Literarishe bleter · 1934-04-20 · 16 (20.4.1934) · p. Seite 249

זײט 249 ליהע'ארישע בלעםער נומ. 16 (519) ף א ■ ט א ל ■ ע נ ■ ש" סער געקומען אזש קײן עגיפטן. ער איז תסיד געפליבן דער ריכטיקער ליטװישער ייד, מיט אלע זײנע שװאכקײטן. אץ — אפענעס מוח. איר זעט אים אלס חוצפהדיקן אװאנטוריםט, אין דער חברה פון קאנםראבאנדיסטן אין מדבר; אלס שפיאן לטובת אײניקע אראבישע קעניגלעך; אלם אקציאנער פון א גרויםער באװאסערונגם־נעזעלשאפט. ער פירט הינטער זיך א בלינדע, אבער הונגעריקע מאסע, װעלכע גלויבט אין זײנע פעיקײטן, אין זײן .קאנען מאכן געלט׳־, און בשעת ער האט שוין א קא• פיטאל, מיט הײזער און פלעצער, מיט גאלד און דינער. קאן ער זיך שוין זעצן בײ א ריינעם עםק״ — ער װערט דירעק• טאר סון דער .אגענטור אבראמא לעוױס״, א גרוים-געשעפט, װעלכער שטעלס צו דאלםעטשערס איבערזעצערם צו אלע סו• ריסטן און ברענגט זײ די אומגלויבלעכסטע ארטיקלען פון עגיפםן, װעלכע מען קאן קויםן. אבראם לעװיס איז א טשעקאװער טיפ. ער האט שכל װי צו מאכן נעלט. ער איז, אױסער אלעם, א מענםש, א חריף. ער ענריקט גרויםע געשעפטן מיט א פײנעם אנעקדאט, און הומאר א־ז דער ליכטיקסטער און לײכטםטער שטריך םון זײן נאטור. ער סראגט זיך ארום מיט םינסטערע נקמה־געדאנקען קעגן אײראפע: ער העצט אראבער קעגן אײראפע, ,די װילדע חיה, װעלכע גײט אונז אײנשלינגען און האט שוין מיליאנען דורך איר לויזן מאגן דורכגעלאזן*. בײ די פיראמידן םון די פרעהס דערמאנט ער זיך אן זײנע אבות אין מצרים, און װי א פלפולדיקער מארקסיםטישער רעדנער דערקלערט ער די רעכט פון פראלעטאריאס און דעם אומרעכט םון קאפיטאל. די בראנ• זענע פנימער סון די דארע אראבער פאגיסן זיך מיט א שטינ• קענדיקן שװײם, װען זײ הערן די דאזיקע נײע תורות, פון װעל• כע עס שטעקט ארױם א שנאה צו די װאס האבן... יעדנםאלם פץ א זאנגװיל אױף איטאליעניש איז עס נאך גאנץ װײט. ביבל־אטעק ״סאוועט. שר״בער״ אונטער דעם נאמען ,סאװעמישע שרייבער״ הויבט אן אינגיכן צו דערשײנען א ביבליאטעק פון די בעסטע װערק ם'ון דער סאװעטישער ליטעראטור אין דער ײדישער איבערזעצינג. דצר אינטערעס צו דער סאװעטישער קינםטלערישער לימע• ראטיר איז זײער נרויס. די װערק םון די סאװעטישע שריפט־ שטעלער װערן איבערגעזעצט אין םארשידענע שפראכן. בלויז פאר דעם ײדיש־לײענער אױ די סאװעטישע ליטעראטור אפנע- שלאסן. צוליב דעם קריזים אויםן יידישן ביכער-מארק דערשײנען כםעט נישט קײן איבערזעצונגען. די ביבליאטעק ״סאװעטישע שרייבער״ װעט צושטעלן די ײדיש-לײענער די װיכטיקסטע שאפונגען פון דער סאװעטישער ליטעראטור. כדי מעגלעך צו מאכן פאר די לעזער און ביבליא• טעקן צו באקומען די ביכער, װעלן די װערק דערשײנען העסטנװײז. יעדע װאך - א העפט. דער אבאנאסענט פרײז - א ביליקער. עס װעלן אין דער ערשטער ריי דערשײנען םאלגנדיקע װערק: אװדעיענקא - איך האב ליב; יורי אליאשא- קנאה; פיאדארגלאדקאװ- ענערגיע; ל ע א נ י ד ל ע א־ נאװ - םאיט־בוי; איליאיערענבורג- פרויט טרוקענער; בארים פילניאק- װאלגא סאלט ארײן אין קאספישן ים, א-קעי; װ. 