילבערפארב אין אלע לײדן און פרײדן םון אינססיטוט. עס איז נישט געװען קײן אײן פ־אגע םון װיכטי׳ קער באדײטונג פארן ײװא, אױף װעלכפר ער זאל זיך נישט אפרופן מיט זײן קלארער מײנונג. אויף דער ארםאגראםישער קאנפערענץ פון ײװא איז ער ספעציעל געקומען בו םארן םון װארשע און אין משך פון דער גאנצער קאנםערענץ זיך אױםן אקטיװםטן אופן באטײליקט אין איר ארבעט, אין ד־ דעבאטן, אין אויסארבעטן די רעזאלוציעס. נאך א פאר טעג פאר זײן טויס האט ער אלם מיטגליד פץ דער צענטראלער םארװאלטונג פון ײװא גענומען א װארט (אין זײן לעצטן ברױו צום אינ־ סטינ־וט) בנוגע דער פראגע פון דער אםפיראנטור, װאס דער אינםטיטוט גײט שאפן א. נ. פון ד״ר צ, שאבאד. ד״ר מ. זילבערםארבס באציונג צו דפר ײדישער קולטור• צו אירע אינסטיטוציעס איז געװען ארגאניש פארװעבט מיט זיץ גאנצן באנעם םון דער יידישער פראגע. זיץ טעטיקייט פארן איבערבוי םון דעם יידישן עקאנאמישן לעבן איז בײ אים נישט געװען אפנעטײלט פון דעם ײדישן קולטוריזם. ער האט מיט זיך רעפרפוענטירט איינעם םון די װייניקע פארסרעטער םון דעם טיפער פארשטאנענעם ײדישיזם, װאס זעט אין דפר יידי־ שער קולטור־ארבעט נישט קײן שפראך-פעטישיזם, נאר א מעכ־ טיק מיטל צו ארגאניזירן די שעפערישע קרעפטן םון םאלק אויף אלע נעביטן פון זײן לעבן. קלײן איז די צאל פון אזעלכע רעפרעזענטאנטן אין אונ־ זער באװענונג, און ד״ר זילבערפארב מיט דעם שטילן חן םון זײן פערזענלעכקײט האט זיך אויםגעטײלט אװי צוציענדיק און װירקונגספול. זיין טויט איז א ריס אין הארצן יפדן אײנעס, װאס איז געקוסען מיט ז.ים אין בארירונג, אפילו אזוי זעלטן, װי עס איז געװען באשערס מיר. די חברים פוו ד״ר מ. זילבפרפארב אויף דעם ײדישן קולםור־סעקטאר װעלן דעם אנדענק פון ד״ר מ. זילבערםארב טראגן אין זײער הארצן. עם ליגט אבער א חוב אויף זײ, אז דער דאזיקער אנדענק זאל אננעמען קאנקרעטע םארמען בהםכם מיט דער גרויסער און שײנער לעבנס־ארבעט םון דעם םאר־ שטארבענעם. דאס נייע פרך פױ איציק מאנגעו לאמטעדן אין ווינט /?יד אןן זגא?אדע/ שײן ארויסנפגעבן £ געבליבן א קלײנע צאל עקז פד״ו 4 גילדן פאר די לײענער םון די ״לים. בלפטער״ אין פוילן 2.80 גילדו <מיט פ$רט$) אדדעס ״?׳סעדזןדישע נ?עסעד", װ$רשע עס איז מיר קײנמאל נישט באשערט געװען צוזאמענצואר׳ ״•ן נ־ט דעם פארשטארבענעם אין א פערזענלעכן קאנטאקט וענגנרע צײט. כאטש זינם ־ענעס דענקװערדיקן זומער, װען ײךיסע ױגנט איז געװען אונטערן רושם פון דעם נײעם י-ען .עדאנק, װאס האט אויף איר א וויי געסון םון די •נז בלעטער פון .