Literarishe bleter · 1934-04-27 · 17 (27.4.1934) · p. Seite 274

ליםערארישע!לעטער נום. 17 ((■52) זײט 274 3>1 ||אך וואן־ טע^טער אוז קונסם > *ין די זזערעעװער םע*ס*רן •יץ געװען. עיײז *. נר*נ*ך םןרס ן■ *ויף עס זכן װ*כן קײן װייג*׳ װי *ר הויגם *ן דעס 4־ק ס*י מים ״די נ*י* י*ס*״. ד*רנ*ך ״ע״יןק- *ון די .קײסן*. *ין .םק*י*״-ס*וס*ר חויב־ *ן *י נןססר*יירן *. ס*ד**רג מיס .ר*װיז*ד״. > מ*קס *רין, ד*ר ס*רזי**ר סונם ײ-י*ן *רםיםסן־ס*רײן *ין סויין, ה*ם ס*ר*ר*כם *ין ריג*. סי*יז >ײנג**רדנם נ*װ*רן ינבוד דזם ג*םם * סײ־*װנם, ס'ה**ן זיך 1*ם״ייקס *ריננר *ון ןרםיםסן > *ין ד*ר י*נד*נ*ר .•*םם״ ייז ס*דעזנס- י*כט *ן *דםיקי םון י. •*דרוז׳זניק .װו *יז ד*ר ײדישער ס**ס*ר-*וים? — װ*גן די .װיי- נ־ר״ *ין י*נד*ן״. *״ן *רם-קי װ*רס, *נב, ד*ד- גײים, װ*ס די *װ״ .װיינער״ *זרי *ון זיסיז ה*נן .*נגעםקןדיעם״ *ין ר*ר *נגייםער •רענז ק*גן דער .װיינער סרו•*״. ס*רװ*ס ר**גידס נישס דערויף ד*ר *רםיםסן־סןרײן *ין •ויין, ױןס די .װיינער םרו**״ *ון *ויך *זר* *ון *לנזיז ז*־.*ן זײנ* מיסניידזר? ז > *ין •*ריזער מוסו*יים*-ם**ס*ר הןען *ננעהו-נן *ו שויין 1*דס* גזרםםין *ון ױקנ נן-*סי. די *רשס* *ויסםיװננ — .עסשון *ון דיייה״ (דעזשי — יעקב נן־עמי). — מיס ןס ד*ר •י*ס* ה*ם י• נן־עפי נ*ה*ט * נרויסן דערםןינ *ויף ד*ר ײדישער *ון *גניישער נינ*. > נןך .*ין * רום*ניש*ר קרעםשם*-, הןם ס*מו*י נןידיננורנ *ויפגענירס ם. *װײנןשעױס .סןנין״ סיסן *נסײי סון נ*ני* שייס. די קןױ־ נ*ר פר*ס* יוינס שס*רק נןידיננורגס ש*יין• - > * שםײן ש*יים *ינם *ין ד*ר קן-נזד ■רןװינץ — ס*נ*װ*זש, םןמוריג, שעװוי, סע-ז*, מ*סי. — > *ין יעסנערג סד*ס *ויף *ץ ײדישן ס**ס*ר ד*ר ײדיש ד״סש*ר *רסיסם *ינן סין־ ג*ר. *ר הןס ג*ש*יים *ין * ■י*ם• יויס ■־1*0 .דרײ פתנוח״• — > יןנןס םורקןװם נ**נס*ר םןרשרום: דן־ דןמםק, םש*נסט*נ*װ, זןװיערני*. *ין ר***רגי•': .41״ס*ר״ םון י*װר*נ*װ, .די םינת״ ■ר י■ םרןנק, .ד״ר י*װי״ םין סײקי גןיו• — > מיש* פישזןן ה*ס ג*ג*נן *ין ד יני ,דוד גןידעד־׳. די דדים* ■רעמיערע — .ייי נרויסער *ריססןקרןס״. > די דירעקעי* פונם ײדישן סיעוסיכ סע' *ם*ר *ין רינ* *־ז *וסעוםריון, חיפ*י גזניי שייס ה*ס נדיננ*ש*נס די *רנ*ם םונם ר נני ײדישן ס**ס*ר *ינם הײנסיקן סעזןן. *יז ײי הײגסיקער סעזןן נישם נעװזן ק״ן פוישס*נ' גײ קינססי*־יש*ר דורכפןי סונם ס**ם*ר *ין רינעז1 > די ה*נו*יש< *רנ*ס*ר-ססודי* .*הי״ (תי־אביב) *יז *רויסגעםןרן *ויף * סור ק״ז *ויסיןנו• ועדאקטאו: נחמן מײזייל' במליסםן, שריםטשספלער און גפז*לש#מסלעכע עס״ קנים. ס׳זעגען געהאלפן געװןןרן רעםערןסן, ס׳איז סןרגעקומען א דיסקיםיעק און לסוף איז אויםגע־ קליען געװ$רן ן קןפיסיע/ װןס זןןל עיגרײסן די נויסיקע ■לענער אין סןקע ןרגןגיזירן דעס קןןן־ ■ערןוםיװן סןרלןג. מען זןל נןר גײ ןס דער קןמיםיע נישס גלײגן ן ס׳זןל זיך נןר נישט אויסלןזן םיסן רוסן נןך ןן אסיסה ז > אין .