Literarishe bleter · 1934-04-27 · 17 (27.4.1934) · p. Seite 270

ליסערארישע בלעסער נומ. 17 5#) זײט ס27 צײט נישט אויפגעהערט צו דערמאנען דאם װארט ,ארגא: ױו. קאמיםיע׳ מיט שפאט. נישט געקוקט אויף זײן אריםטאקראטישן באנעמען זיך, ־אם ער פארמאגט אין זיך אן א שיעור"פאלקםטימלעכקייט, או אס די פאלקסטימלעכקײם האט זיך אדורכגעשלאגן בײ אים אפ לצי דורךי דער עלעגאנטער 'פארפוצטער פריצישקײט, װאס איז'נ׳ױען אין אים. אט ךער פאלקסטיכלעכער מאן און סטיל לאזנ זין תמיד הערן״ און איז קענטיק אין זײנע ארטיקלען, אפילי זי םאמע-פרינציפיעלע, טעארעטישע. אויך אין רעדן האט ער נע. ברויכט פאלקסטימלעכע' לאקאל-װאלינישע אויסדרוקן. זײנש * רערע אן' דעם װארט ״פאדליג* י איז נישט געװען שײך. פיו האבן דאס אים איןי שפאס אויפמערקזאם געמאכט, האם ער גוס• הארציקיצונעזאגט מער עם נישט געברויכן, אבער יעדעס סאל עם װידער ארײנגעבראקט. און דערבײ שטיפעריש נעקוקט אויף די נאענטע. פארפאלן, א געװוינהײט, װאס מ׳קאן זיך דצ־פון נישט באפרײען: - ער האט געטון די פאראנטװארטלעכע ארבעט אין דעו ,קולטור־ליגע׳ מיט פרײד, מיט באגײסטערונג. ער האט זיך ארוס דער ארבעט אנגעװארעמט. ער איז לעבעדיקער, יינגער געװא־ן ארום דער ױנגער, לעבעדיקער חבריא, װאס האט זיך גרוסיירס ארום דער .קולטור־ליגע׳ אין קיעװ. ער דיאט באקומען שװוננ, באגייסטערונג. ער איז געװארן א ״פאן־בראט*, עס דערכאנען זיך פיל ליכטיקע מאמענטן״פון יענער שװערער, פינםטערעריאזן דאך העלער צײט, ווען די ארבעט האט געבראכט פרובט, װען די פרײד פון שאפן האט געפלאסן איבער די ברעגן. דאן איז שוין זילבערפארב מער נישט גיעװען דער ״פארקנעפלטער׳, גע־ זעצטער מאן, ער איז געװארן שםיפעריש און גוטברודעריש, אין שוין אננעשטעקט מיט זײןי פרײלעבקייט, הארציקייט די ױננע חברים' פון דער דראמאטישער סטודיע, וועלכע האבן ארום אינ געקלעפט װי ארום א הארציקן, נוטן און טרײען 'חבר. און וױ ער האט געטראגן די דאגות און זארגן פאר דעם קיום פין וי אינסטיטוציעס און אירע טוער אין די שװערע הונגער־טעג בעיזן בירגער־קריג: ער, דער שטאלצער, דער אומבויגזאמער, אױ אפס געגאנגען אויף פשרות, מװת״ר געװען אויפן אײגענעם בבוד, ווען עס האט זיך געהאנדלט אינם גורל פון די אנשטאלטן, װעלנע ער האט ליב געקריגן װי אייגענע קינדער. און דא דערכאנפ זיך אונזעוס יזילבערפארב און איךו א שליחות צוימ. ראפעסן ערב אן עװאקואציע פון איינער פון די פיל מאכםן, װעלכע האנן פארלאזט קיעװ, וװ מאיסעי גריגאריעװיםש (ראםעסז איז געװען א גאנצער בעל־דעה. מיר זענען פיון מ. ראפעס נישט אויפגענומען געװארן װי ס׳דארף צו זײן, ער האט אונז געלאזט װארטן. נ. זילב״ערפארבן האט עס