װאזראזשדעניע׳, האב איך נאכגעפאלגט זס נאמען באזין און שפעטער אויך געוװיר געװארן, אז *ב איז ד״ר מ. זילבערפארב. ערשט אין דעם ערשטן יאר ,ין ךײר מלחמה האב איך צום ערשטן מאל געטראםן זיך מיט יונערעארבן אין מינסק. איך האב דאן געארבעט אויף מײן -ןנטאײטלעכער גראמאטיק פון דער ײדישער שפראך, און *סש;ילבערפארב איז דאן געװען אינגאנצן ארײנגעטאן אין עו ה־לפס׳ארבעט םאר די קרבנות פון דער מלחמה און פון ד צעװילדעװעםער העצע קעגן ײדן מצד דעם צאריזם און ײ:ע משרתים, האט ער דאך ארויסגעװיזן דעם אינטימםטן ו־נפערעם צו מײן ארבעט, און אפילו געטראכט עצות, װי אזוי מודעפערן די אויסגאבע פון דער גראמאסיק. צים צװײטן מאל האב איך ױך מיט א־ם געטראפן אויפן ניפפן ײדישן שול׳צוזאסענפאר, און װידעראמאל איז מיר ידבליבן אין זכרון דער נאענטער אינטערעס זילבערפארבם ו וער ײדישער שפראך. ער איז געװען אײנער פון די װארט• יוער פון יענער גרופע שול׳טוער, װאס האט זיך אקעגנגע־ נפעלט קעגן די אספיראציעם פון די פארטײען אויף דער וננער ײדישער שול. אבער דאם האט אים נישט אפנעצויגן ױך פון רי ״קלײנע״ פראגן פון דעם צװאמענפאר, און אין דער יעבאפצ װעגן דער רעפארם פון דער ײדישער ארטאגראפיע;אש ער ארויסגעװיזן דעם טעמפעראמענט פון א פערזענלעך זזראינצערעסירטן. די דאזיקע צװײ ערשטע באגעגענישן מײנע םיט ד־׳ר שה זילבערםארבן פארבינדן זיך בײ מיר מיט זײן אנסײל אין ועס אויפבוי םון דעם ײדישן װיסנשאפטלעכן אינסטיטוט — ז:עי צענטראלער אנשטאלט פאר דער ײדישער קולטור. װעלכער ו־ז געקומען צו פארטיפן און צו קװאליפיצירן אונזערע אנ׳ מיעניינגען אויף אלע געביסן פון דער ײדישער װיסנשאפט. ער איז נישט געװען פון יענע פאליסישע און געזעל• :אפעלעבע טוער אונזערע, װאס די ײדישע קולטור איז בײ ד בלייז א פונקט אין דער פראגראם, און נישט א באדערםע׳ ניש פון זײער אײגענער נשמה. פאר בלויז קולטורסרעגערײ, יפילי אין איר ײדישיםטישער פארמאציע, איז ער געװען צו *כט, צי ערלעך, צו פײנפיליק און צו אײנגעװארצלט אין דעם ײיזן ״עבן. און דערפאר איז עם געװען זעלבםטפארשטענדלעך, >י אין דער װארשעװער קאמיםיע פון פיר, װאס דער צװײ׳ מי י דישער שול׳צוזאמענפאר האט אויסגעװײלט אויף צו ״יפן די קאמיסיעם אין װילנע און בערלין צו רעאליזירן די *יניציאטיװע װעגן דעם ײדישן װיםנשאפטלעכן אינםטיטוט, איז ייײ פי ־טראטן ד״ר מ. זילבערםארב. ם׳איז געװען גאנץ זעלבסט־ 5'(י״ני• דלעך, אז אין דער צענטראלער פארװאלסוננ פון ײװא, יי?5 א־ז אויסגעװײלט געװארן אויף דער ערשטער קאנפערענץ 5״ אי״טיטוט, אױ ד״ר מ. זילבערפארב געװען אײנער םון די ׳י־6'1 אויסגעקליבן צו װערן. דיגר שװאכער געזונט׳צושטאנד זײנער האט אים נישט!ז־ןבז;ײן מעגלעכקײט צו ארבעטן אקטױו םארן ײװא. אבער