'קאטאיעװ -ילעבן, םארוים; מ. שאלאכאװ - נישט צעאקערט לאנד און אנדערע. - יעדעס העםט װעט האלטן םון 3 ביז 4 בויגן. נייער זאץ, גוט פאםיר, פוך־םארמאט. שלסד, יזיחל/י / א ״ז א נ ג 11 ■ ל א ו ■ אץ דעם הײנטיקן איטאליע זענען יעדעס יאר סאראן פיל שאנסן צו געװינען א ליםערארישע פרעמיע פאר א םײן בוך, א עײנעם ארטיקל, א װילד פיטוריסטיש װערק אדער גאר א ליריט-סענטיסענטאל ליד פאר דער װענעציאנער גיטארע. ס׳כרעסט זיך םיל מאל, אז א פרעמיע געםינט נישט קײן בא• לעבאס צװײ, דרײ און פיר יאר, און דאן קומס דער גליקלע• נער און נעםט אפ א דרײ-פאכיקע סומע פאר זײן װערק... אזא סאל האט איצט פאםירט מיט א ױנגן ײדישן בחורל, װעינער האט אנגעמאכט א געװאלדיקן םומל אין דער ליטע• ראטור-קריטיק מיט זײנעם א ,יידישן׳ ראמאן. ס׳איז א יירי• שער ױנגערמאן פון םורין םיםן נאםען אלםרעד םעגר, װעלכער האמ נישט נאר געװונען מים זײן נאר־װאש דערשינענעם בוך, נאנצע 20 טויזנט לירעס (א דרײ־יאריקע פרעמיע:) פץ דער אקאדעםיע םאנדאדארי, נאר ער האט זיך אויך גלײך געמאכט א שם אין דער ליטעראטור פון זײן לאנד. אץ א שם זײער אן אריגינעלן: ,דער זאננװיל פון איטאליען״. — װען םען רעדט אין די קריטישע אפהאנדלונגען װעגן זײן נײ־פוך, דערמאנט יע• דער אײנער ,דער מלך פון די שנארערס״, און אויב שוין נישס דאס, איז — יאסעף ראטם ,אױב״. אלםרעד םעגר האט ארײנגעבראכט א ,יידישן״ קאליר אין דער מאדערנםטער פםיכאלאגיש־מענכשלעכער ליטעראכור פין איטאליען. פון די ערשסע רעזולםאטן אויף דעם ביכער• פארק (דערשינען אין מילאן, יאנואר 1934) איז צו זען, אז די פאדע אױף יידישע זאכן האלט זיך פײם צוקלעפן צו דעם בירנער אין דעם לאנד פון די שװארצע העמדלעך אויך. ,אגענציא אבראם לעװים״ - הײםט דאס בוך םון אל• פרעד סענר. עס איז גאנץ-װײט פון זאננװילם סביבה, פון אט יענער מיליע. סעגר איז לאננע יארן געװען אין עגיפטן, אלם אנגעשטעלםער אין א האנדלם׳הויז פון אפױם און קוקורוזע, ער האט געזען די שקלאפן בײ דער ארפעט, די באלעפאטים בײ יעי עקספלואטאציע, די מיניסטארן בײם םרײבן קאנטראבאנדע, דעכ ײד - בײ אלעם אץ איפער אלעם... די האנדלוננ םון ראמאן קומט םאר אין פארכושופטן אבער באכייגערישן אריענם, װו צענדליקער םארפן מישן זיך צונױף *ין א סאנטאסטישער הארמאניע םון סופער-רעאליטעט. ,האנדלס• אנענשור אפראם לעװים״ איז א םשעקאװע װערק, אין װעלכן די מאסן-בילדער פארנעמען דעם הױפס-פונקט. אבראם לעװיס דרײש מיט די מאםן װי אים געסעלט. ם׳איז געװען א געשאר,?ז עס זאל ארויםקומען םיט אן אנטיסעמיטישן פײגעשמאק■?בע־ געשריבן האש דאס װערק א ײדישער שרײבער, װעלכער האע דאס אלץ געזען מיט זײנע אײגענע אויגן, און ער גיט דעב אריענט, װו די ראסן זענען צונויפגעמישט, װו דאם ארט פין ככל פארנעמט די םלינקײט, פון דער קלוגשאםט די—פויםס *ץ פץ מענטשלעכע סעיקײטן — כיםרעקײט און נעלט... אבראס לעװים איז א ײדישער עמיגראנט םץ װילנע. ער קאן דערצײלן װעגן זײנע יםורים און הונגער׳טעג אין אזא ייינ־ער פארס, אז אםילו די האלב׳שבורע אראבער אין די ־איי׳ יכערםע שענקען הערן אים אויס מים װײטיק י אין הארצן. אניי ש האט איבערגעלעבט שוידערלעכע פאגראםען, יארנלאננ געני טיקט אין די הילצערנע באלאגאנעס אין די רוסישע מי־ האט ,נעפיטן זײן זײגער אויף דעם מאנטל פון א רו• 0י־; גיענעץ־בריםטאװ״ און אח, א הונגעריקער, אן אפגעםליק•