גאר שטארק פארדראסן, ער האם מסע געקריצט מיט דיי צײן פון אויפרעגונג, אבער ,פארפאלן - האם ער געהאלטן אין אײן טענהן צו מיר מיר טוען עם נישט פאי זיך, מיר טוען עס אין די אינטערעםן פון אונזערע אנשםזןלטן, דארף מען פארבויגן אונזער אײגענעם כבוד:* איך האב זיך דאן אי־ בערצייגט אין זײן טריישאפט און איבערגעגעבנקײט צו די קיל■ טור־אינםטיטוציעס, אין װעמענם שליחות ער איז געקומען און געװען גרײט אפילו אויף דער דערנידערונג... ער איז מיט דער ,קולטור־ליגע׳ און מיט אירע אלע איני סטיטוציעס געװען געקניפט און געבונדן, זײ זענען אים גע־וארן איינגעבאקן אין הארצן, און האט זיך מיט זיידער נאך, וױ םיר אײ׳ צעשײדט, װי מען צעשײדט זיך מיט אײגענע, מיט קינדעו, װ*פ מען האט אלײן אויסגעכאװעס... מען איז אװעק פון דער קיעװער ,קולטור-ליגע׳ מיט ־נװע• רע געמיטער, מימ הארצװײטיק, מען איז געקומען קײן פוילן מיט דער האפנונג, אז דא װעט זיך אײנגעבן פארטצוזענן די ארבעט נארימיט מער שווונג, מיט מער פארנעם. אבער, אבער... װענן מ. זילבערפארב אין דער װארשעװער ,קולםור־ליגע'־ א צוױיטן מאל. עס איז געװען דער קאמפלעט - על-פי־רוב זענען בײגעװען 3-2 מיטגלידער!) האט דאס אלץ אויפגענומען, באטראכט, אנגע־ נוםען באשלוסן, געגעבן אנװײזונגען. דער אױטארימעט פיון מ. זילבערפארב איז שטארק אויסגעװאקסן בײ די אילע פארשידענע טוער, אנפירער פון די סעקציעס. מען פלעגט קומען מיט די ,דאקלאדן׳ שטארק צוגעגרײט, װײל דער ,באטקא*, װי מ׳פלעגט אים, אין גוטן שפאס, רופן, איז געװען םאקע זייער ליב, אבער אויך שטרענג, פארלאגגט פרנםטקײט און סאלידקײט. פלעגן זיך די סעקציע־פירער, אײדער זײ פלעגן ארייין אין צימפר פון אויספיר־ביורא, זיך אויסגלײכן, אונטערגארטלען מיט יראת• הכבוד, װי שלמון צו מירעלע אפרת בײ יעקב גארדינען. עפעם א קלײניקייט - מ. זילבערפארב: צו דער ארבעט פלעגט ער קומען פינקטלעך, אויסגעפוצט, מיט דעם הויכן בלאנקענדיקן, פעסט־אנגעקראכמאלעטן קאלנער, און מיט די הארטע װייסע מאנזשעטן, סיט דעם פיינעם שניפס און מיט דער שײנער, אמאל־שקאצעװאטער טשופרינע און מיט א ברייטן גרויסן קאפעלוש ' אויף ' זיין שטאלצן שײנפם קאפ. (און אין קלאמפרן: װי פארשידן איז ער געװען פון א. ליטװאקן, מיט װפלכן עס איז אים אויסגעקומען א לפנגערע צייט צו זיצן ביי איין טיש, און װי אינטערעסאנט איז געװפן פאר א זייטיקן אויג צוקוקן װי אט די צװיי פארשידנארטיקע נאטורן ,הויזן׳ צוזא־ מען - װיפל קוריאזן עס זענפן דערבײ נעװען). און אט דער אין פלוג קאלטער, געזפצטער מפנטש, האט זיך געקענט אנצינדן, ארויס פון די כלים, װען די ארבעם פלעגט אװעק גוט און מען האט דערגרײכט גוטע רעזולטאטן. בײ קאנצפרםן