Literarishe bleter · 1934-04-20 · 16 (20.4.1934) · p. Seite 254

דיס 8 2 ליםערארישע בלעטער נומ. 15 5:8 3>ו וואן־ וואן־ סו■■■■■(^■■^■^■■■^■■■■^■■■■■■■■■■■■■^■■■ טע^טער און קזנסט > גןך דעם גרײסן ערםןלג, װןם *לזג *י^ע װ*רשע*יער ״דיסע סעןןםערן הןבן געהןם *י• דןיי ײס־סיב-װןך, װען ם׳הןס וויםעסום געשיילכ :בק גײ אויספןרקײססע ה״זער״ *יז די נןך ײס סוג־ װןך געװען * שװעכערע. דער עוים הןס זין -אויסגענײםלם״, און געלס איז דןך איבם ע זוי• סענער *רם־קל. דערװײל שיילן אלע טעעסעיס ד זעלבע ■יעםעס, און יעדער םעןסער נוײמס זין, עז איעס הןם םען זיך נעכער אײנגעעעילס *ת אומעסום גײען די םןרעטעלונגען גןר ןן •ן וװ בוםעד. םיר הןבן זיך אין דעם איגעיבײנס. זונגן דןך דןס רוב אויסירוגגען געמנכט געװןרן װי ױם׳סוב אויף גיך, אײלנדיק. > דער מןסקװער ײריסער םלוכה״סנןסד סירס איבט אויף א װןדעװיל ,30 םילי*ן סין מיםשער גלאדיאטור״ לויםן סעקסס פמם פראגװי••?! דר*מנסורג לאבימ. רעזשי — כ. מוסיגאק, אײ;וי םון די גריבדער םין רעװןליביןנערן סעןכער *ץ םראנקרײך• מוזיק — פולװער. איבערזעעוגכ *ץ ליטע־ןריסער מןנסאזש ־־ ס״ ליס׳זאקןװ, לידװ• סעקסק ־־ י. דןברושין. בוף מןי םןרס דװ סעןסער ןרוים אויף ן גןסשרןל-רײזע ימד רןסנסעדנןנד. > ס׳איז ביריקגעקומען סון דרום זןםריקע דער גןױוםסער ארםיםט שרחה גאס*ן, ני יז|: פןרנרןכש אין דרום׳אסריקע א יןר בײס. > יהודית בנרג אין הענעך קןן זענען *ײג• געלןדן געװןרן אויף ן קןננערם סין ײדיזו סענץ אין קןםוןזיביע אין דעי װןרשנװע־־ וײ• לישער געזעלשןסט ,איסס״ (אינססיםיס װ פןי* שסרײסן קונסס אין אוילן). דער קןגבערט קזה סןר דעם 28־םן *■ריל. ס׳איז דער ערשסע- *רױ גו ןרגןניזירן אין ״איסס״ 8 ײדישן װןרס. ס׳ור בו פארדןגקען די ןנסירער ד״ר שליװינסקי *ן דירעקסןר רוסקןװסקי. > די ,*װילנעײ סרואע״ <ןגס. ס. מײ־) הןבן נעגענן אין לןנדןן נןך ,קידוש השס״ *יו *י ״דיבוק״ ■רנעס ״נײנןכס אויסן *לסן מןרק׳ יק .* ד. בערגעלםןנס *די ברויס־םיל״ (רער סוינער).־ ײ' > אין •*ריז איז גענעבן נעװןרן ד• גײ* ״ געלסןנס *םידת.הדין״״ ס׳הןבן ויך ג*םײליקס ײל די געװעזענע *װילנער״ י. מןנסדןרף, י• ייח און י. קירלענדער. > אוירװיגג דזשײקןבסןן און מעי כעגמיױ הויבן ןן בי גןססרןלירן אין ניןליססןק. ןגסיותג — י. װײםהןף. > יהודית בערג און הענעך קןן הןגן גו־ זיכס ן רײ שםעס מיס זײערע קןנבערםן, ריל5, זענען *דורך מים גרויס ערסןלנ. ןײ הןב• נןחי^ רןװנע, גרןדנע, לידמיר, ןססיע א. י• > הערץ גרןסבןרס סרעס איבס י *ף י5 װןרם־קןנבערסן אין קןװנע. — > די בןקןנסע שוישםילערץ געני8 איז ןיגעסןרן פון ריגע קײן קןװנע, װי וי װה שסילן מיס סעסײל גןלדױבורג. ועדזןקטאו: נחמז מײדל נומער איז ש*רעס.