Literarishe bleter · 1934-04-20 · 16 (20.4.1934) · p. Seite 243

זײס 243 ל-גערןרישע בלעטער נומ. 16 (9(5) אעװיבלען אױף אייער בלאט, טאקע אין אײער בלאס... אין מײן פריװןןס בי־ױו בו אײך האב איך נאר אנגעפרעגט, אויב עס געםינען;יך לעזער אויך אויף ײדיש אין א״י ז — װײל איך הזןב גערעכנט, אז בײ אײך װערט געלעזן אויסשליםלעך אויף העברעיש, און אויסדריקנדיק םײן װונטש זנו געבן א לעבעדיקן װארט םןןרן המון, האב איך נים געצילט דװקא צו דער לעבעדיקײט םון זאגענאנסן .זשארגאן״ אום צו געבן אים א ״הכשר״. א שפראך, װאס א םאלק באנוצט הונדערטער יארן און םארמאגט שוין אן אײגענע ליטעראטור, נויטיקט זיך ניט אין קײן ,הכשר״, אםילו װען זי ״שמוגלט זיך ארײן״ פון חיץ• לארץ קײן ארקײשראל. עס איז אײסגעוױזן, אז אין םארשײדענע עפאכן מיט טויזנטער יארן צוריק האבן אונזערע אורעלםערן אין ארץ־ישראל אויך געהאט זײער םאלקסשפראכע, זײער םןןלם• דיאלעקט. אלע םעלקער אין אלע לענ־ער האבן זײערע דיא• לעקטן. עס שאדט, חלילה, נישט צו דער אנטוױקלונג םון דער גרונדשפראכע, אזוי װי עם שאדט ניט אונזער ״זשארגאן״ צו אונזער עלכערער נאציאנאל׳שפראכע העברעיש, נישט דא, אין חיץ לארץ, נישט בײ אײך, אין ארץ׳ישראל. אדרבה, בײ אונז באדינט די ײדישע שפראכע איר עלטערע שװעסטער, העברעיש, אויפן בעסטן ארט, װײל זי םארמאגט מער אלם סנ פראצענם העברעישע װערטער, און װײל זי אנטװיקלט גײסטיק די ני• דעריקסטע שיכטן םון םאלק, פאר װעלכע העברעיש איז לעת עתה ,לשון הקודש״, גאטסשפראך, װאס איז באשאםן נור אויף צו רײדן מיטן רבונו של עולם... שוין צײט, אז אונזערע .רעכטע״ שאװיניםטן זאלן אנ• הויבן צו םארשטײן, אז זײער .קאמף״ קעגן דעם .זשארגאן׳, איז א געלעכטער םאר זיך און א פארברעכן קענן םאלק, װאס נויטיקט זיך אין א פארשטענדלעך װארט אויף דער שפראך, װאם עם רעדם און דענקט. פונקם װי עס מאכן זיך לעכערלעך אונזערע .לינקע״ שאװיניםםן, װאם האבן ארױסגערופן א קינדער שפיל מלחמה קעגן דער אלטער ,עבריה״ און אװעקגעזעצט זיך פילאזאםירן, װאס איז פריער, װאם איז ביליכער: די הון אדער דאס אײ?.• * ׳ ▼ י? י אזא פילאזאםיע אױ נאר א שאד די צײט פארטרײבן. אנשטאט דעס, בעםער שרײבן אין װאס פאר א לשון איר װילט בעסער געבן דעם ײדן נארהאםטע שפײזן םאר זײן נשמה, װאם לעכצט, גייט אײם נאך א געדרוקט װארט. רעדט צום פאלק העברעיש, ײדיש, טערקיש — אבי ער פארשטייט נאר — און צעטרײבט די םינסטערע שאסנס און לאז אים זײן ליכסיק אין קאפ און אין הארצן און אומעטום. אט דאם האב איך געמײנט מיט די װערטער ,גיט אים א לעבעדיק װארט״. און עם טוט מיר לײד, װאס איך האב צוגענומען צײט בײ זיך און בײם לעזער אויף צו געבן א נע• צװונגענעם פירוש צו םיין פעדזענלעכן בריװ. מיט ציונסגרוס צו אלע מײנע ברידער אן אויסנאם פון שפראך. ש ל ו ם ע ל י כ ס. מאנטרע (שװײץ/ ערב ױה״כ תרע״ב. •. דאנ*נ• געד איםפרעסאריא װ א ר ש ע האטעל קראקאװס^ ב־.