Literarishe bleter · 1934-04-27 · 17 (27.4.1934) · p. Seite 265

זײט 265 ,ייטערארישע בלעטער נומ. 17 (520) •׳^|זי?ןנעדפז4דןג זכרונות א ון מחשבות וזז פ ד זן ע פ ע נ ס־) טעארעטישער ארבעט, װאס האט געזאלט פארעפנטלעכט װערן איןידריטן טאפלהעפט ״װאזראזישדעניעי*. דער מאנוסקריפט םץ דעם דאזיקן היעפט איז בום מאמ־ננט פרן דער קרוטשער קאנפען רענץ שוין געװען םארטיק צום דרוק, אין מיר האבן אים געהיט מיט זארנ אין שטאלץ, װי מ׳היט א געראטן קינד. דאם דאזיקע העפט יהאט אנטהאימן, װי מיר האבן דאן געגלױבט, א גרינטיעכן אנאליז פון דער ײדישער וױרקיעיכקײט, אויף װיםיל די פראב־ לעסען פון ײדישן לעבן אוז שטרעבן זענען ארײנגעשטעלט געװארן אין זייער היסטארישער ראם און װיסנשאפטלעך באלױכטן געװארן, און אויפן יסוד יפון דעם דאזיקן אנאליז איז אויפגעבױט נעװארן דער סינטעז צװישן דער סיאציאליםטישער און נאציאנאלער בא• װעגונג פון די יידישע ארבעטנדיקע מאםן, װי אויך זייער קאמף פאר סאציאלע און נאציאנאלע רעכט אין די לענדער, װו זײ לעבן, יאון דער טעטיקײט פארן טעריטאריאלן צענטער, צו װעלכן זײ שטיעבן. מיר זענען געװען איבערצײגט, אז אונזער קאנצעפ־ ציע איז לאגיש און סאציאלאגיש אזוי שטארק באפעסטיקט, אז זי װעט בײשטײן יעדן שמורעם פון קעגנער אין פײנט. אין יענע צײטן האבן א סך םין אונז געגלויבט אין דער קראפט פון לאגיק באמונהי שלמה, װי א גאטספארכטיקער מענטש אין זיער קיאפט סון דעם אלמעכטיקן. מיר זענען געװען זיכער, אז מיט אונזער אײזערנער לאג־שער ארגומענטאציע װעלן מיר אײננעמען אלע אונזערע קעגנער, װאס װעלן מוזן זיך אונטער־ געבן מיט גוטן צי מיט בייזן. מיר האבן אבער פארזען א קליי־ ניקײט, אז אין פראצעס פון פאליטישיער זעלבסטבאשטימונג פון מאסן און יחידים שפילן די 'אנטשײדנסטע ראל גאר אנדערע פסיכישע פאקטארן, װאס שטאמען פון אנדערע קװאלן: םון איבערלעבוננען און שטרעבונגען, פון טראדיציעם און נטױת, פץ באגערן און השגות, און אז די לאגיק קומט געװיינטלעך מיט איר באגרינדונג שוין נאך אלעמען, װען די באשלוסן זענען צײטיק געװארן און ליגן שוין 'גרײט ערגעץ הינטער דער שװעל פון אונזער באװוםטזיין... איך דערמאן זיך, אז אויף דער בערדיטשעװער ראיאן- קאנפערענץ (אויסםירלעך װעגן איר װעט מיר אויםקומען צי רעדן װייטעח, אויף װעלכער איך האב מיך געטראפן מיט ב. בארא■ כאװן, האט דער לעצטער נאך דעם װי ער האט אויסגעהערט מײן פארטראג װעגן דער באגרינדונג םון אונזער קאנצעפציע דערקלערט פון דער טריבונע, אז די לאגישע קאנסטרוקציע פון אונזער קאנצעפציע האט מיט איר פולקאמקייט און אויסגעהאלטנ- קײט אים פארשאפט אן .עסטעטישן פארגעניגן׳*. באראכאײן, װאס איז געװען אײסגעקאכט אין םארשידענע סאציאלאגישע און פי- לאסאפישע שיטות, איז נישט אזוי לייכט געײען צו ,םארשאסן אן עסטעטישן םארגעניגן׳ מיט א לאגישער קאנסטרוקציע, האבן דעריבער זײנע װערטער מיר געגעבן מוט אוין שטאלץ, און אין הארצן האב איך םיר געטראכט, אז אויב אזא ביקי וחריף װי באראכאװ לויבט אזוי שטארק אונזער קאנצעפציע. װעלן מענטשן מיט קליענערע אינטעלעקטועלע פאדערונגען געװיס נאכזאגן ,אמן׳. אבער װי װײט אילוזאריש זענען געװען מײנע דעימאלטיקע הא־ םענונגען, האב איך זיך איבערצײגט ערשט אין א יאר 20-15 נאך דער באשריבענער באגעגעניש מיט באראכאװן, װען איך האב