סלעכם *ן *־סיקל םין י. אי ייױס ״נו די ײרישע סןשע־מןמע״ װעגן דעם בןשײט םין דער ײרישער שיל ס*רן ײיײשן קינד און פאר די ײדישס עלסערן. ס׳א*ז םןרגעקימען * קןנפערענץ סין סןרשסײער פון די ײדישע אינםשי־ םוביעס אין הןװ*נע מנוח סןרזיכערן די עקזיססענץ סון דער שיל. > אין װ*דשע הןס ןנגעהוינן עו דעדשײנען * דומןייססיש־םןסיריש װןכ:בל*ט ,״ס*ר*ר*ם־, אונטער דער רערןקביע סין ליססיקן *עסיפיכס (י. ש. גןלדשטײן) און מ. ג*דעלמ*ן. > אין סװענביןן (בײ װילנע) איז געסײעיס געװןרן דער 15 יןריקער ײבל םון דער ײדישער פןלקסשול. די ײדישע שול־ןרגןניז*ב*ע אין סװענ־ בי*ן הןט *רײסגענעבן *ן אויםרוף װעגן דעם ױנל און רוסט די פרײנם פון דער ײדישער שול זיך **סײליקן א־ן ױם־םוב. ־- > אין עלסער פון 80 יןר איז אין בױ־ יןרק געשסןרבן בעריש בעקערמןן, אײנער פון די ערשטע ײדישע ןקםיןרן אין אײרןיע און אײנער םון די ײדישע טע*םער־9י*נעדן אין *פע־ ריקע. בעקערמ*ן הןס געשסןמס סץ ז*מןשטש, אץ דער יוגנס איז ער געװען * ביקער־בעקער אין װ*רשע, װו ער איז ביבעשטןנען בום כןר פון די ,ברןדער זינגער״. שעעטער ה*ס ער געשסילט אין סןרשירענע סריפעם בעקערמ*ן הןט אויך ס*רפ*סס אײניקע *■ערסן און ■יעסעכ, דערבײ- לוננען א. א. װ. אין *מעריקע הןס ער די ערש• סע בײט *ױ־סגעגעבן ן מ*:*סלעכן זשורנןל ,דער גריגער װעגװײזער׳*, > די שלוס־עליכס-אויסשטעלונג, װןס דער ײװא הןט *רגאניזיי־ם אץ זײן אײגענעס בנין אץ װיינע, הןס גיויס ערפןלנ• אין דער ײדישער ■רעסע קומען ןרסיקלען אין!■הןנדלונגען װעגן דעם װיכטיקן אויססו. די אויסשסעלונג װערט ב*• זוכס דורך די שילער פון ײדישע שולן אין װיל־ נע, װעלכע זענען *בטביקס פון די *לע ן ויםגע־ שסעלטע ש״ע-מ*טער**לן. ס׳קומען אויך נןקןגסע ■רןסעסןרן םון װילנעי אוניװערסיםנט און זענעןן: איבעיןשט סון דער נײער װעלם, װןס װערם פןרי] זײ *נססלעקס. — ס׳איז ן חוב סון ײװא ןרןס•! צוברענגען די אויםשסעלונג קײן װ*רשע. עסװערן, ס*קע געםייס אונסערהןנדלונגען מים װילנע *רי־!? בערבוסירן די אויסשטעלוגג קײן װ*רשע. 2 > אין קןװנע איז סןרגעקומען ןן *לגעמײגע , סןרזןמלוגג םוז דער ײדישער בילדונג־געזעלשןםס.^ נן > עם דערשײנס אין װןרשע * בןנר לידער^ פונם ב*ק*נטן פוילישן דיכםער װל*דיסל*װ ברן־ן ניעװסקי אין דער איבער.עבונג סין י. לעתעגשסײן, דןס בוך איז סןרזען מיס * סןרװןרס פונם פוילישן ליסעראםור־קריטיקער א. םם*װ*ר. | > אין װילנע איז פןרגעקומען * גלעזל סײ פון די בוהערער םין די *װנס-קורסן פון װילניג מיסן ■עדןגןבישן ר*ם װי אויך מיט אײניקע געסט. נןכן *רײנםיר־װןרם םון ד״ר גןלדע ■*ץ װעגן דער *רנעם פון װילניג, הןט מלכה חײמםןן געהןלטן * םןרטראג ,״די װיכסיקײס פץ שטודירן ליסערןטיר בכלל און ײדישע ליטערןטור נסרם״. > עם זעבס זיך * ביך לידער סין ברוך געלמןן א. נ. .