װילנער םןג׳,, איז םןרעסנםלעכט ן גרויסע איבעסיכם (אין עסלעכע נימערן) םון דער שלום״עליכס־אויסשסעלונג *ין ײװא. ן ריזיקער מןםעריןל, זןרגסעלסיק גונײסגעקליבן און םיססע- מןטיזירס ו ם׳איז עי שםוינען, װי װײס שלום־ עליכס אױ סןרװןרצלס איבם ײדישן קולםיר־לעבן און םברעװײגס אין דער גרויםער ײדישער װעלם 1 בלײז די װילנער .*צײס׳־׳ הןס סון איר םםעעיעלער ״ליבע׳־־ צו ײדישע קולטור״יײססוען צינישס גע- מןכש די גרןנדיעזע ש־ע־אויסששעלונג. און שונאים זןגן נןך/ ןז די ״צײם״ פןרגינס נישס רער ײדיי שעד שםרןך איר װוקס או-ן ןנטװיקיונג \ װןם שונאים קןנען אויססרןכסן: > דער סןסקװלר מלוכהשער ײדישער סע- ןסער גרײס איצם שעקםסירס ,קעניג ליר״. דער קןלפקםיװ ןרבעס אויף רער נײעי שסעלינג ןן איבעררײם■ ןבער די קןמעליצירסקײס םון דער שסעלובג םןדערט ןםך בײט אין דעריבער װעס די ןרבעס בןװיזן װערן אין הןרבםט. דןם איז דער ערשסער סןר&עסס םובם סעןסער צו שםילן ן ■יעסע סון דער קלןסישער װעלט־דרןמןםורגיע• די ןרנעס ןרום .״קעניג ליי״ ריםם ןרײם אינסע־ דעס אין די סעןסרןלע אין געןעלשןםסלעמ קרײזן. רעזשיםער פון דער אויםירונג איז כ• ר^דלןװ (בןװיססער רעזשיסער שין לעניננרןד)* װןס הןט שוין צוגעגרײס א-נם ײדישן סלוכה־סעןסער די אייםײונג .גישס געדאגהס״, ,״דער םײנער״, און *4 סעג״. די רןל םון קעגיג ליר שםילם דער סןרדינסטפילער *רסיסט מ• מיכןעלם. דעם לץ ־- דער פןרדינסטטולער ןרםיסט ב• זוםקיי• קינסםלער ־־ ב. סישלער/ קןמאןזיסןר — א. ■ולװער. דעם סעקסס םין *קעניג ליר״ הןס איבערגעזעצם אײף ײדיש רער דיכסער ש. הןלקין. > סין םרײםיק דעם 20־םן ןםריל הןט ןנ־ געהײבן צו דערשײנען אץ װןרשע ן נײע טעג־ לעכע עײסונג/ .*סדײנד״, ־־ בײ דפד נןענסער נןסײליקיננ םון קןדיע מןלןדןװסקי, א. קןניזגע* און אבדערע. אין ערששן ניסער זענען פןר־ עםגסלעכס ןרסיקלען םון ב. מןרק, ש. לעװ, א• קוציזנע/ ז• רײזען, קןדיע ם*לןדןװםקי א- א. םון ערשסן נומער גײס ןן איבערזעצונג פין א. טןל־־ סםןים בןװיסט ביך .״אויסערגעװײנלעכע *ןםירונג אויף ן םןװיעסישן דןמםער׳*. דןס איז שוין די 10-סע ײדישע סןג־צײםיבג אין װןרשע : ,״הײגס־/ ״מןמענם״/ ״םןלקסצײסונג-, ,״אונזער עקםערעס״/ .״סןנבלןס׳, ,״דןס װןרם״ און די ררײ נןכמיטןג־ צײסונגען .דןדין״/ .הײנסיקע נײעס״ און ״ײד״שער קוריער־. אין איצס — די גײע צײםינג. די ןלע צײסמגען הןבן ן סירןזש אינמיםן װןך איבער 200 סויזבס עקז• און שבת םסתםא בײ 300 סײז. דער ״םרײנד״ איז דעם ערשסן סןנ פןרשערײט געװןרן צלײז אין װןדשע אין איבער 5.000 עקז. ליסעואטװ און?