Literarishe bleter · 1934-04-20 · 16 (20.4.1934) · p. Seite 253

זײט 253 ^*•״שע בלעטער נומ. 16 (519) םאװ-דיטעראטזר-טעאטער רער *לעקםאנדר־נע־ אין םש־־נער שעאשע־ס א־ן •עטע־גזרנ. ז״נע עעםשע ששעלוננען אין די דןןז־קע שעאשעדם זענען ,דעל טש־נע־• *־ז ״דעד ם*םק*־*די נ*םש' אין םעדינע־ שעאשע־, א״עקסאנדרינעד שעאשער. שין 2 19 •ןור א־עעש ר. ם. אין דע־ םשוד-ע, ד*ם ער ה*ש *רנאנידרט. א ן 1918 י*ר *דנבעש ער אינם םעאשראין >#ש״ל ש<ן שןולקז>פבילד. אין נ*רעםבער 1918 ששעלש ע־ אין •עשערבירנ ד. פאיאקארםקים •ם־םשער־ע״ביף*. אין •ענער *־ים דישש ער אדויס א נ־יע קאנבעוב־ע ש־ן ב־א-םעבאנ־ק אלם נ־יע םיםשעם שין אקש־אדישער שאשזנג. שון 1920 דערם ד. ע, ם-עדבאלר דער קינםשלע־־טער אנשירעד שונם םעאשע־, דאם א־ז רעדנאך אננערושן או־ף ז־ן נןוםען. דעם 2־שן אשריל 1923 ד.אש די רעגיררננ באזנ־בנש די אי־ם• שליםלעגע שארד־םשן שין ד. ע. ם־ערבאלד אוישן םעאשער־געביש אזן אים באלו־נש מ־םן ש־של שארקם־אדם־םש שון ־עשובל־ק. ד. ע. ם־ערבאלד א״. א־נער שון די גדעםשע און שאלאנםשוד• םםע שא־שם״ערם שונם דעדאריב־אנערן םארעש־שן שעאשער• ם־ש ז־ן נאםען א־ז שאדבונדן א גרו־םע עשאבע אין דעד געש־בםע שינם םאדעשישן שעאשער. ד. ע. ט־ערבאלד א־ז ם־ף א״גנאדםיק אין ז־ן שאשיננ. אין שארלויף שון די 30 יא־ שון ז־ן רעזשיםעד־סעד םעט־ק־ם האם ער סשענדיק געשירם און ש־רט אן עקשנװזד־קן קאםף קענן דער קאנ־ םערדאשידק־ט אין םעאםעד, שאד נ״ע שא־םען שון רעזסיםעריסער אין אקשיארישער סאשוננ. ער דאש דערבוינן א נאנצן דוד נ-ע אקםיארן שין די־בער קירשיד. שון די או־שי־ונגען, דעלבע דאבן די לעזנםע יאדן באזינדע־ם נעבו־נן די אלנעם־נע אי־שטע־ק־אםק־ט, א־ז נערען נאנאלם ״דעד־־ זא—. ז־ן ־עדע א־־ש—וננ רושש ארו־ם א סשא־קע ח־לוק־־דעװז ב״ דעם אנשר קלשן פאבק־עד צ־סויע־. ם׳ק־פען שא־ ה־םע דעבאנו;, אין ם׳זענען דא שאנאם־סע אנהעננער אין סארשע קעננע־. אזײ איז לעצנש נערען טיט ד. ם־־עדבאלרם נ־ע־ אי־ש־רוננ שון א. דופאם .קאמעליען־דאםע״, דעלבע ער דאט געגעבן א־ן א נ־ער קאנצעשצ־ע. א־ן ראטנשא־באנד א־ז דערס־נען א;־ו־םע םאנאג־אש־ע א־־ בע־ ד. םײערבאלר א־ן צד״ בענדעד. פאפולערםטער מאלער אץ ראטנפאחיאנד דע־ כאדיםשער ־ד־סעד םאלעד און •אדשדעשיםש יצחק בדאדםקי, איז באסאנקען נעדאדן ם־ש דעם דעכבטן צ־ד־לין ארדן א־ן ־אשנשא־באנד, ם־ש דעם .