אץ בויס״. ליטעראטור און קולטור > דניאל סשןרנץ װעלכעד הןט נןך בעי*־ לץ זיך ב*זענס אץ ריגע, איז סין דןרם *רײם־ געשיקס געװןין. װי דער ,״סײמןדגן״ גיט איבער, ה*ס דע-בי •ביגעלײגס * זײסל״ די ריגער .״ןװנט״סןםט״, װןם הןס זיך ןננענומען די הריװ־ דע ם*ר לעסלןנד. םןרן *רויהשיקן איז םן־־געקו־ מעו בײ סשןרגי * רעװיזיע, ער איז *רעססירם געװןרן אין ביגעשסעלט געװןרן בי דער גרענעץ. ד. טשןרני איז איבס אץ ■*ריז. > ס״איז ערשס *רויס * נײ ביך-העסס .ײװא־ בלעסער/ חודש-שרישט םון ײדישן װיסנשןפטלעכן אינםסיסוס (1*נד 1/\ נומ. 1) מיט זײער ן רײבן אינהןלט. דער נימער איז געװידמעס דעפ 70־סן געבורסס־םןג םון א. הןרקןװי אין בדענגס בעיקר *רבעסן םין דער סילןלןגישער סעקביע סין ײװא, םון װעלכער דעד ױביליןר איז איר עינםיםגליד. בװישן ןנדערן קימען אץ ביך ,בריװ פין בער בןרןכןװ־*, *רויסגענעבן מיס *נמערקונגען פין ש. גינער. > אין נױ־יןרק א־ז סןדגעקימען * קגלת- ■גים־ןװנס לכבוד מלך רןװיםש, אײגגעןרדנס דירך דעם ■רץ־שרײבער־פערײן. ס׳הןבן בןגריסט דעם ג*כם י. ןסןטןשו, י. גלןסשטײן, ה. לײװיק, ל. לעהרער, ד״ר מארבןשעם, מןני לײב, ש. ניגער, ה. רןגןף און א. רײזען. סןרזיבפר סון *װגס ־־ ד״ר ל. פןנערמןן. > לויש ן פןרןררנוננ פין בילרונגם־מיניס־ סערױס דןש די װןרשבװער םינןדןנע־ביבליאסעק בןקומען דןס רעכס בו בןקימען אײן עקזעמפײןר פון יעדעד ירוק־זןך אין ײדיש און העברעיש, װןס ערשײנס אין ■יילן. > דער היססןריקער־קרײז בײם ײװא אץ װןדשע גיש איבט *רייס * היכסןיישע זןמלשײםט ,בלעםער ם*ר געשיכסע״ (,ױנבער היסטןריקער״ נומ. 4) פיס *רםיקלען סין מגר. ש. סרונק, ז״ר ר. מןדלער, מגי. סעלדםןן, ד״ר ע. רינגעלבלום, ל. בןסבער א. א. > י• י. זינגער איז *גגעקומען מיס זײן םןמיליע אץ נײ*י*רק, װו ער בןזעבס זיך אייף שסעבדיק. לעבסנס ה*ס ער םןרענדיקט * ר*ם*ן םונם לעבן םון * ײדישן בדליןגער אין לןדזש. > אץ דעס *קןרשס־דערשינעגעפ 7־סן נןנד פון דער רוםישעד ליסערןסור־עגציקלןסעדיע, ײןס דערשײגס אין מןםקװע דורך דער קןמוגיסםישער *קןדעמיע, זענען יבװישן *נדערן דן ן גרע;ערע ןיהןנדלונג װעגן מענדעלע מוכר־ספריס און קלע־ נערע נןסיבן־כןרןקםעריססיקער װענן משה נןדיר, מןגי לײב, קןדי מןלןדןװסקי. > אין נױ־יןרקער ,סןג״ ה*ש זיך *נגע־ הויבן בו דרוקן *לעקסןנדער פןרבןם ן ר*מ*ן ,נעסןלענע מענסשן״. דער רןמןן װעס זיך דרוקן יעדן ט*ג. אץ דעמזעלגן ,סןג״ װעס זיך אויך ןגהײבן בו דרוקן י. ס. װײםנבעדגס * נײ װערק. > די װןכבשריפט ,הןװןנער לעבן״ (רעדןק־ סירס און *רויםגעגעבן דורך י. ם. ■ינים און ק. שװןיבןיל) הןס איבס ןנגעהויבן *ן אקגיע לסובת דער ײדיש״װעלסלעכער שול אין קוב*. אין לעבסן