ןולטװ > װי מיר הןנן שײן מיסגעשײלם/ איז אין װילבע* רורך דעם ײדישן *ען־קלוב און ליסערןסך אין זשורנןליםטן־םןרײן ןרגןגיזױם געװןרן ןן ןקציע קעגן דעם בןיקןם אײף דע- ײרישער שפרןך מצד דער דןרסיקער רןדין־ר רעקציע און איר ס־רער ה- װיטןלד הוליעװיטש. עס אי; דןרט געגרינדעם געידןרן ן קןמיסעם, װןס הןס זיך געשםע?ם די *ײטגן*ע ןדורכצוזעצן דעם װילן םון רער ײדי־ שער בןםעלקערוגג ־־ צו לןזן הערן די ײדישע שםרןך דורך דעם רןדין — װי ס׳איז דער םןל אין פיל אינזעי־ע לעגדער. דער קןפיסעס הןס צוגפשיקס קןעיעם פון דעם נןלערנדיקן בריװ־ אײססויש םיס דעם דירעקסןר פון רעס רןדין. מיר דערװ־םן דיך, אבב, ןז אין נןםען םון 36 ײדישע איגםסיסוציעס און געזעלשןשטן הןט מען זיך געװןגדן צי דער דירעקציע םונם ■ײלישן רן־ דין םיט ן השתדלות צי בןשסימען ןן אוידיציע סןר ן שלוםיעליכס-פײערונג אין ײדיש/ — און ס׳איז בישס גענומען געװןרן אין ןכם. דער די־ רעקסןר סיץ דעס מילנעד רןדין תיסןלד הוליע״ װיטש, װעלכער שםײס ןזײ םעסם־אײזן קעגן ײדיש* הןס אוישן סןרלענסן קןננרעס פון די ■ען־קלובן געהןלטן ן סײנע רעדע מנוח דער בןדײטונג סין רןדין ■ןר דער םעלקעי־־רערנעבסערונג. װי װײס עס איז סין 1 ״נאה דורש״ אין ן .״נאה םקײם״ ן אגב, די װילנער רןדין-ןנסירונג מיױס, ןז דןס איז בלײז ן ״װילנער שװןכקײס״ — ןם די סן- דערוננ צו הערן ײריש אץ רןדין. ם׳איז דעריבער געיײנסשן, ןז די ײדישע נעזעלשןפטלעכקײם סון ןנרערע שסעס אין ױילן זןל צושסײן ציס קןסף םןר ײדיש אץ דןדין. > אין בוקןרעשש איז סןדגעקימען ןן אים־ *ןזןנסע סרײער־סןרזן&לונג צום ןנדענק םון אליעזר שםײנבןרג/ צו זײן צװײםן יןרצײס. ס׳זע־ נען אײשגעסרןסן נןרבו לןזןריןגי/ יעקב גיןבען* לוסקוי שןרןגן, שלמה ביקל/ נז. ןלםמןן• יעקב שםערנבפיג הןס איבערגעלײענס עסלעכע םשלים םון א. שסײנבןרג. — > ןלםער קןציזנעם בײע ■•עסע ״שװןרצ־ נןרד״/ װעלכע הןם געזןלט גײן הײנסיקן ■סח אין .״סקןלן״־טעןםער װןרשע בײ א. גרןנןכן/ אײ/ װי בןקןנס/ ןרןעגעניסען געײןרן שון דעד ןשיש. אץ ן רײ עײפינגען איז געװען געמןלדן/ ןד די ■יפסע איז םןרװערס געװןרן צום ױיסירן. אין ן בריװ אין ניןליםטןקער .״איגזער לעבן״, הןס די סןרװןלסונג סונם ײדישן ןרםיםטן־םןרײן אין ■וילן!■נעלײקנס די יריעה/ ןז .״די ■יעםע איז םןיבןסן געװןרן דורך דער מןכט״, און ןן *אםח איז ,די ■רעםיעייע בלויז!■געלײגס גע־ ײןרן *ילינ סעכ-ישע טעמיס״. װילן מיר סןקע װיסן, ־* תי איז עס אין דער מירקלעכקײס — איז די •יעםע ין סןרבןסן, צי נישס? — > לײט דער א־גיניןםיװ םון אײניקע ןנגע־ זעעגע קןןעעי־ןציע-סרעי/ איז אין קישענעװ פןר־ געקומען ן גרעםערע םןרזןםלונב מכוח שןפן ן םןרלןג/ װעלכער זןל ןרויסגעבן די װערק םון בעסןרןבער שריםסשסעלער. אץ דעי םןרזןסלינג הןבן זיך בןסײליקס קןןםערןסיװע סוער, ז*וױ•