לענין־א־דן׳,. טיט קאדגע דר״ יאר ציריק אױ א־ם גענעבן נעדארן דער טיםל ״שאררינםששולער טוער ש׳ן קײםם׳. בראדםקי האם נעסאשן א ר״ נראנדיעזע ל־דנםן, דאם ש*־גלען א■ א ר״ דיכש־קע ה־םטא־יס־רע־אדיציאנעיע טאסענטן. שיל בראדםקים בילדער זענען אאגעקו־שט גע־אדן, אדע־ זענען לבתחידה נעטאלט געדא־ן לויט דעד באסםעלונג שין ״םוז־ שון דער רעדאלוציע׳ אין טאםקדע אין ליענינגראד. א ר־ ב־אדםקים ב־לרער באש־נען די דענש סין די קדעטל־שאראצן. טיל־אנען דע־ •דאדיקציעם אין •אםש-קארטן האבן געםאבש בראדסק־ן שאר דעם •אש־לעדםטן םאלער שזן ה״נשיקן טאג אין ראשנשאדבאנד. אי. באבעל ןןנגעשריבן א נײע פיעםע אי. באבעל, דער םחבד שון די נים־באקאנשע נאדעלן שון דער אדעםע־ שאדששאש פאלדאדאנקע, דעד שארשאםע־ סק דעד ■יעםע ,בענ־א קדיק׳ (געששילש געדארן אויך א־ן ״דישן טעאטע־ א־ן דארשע!), האש א־בערגעל״נם א־ן םאםקדער ל־טע־אטיר־םוז־ ב״ם ב־ז־ן שין א־טיםטן אין שר־ששששעלער ז־ן נ־ע ■־עםע ,םאריא׳. די םעשה קיםש סאר אין ■עםעדבורג, אין די ערסטע יארן שין דער רעדאלוציע. םאריא םוקאדנינא, א נענעראלם א םאבשעד, א־ז די העלדין שון דער ■•עםע, זי א־ז נ־שט אנדעינד. אדע רעדן דעגן איר, אבער ױ ד־זט זיך ק״ן א־ן טאל נישש אויף דעד ב־נע. עם אױ קענננעשםעלט איר געשםאלש דאם װעלש שון םשעקיליאנםן און ביר־ זסע-טאכעדם. עם דעדש דא נעסילדערט דעד שאנאנדעדםאל סון דער בורזשואזיע. די שיעםע צעסאלט זיך אויף א ר״ א־נצלנע ע••־ זאק. ב־ די *יהערעד חאש די ■יעםע געהאש גדוים דערשאלנ. זןןנהורם אויף א ליד צום ערשטן מאי ■■;־ קאנקירם או־ף אן ערשםן פאי-ליד שאר די ■־אנע־ן א־ן :־ע־, װאם עם האש דע־קיערש דע־ שאלקאםב לד ש־ן םם־. ־־סנערוסן א ששא־קן א־נשע־עם א־ן ד־ שא־דא־שנםשע ד־נ• סון לאנד. ם׳זענען אנגעקושען ביז 1200 ע־ששע םאי־לידע־, ין אלע נעננםן אין נאציאנאלע רעשיבליקן, עם זענען צינע־ :-ארן לידעד ש־ן צשון־קאנם, שין א״בעקיםטאן, סון כאבא־ רלאדיװאםשאק, שון קאפטשאםקע. א ד־ לידעד זענען אנ- נע-ךאדן אויף דעי איקראינ־שעד, אוזבעק־שער, שאשערישע־ ד• שעלקער :•־אב בעד, ״דישעד, ד״םסעד, און אנד ,זז > עלעך :עש 1 י?6 ־ ,־בק. :ע־־גן זייקי עבב :•.־. צדישן די אויםאדם נעשינען זיך סול קינדער, לערעד, ־, רויטארם־עד, קאלדירטניקעם. ־ם רעצענײרן רי טעקםםן זענען צינעצויגן נעװארן גדויםע ■:טע- און שר״בער ־־ בעזיםענםק/ אם־עד, ק־רםאנאװ, םעלדינ• ״ ל־נאדםק/ אנאשאל ניראש, רעםיאן, בע־ני׳ קירשאן, א. םאל־ א א. צדישן די םוזיק־רעצענזענםן זענען סאראן ■ראשעםא־ 1דעצ־־־זע־, די קאםשאזיטארן םיאםקאדםק/ שאםטאקאדיטש, שע- *ץ, גליער, שששערבאטשאד, ניקאל־עד, שאשארין. ז ויםצײכנונגען פון ײדיש־רוםישע דראמאטורגן -לאדיםיר קידשאן, דער ״ננער (31 יאר אלט) ״דיש-רוםישעד ־#בזזטידנ, איז א״נעד שין די צד״ דראםאטורנן, װאם האבן באקי״ ::׳ די צד״טע •־עםיע אין דעם ■־עםע־קאנקורם, װאם די םאדע־ בע רענירוננ האט באששיםט םיט עטלעב״ חדשים צוריק. י צ־״שע •־עםיע באשרעשש 10 םו־־נש .