רענעצטער ביז גאר און ממילא אױ זי נישט אומעטום דער• נ5.נגען. די צײטונג איז .אונזער ברורער״, דערשינען אין ירושלים, ו(19. דער רעדאקטאר ש. א. םיקסין. האט עטלעכע נומערן פין דער צײטוננ צוגעשיקט שלום עליכמען און אים געבעםן אױיסזאגן זײן מײנונג װעגן איר. אויף דעם האט אים שלום עייכס געענטפערט מימ א ברױו, װאס איז אפגעדרוקט אין נר. 2( פון ,אונזער ברודער״ (כ״ד מנחם אב. תרע״א) א. נ. .15 גיום פון שלום־עליכם!״ 112זו\10ז1ג1פ^ .5 1זת16סג1ס5 11 111/י .1 געערסער הער רעדאקטאר ש. א. טיקטיןי איך דאנק אײך זײער פאר די צוגעשיקטע בלעטער םין אײער ײדישע צײטונג. נאטירלעך קען מען פון 2 אדער 3 נלעטער קײן מײנונג זיך שטעלן. געסינט איר דארט גענוג לצזער? װערט אין ירושלים גערעדט ײדיש מ ע ר אלם הע• ביעיש ז האט איר פיל קעגנער? אין געזונט גײט׳ם מיר ב״ה זייער גוט. איך ארבעט זײער פיל, מער װי ס׳איז מיר ערלױבט םון די דאקטוירים (ווער הערס זײ?>. איך װױן א שעה רײזע פון באזעל [שלום׳עליכם האט דאן געװאוינט אין מאנטרע — מ. ק.1 און האף צו זײן אויםן קאנגרעס [געמײנט דעם צענסן צױניסטישן קאנגרעס, װאם איז אין 911נ פארגעקומען אין באזעל—מ. ק.], אויב דער דאק׳ שאר װעט מיך לאזן-װוער הערט אים?). זײט געזונט, ארבעט פאר אונזערע ברידער, װאם נויטיקן זיך אין א לעבעדיק װארט און גריסט אלעמען ג״ם (גאר םרײנד• לעך — ם. ק.)• שלום עליכם. אט אויף דעם ברױו, װאם בארירט, דרך׳אגב, די שפראכן• פראגע, האס זיך אין ,אונזער ברודער״ אפגערוםן אײנער, װאם חתמעט זיך ,ישראליה״ מיט אן ארטיקל (אין נר. 16), װו ער שרײבט צוױשן אנדערן: ,... איר זעט דען נישט פון אויבן• אײף, דאס דער רבי ,פםקנט״ אונז, דאס ,זשארגאן״ װערט גע• רופן ,יידיש״. בײ אים איז נאר א פראגע, וועלכע יידיש װערט גערעדט מער. אפשר האט נאך באדארםט זײן נאך זײן ,ױשר״ דאס *ײדישי-- זאל גערעדט װערן מער פון העברעישן״ און דער שרײבער סון ארטיקל איראניזירט װײטער: ,נויסיקט איר זיך אין א ,לעבנדיקן״ װארט — איר מײנע רארשמאכטע ארץ׳ישראל׳ײדעלעך? - גיט אײך ר׳ שלום עליכם ,;שארגאן״. טא װאס דארפט איר נאך בעסער? דוכט זיך איר דארפט גישט קיין בעסערן ,הכשר״. אויף דעם איז געקומען שלום־עליכמס א לענגערער ענטפער אץ םארם פון א בריװ צום רעדאקטאר, אפגעדרוקט אין נומ. 21 פין ,אונזער ברודער״ (27 אקטאבער 1911), װאם לײענט זיך אזוי : מײן ליבער רעדאקטאר! ,אין אײנע םון די לעצטע נומערן פון אײער בלאט איז?־ױיס ,ישראליה״ און װיצלט זיך װעגן מײן .הכשר״, װאם איך י?ב געגעבן דעם .זשארגאן״ און איז ניט צוםרידן, למאי איך ייף עס אן .ײדיש״. האב איך קעגן דעם גארנישט װאס אויס• *־ועצן. װארשײנלעך האם ,ישראליה״ געװאלט, אז מע זאל דעם ,זשארגאן״ רוםן ,גויעש׳... װאס מיך װוגדערט איז דאס, ײאם איר, הער רעז־אקסאר פון א ײדיש בלאט, לאזם זיך אזוי