פון דעם ״קול־ טור־ליגע׳־כאר (אונםער דפר אנפירונג יפון דפם אינטערעסאנטן מוזיקער־קאמיפאזיטאר א. דזימיטראװסקי - איצט אין װין) און זײנפ פראכטפולע סאליסמן הילבערפארב פלעגט בײ ערנסטע נומפרן האלטן שטענדיק די פארטיטור, קאנטראלירט דאס זינגפן, - ער האט געקענט גום לײפנפן נאטן)," ביי אײפטריטן פון דפר באגײסמערטער דראמאטישער סטודיע, ביי פײערונגען פון די יידישע שולן און דפר יידישפר גימנאזיע, ביי די קונסט־ אויסשטעלונגען פון דער גלענצנדער קיעװער קינסטלער־גרופפ, אויף די לפקציפס פונם .פאלקע־אוניװערסיטפט, - אין אט די אלע פײעדלפכע ארויסטרעטונגפן האט מ. זילבערפארב זיך געפילט ױם־טובדיק, ער איז געװארן מיט א קאפ העכער, איז גפװארן םענטימפנטאל, און נישט אײן מאל האבן זיך בײ אים פון פרײד באװיזן טרפרן אין די אײגן. ער איז נישט געװען פון די שנעלע גייער, ער האט נישט גפקפנט פארלײדן די מענטשן פון קפיצת-הדרך. אבפר איז פר שוין ארויף אויפן װפג, איז פר שוין גפנאנגען פ״עסט און קײן טראט נישט צוריק. ער האט אפגעהיט םארמאליטעטן, אפטמאל אפילו ארויסגעװיזן א שװאכקיייט צו דעם,' און אלײן האט ער שוין אפטמאל געחוזקט פון אט דער אײנענער שװאכקײט, און הארציק מיטגעלאכט, װען מ׳האט עם איר חבריש פארגעװארפן. מען האט אסאל ,געפאקט״ פאר דעם צענטראלן ביכער-לאגער אין קיעװ (אויף גרוים-װאסילקאװער 43) א פראכטפולן לאקאל פאר שפאט-ביליק. ער איז, גלײך ״װי מיר, געװפן דערפון"גליקלעך און שטאלץ, אבער מפן האט גפנומפן דפם לאקאל אן דער פרי• ערדיקער באשטימונג פונים אויספיר-ביורא. האט ע״ר עס נישט אויפגעהערט בײ יעדער געלעגנהייט אויפצװוארפן. און ס׳איז געװפן א מעשה מיט א פײפר-קאסע, װאס דער היציקער ז. מלמד האט געפאקט בחצי-חינם. האט זילבערפארב א לאנגפ צייט געקוקט אויף דפר קאספ װי אײף עפעס א ,שחיטת-חוץ*, מען האט זי גפקויפט אן די נויטיקפ באשלוסן... איך גפדענק אמאל א ב״ארא• טונג אינם״ קלוב פון ק׳ל (אויף גרוים-װאסילקאװער 27, - דארט האבן אונזערע אנשטאלטן פארנומען א גרויס פיל-שטאקיק הו״יז), אייף װעלנער ס׳איז אויך בײגעװען נחום שטיף. האט דאן שטיף אין זײן רעפליק אנשטאט דעם אננענומענעם ״ארגאניזאציאנם• קאמיסיע״, געברו״יכט א נײ װארט, װאס מ׳האטי ביז דאן'נאך גישט געהערט - ״א ר ג א נ י ז י ר-קאמיסיע״. און װי זילבערפארב האט דאס װארט געהערט, האט ער אויםגפפלאצם אין א גע■ לעכטער: ״װאסטו געזאנט: 'ארגאניזירז װאס איז דאס עפעס א נייםז — גיי שײן, גיי, מיט דיינע שטיק:* נחום שטיף אבער האט וױיטער פאמעלעך, קאלט און פקשנותדיק אויםגפצײלט די זילבן: ״יא, ארנאניזיר-קאמיסיע, און אזוי װפט עס בלײבן, אנדעדש טאר מען נישט זאגן׳: האט מ. זילבערפארב א לאנגע