־ובל אויםער דעש האנא־ יז־ 1000 רובל שין דדוקב־־נן או;, סארסש־ש זיך, דעם האנאדא־ וז־ ד־ א־ישש־רוננען שין דער •יעםע. ד־ עדסשע פ־עם־ע האש;•:;־ נ־סש באקיםען, ד־ל ק־ן א־נע שון די 1200 צינעש־קשע ::;ב ראש נישם אנטסאראכן אלע שאדעדונגען שין דעגיריננם־;ז־-ל־ב. די ■־עםע, שאד דעלבע־ קי־סאן דאט באקיםען די •דעם־ע, ׳־גש .־ער דונדעדלעבע־ שםעל׳ן׳ (שסזדעםנ־ םשלאד). ק־רסאנם דיע־ד קע •יעםעם ,קאנםטאנםין טעריאבין׳, ,רי דעלםן הוזסען׳, בבאש סץ דינםן׳, ״ברויט׳ אץ אניעיע דערן םים גרוים ער־ 1א*נ א־־שגעשידט א־ן די םאםקדעד, לענינגיאדער און הינדעדםער :יז־ע ־י־םישע און נאציאנאלע םעאםע־ם א־בערן נאנצן ראשנשאר־ :י- ־עלשאנד, האבםאן אין בארים לעװ־ן וענען די נעםען שון ׳;־•: דר״ ״דיש־רוםישע שר־בער און דדאםאטורנן, װעלבע האבן •־■נםיעם נישש באקוטען, נאר װעםעם •■עםעם זענען אד״ן אין ינעל שין די 15 ■יעבעם, װאש דערן רעקאםעגרייט דודך דער צ־ש אויששירן אץ די באדעפיסע טעאשעוץ. אין דער זשודי 1׳; קאנק־דם זענען אר־ן דעד סאלקם־קאםיסאד שאד בילדוננ ביב־ ף/ דב־ באריםטער שריששסשעלער אלעקם״ םאלםםא/ דער בא־ ר״ע־ ־עזסיםעד װםיעדאלאד ם־ערכאלד, דע־ שארזיצע- שון רע■ -קאםיםעט ליםאדםקי און א ר־ באריטט* *קם'1ח און טע־ ן־-ז־־י־עקםאוץ. מײערכןזלד-אלט געװארן 60 י>ן״ אין די םאדעםישע צ־םוננען נעשינען םיר סיל ארםיקלען אין 1'בז:־"יננען װענן דעםאלאד מײערכאלר, - דעם באריםםן רוםישן ־, דעלכער איז איצט אלש געדאדן 60 יאר. װם. םײעד• ו**י א בלי־םסק דעד ג״םטד־כםםער אק נרעםםע־ ט״םשער יז־־סן םעאשעד. י• ע. ט״עדכאלד אױ געבױיץ אין 1874, האש נעענריקם די שילהארםאניע, אין 1898 אר־ן אין דער םרושע סונם קינםם־ בעאםעד, דאם האם ױך דאן ערשם ארגאנױירט. ז־ן ערששע אי:ם םעאטער אױנעדסן רעשליאד אין טשעכאדם ,ששאיקא׳. ןץ 902: -אר האש זיך ד. ע. ם־ערכאלר *עש־דם םיטן ק־נםםלע- *׳ױ שעאשער, און שון דאן אן הויבט זיך אן ז״ן דעזשיםערישע *:'ק־ב. עד אדנאניױרם א *נעזעלשאשם שון נ־ער דראטס־. שון ביי 1908 יאר ארבעם װ. ע. ם־ערכא־יד אין קאםיםארזשעװ־ 1":: שבאשער. אין 1908 װערט ער א־ננעלאדן אלם ־עזשיםעד אין