געזען, אז ג־ויסע מאסן גײען נאןי נישט נאך דער ,לאגישער_ קאנםטרוקציע׳, נאר דװקא נאך ציוניםטישע לאזונגען, װאס האבן א סך װייניקער שײכות סיט לאגיק און כאציאלאגיע, װי מיט ראמאנטישע איספאנדעראבילן. בכלל האט די פראגע װעגן צוגײן צו די מאסן נישט גע■ לאזט צורו איײניקע פון אונז. מיר סלעגן זיך אין דעם פרט אנשטויסן אויף שװעריקײטן, װאם מיר האבן נישט געװוסט וױ גובר צו זײן זײ. נאך מיט אײנייקע חדשיםי פאר דער קאנפערענץ האבן זיך באזעצט אין מינסק צוליב אגיטאציע־צװעקן אונזערע חברים י. יעפרויקין און מ. ראסקין, װאס האבןזיך באלד די צװײטע קאנםערענץ פון דער גרופע ,װאזראזשדע־ ניע׳, װאס איז פארגעקומען אין שסעטל קרוטשיע (מאהי־ לעװער נוב.) אין םעפטעמבער 1905, הי:זט זיך פארענדיקט מיט א באשײדענעם באנקעט, אויף װעלכן מ׳האט זיך, װי געװײנטלעך, אויםגערעדט דאס הארץ, פרײ און געמיטלעך געבראכט צום אײסדרוק פער־ זענלעכע שטימונגען און פאר■ בארגענע האפענונגען און גע- פי־וװט כאפן א קוק אין דער צוקונפט א־ײן. װאם איז בא־ שערט אונזער גרופע אין דער נאענםסטער און דער ווײטער־ דיקער צוקונפט? װעלכער װעג איז םאר איר אנגעצײכנט? - אידעישער דערפאלג, פולשטענדיקער נ צ ח ו ן אין קאמף מיט די אידעישע קעג• נער אויפן גאנצן פראנט ן - אט אזוי װאלט מען געקאנט פארמולירן י די הערשנדיקע שטימונג ביי דער מערהײט חברים. דער דאזיקער דערמוטיקנ־ דיקער אפטימיזם האט זיך מסתמא גיענומען דערפיון, װאס מיר אלע זענען געװען יונג און פול מיט בטחון (די על־ טערע פון אונז האבן דאן ערשט געהאלטן בײים בײטן דאס^דריטע^צענערלרסון זײער לעבנס-עלטעח, יעדנפאלם איז ער געשטארקט געװארן אויף דער אקארשט־פארענדיקטער קאנסערענץ, פון װעלכער מיר אלע זענען אװעקגענאנגען מיט דער טיםער איבערצייגונג, אז אונזער קאנצעפציע איז בכוח צו באזײטיקן דעם אידעישן כאאס, װאס האט דאן געהערשט אין די מוחות סון די פועלי-צױניםטישע און ס'ס.ישע טוער, און אריינטראגן א בא• שטימטן סדר אין זײער דענקען און שאפן. װאלטן םיר געװען א ביםל מער אײנגעהאלטן און וױיניקער לײכטזיניק, װאלטן מיר נישט אויסגעשטעלט גאנצע װעלטן אויף אונזער טעארעטישן דערפאלג. מיר װאלטן געפונען פאר פאסיקער צו פירן זיך, װי דער רבונו של עולם, װאס האט פריער באזיי־ טיקט דעם תוהו״ובהו, באשאפן די װעלט און ערשט דערנאך האט ער אײנגעזען, אז ,ס׳איז גוט׳. מיר אבעי האבן זיך 'גצלאיזט צופרידנשטעלן דערמיט, װאס די קאנפעריענץ אונזערע האט באויויזן צו סארמולירן אין קורצע טעזיסן די עיקרים פון אונזער פראגראם און טאקטיק. דאס האט בלי־שום־םפק באדארפט באטראכטיווערן פאר א באשטינטער דערגרײכונג, באזונדערס װען מ׳נעמט אין אכט דעם פלאנטער פון אידעען און שטימוננען, אין װעלכן ז׳האט זיך אין יענע יארן הילפלאז געראנגלט דער פועלי■ ציוניסטישער געדאנק. אבער די טעזיסן האבן מיט זיך פאר■ געשטעלט נאר א קורצע' רעזומע, א סך-הכל פון א גרעסעריער *> סין * גרעסערער *רבעס *. ד. נ. ״*ונזער* *רשסע נזגזגענ־שן ־יס די מ*סן- (זנרונות און סחשבות), װ*ס מ. זיינערסערנ הןס הײ־יער נגעסריבן ס*ר דעם זאמיבוך .ס*בי*ייססיסער ס*ריס*רי*ייזס- (זכרונות און .־*סערי*ין עי דער געסינסע סין ם״ס, י־ס *ין ,סירײניקסע־), װעינער ־ערסײנס יינניכן *ין ס*ריז. — רעד ר״ר ם.יזייבערם*רב 1אין עיסער . 1* ■* י * * סון 25 יןר