Literarishe bleter · 1934-04-05 · 14 (5.4.1934) · p. Seite 221

זײפ 221 ריסעיןרײמ בלעטזנר נום. 14 (517) נ,ידע,- וו/נ7*ט=ליטעדאט4ר יאהאנעס ר. בעכער - אונטער דער הערשאםט פון היטלערן ם׳איז דערשינען * בוך פון בא־דיםטן דייםשן דיבשער יןוד.*־ נעם ר. בעבע־ ,אונםער דער הערשאםש םין היםדעדן׳, ־־ אין װעלק ם׳זענען געבראבש דערצ־ייוננען, װןום שילדערן ד>ם לעבן םון ד״םשלאנד ערב א ן נזןןך דער היםלערישער ,רעװאליציע*. א־ן די דע־ביילוננען װערן נענעבן שםיקער *ון דעם *אש־םםישן דייםשלאנד, דער טערןןר א־ן די ארבעםער־קװארטאלן. עם זענען אלץ זאבן, װןום זענען םןןרנעקוםען םאר די אויגן םין דעם דיבםער. ױדזשין א׳נעיל א בעל־תשובה אין די אםעריקאנער ליםערא־״שע קדייזן איז איצש א םענ־ סאציע דע־ נ״ער קער םין דעם באריםםן דראםאםורג ױדזשין *־נעיל: — םין א םקעםםיקער און אםע-םם איז ער נעװארן א נלויביקער, א קאםאליק. לעבםנם איז אין איינעם םון די נױ־יארקער טעאםעדן נעשםעלם געװארן א נ״ע איעםע ז־נע א. ד. נ. ,ענדלאזע םעג* און די קריםיקער שטרייבן אונםע־, אז עם איז א םלאםיקער היםן דעם ק־יםטנםום און דער רויםיש־קאשוילישער קירבע. דער םױזשעט םין דער נ״ע־ םיעסע — איז א נם, דעי העלר םון דער םיעםע, דזשאן לאװיננ, איז א םענטס םיט א סװאבן כאדאקטער, עם ראנגלען זיך אין אים *װ״ בוחװז — א גיטער אין א שלעבםער. אראנק די װיר־ קיננען םין דעם אריפיקן לעבן אין *ין דע־ שװערער װירקלעבק״ט. אנטװיקלען זיך אין לאװיננען אלץ םער די שלעבטע זיטן. ער בא־ נ״ט א ר״ ם־איםע זאכן, ער ג״ם אלץ בארנ־א־אם און דערנ״ם לםוף צו א ש־עקלעבן טאט — ער װיל איטברעננען ז״ן םרוי. ער װיל אזוי ארום םםור װערן םון א־ר. ער דאיט זי איבער אין א קאלםן ציטער, ער װיל זי םא־קילן, בדי זי יאל ק־אנק װערן אין סטארבן. די םרוי װערט טאקע ק־אנק אויף לונגען־אנצ־נדונג. אין װען איר לעבן אױ אין םבנה, קופש *אר ב״ לאװיננען אן איבער־ ב־וך. אץ ש־עק *אר דעם. װאם ער האש נעטאן, לויםט ער אװעק אין קלױםטער. ער קניט םאר דעם נעקר״ציקטן, ער בעט אין װאדט אויף א נם, אין דער נם נעשעט. דער םענטש־חיה סטארבט אם אץ א־ם או־ף ששענדיק, אין װען ער קערט זיך א־פ צוריק אה״ם — טרעםט ער ז״ן םרוי נעזונט און סטארק... די טעאטער־ק־יםיק האט אויםנענוםען א׳נע־לם *יעםע *אר־ שידן. אטקינםאן ס־״בש אין ,נױ־יאיקער שאיט;*, אז די איעםע ל״דם םין דעם, װאם ,עם איז ניששא אין אי- ק״ן נל־בנעװיכט, םאנטאיי;, לעבנם־רעאלק־ט אין װים םין םענטשלעכער נשםה*. דישאן םעזאן בראין איז םםבים, אז א׳נעיל האם זיך נעניטען םאר א ג-אנדיעז םױזשעט נא־ ער האש אים גאנץ סװאך או םנעםירט. ן שרײנער אויח גראמאפןןן־פליטעם אץ םאםקװע װערן אינניכן ארויםגעלאיט א ר״ נדאםאםאן• אליטעם, װאם םראגן דעם נאםען ,אוניער װארם־ (,:אסע םלאװא*). די בעםםע ארטיםטן םארל־ענער האבן ,אד״ננעל־ענם* די װערק םין רי בעםםע שר״בער אין די נראםא*א,יםליטעם. אזוי האט דער באדיםטער א־טיםט *ין םאםקװער קינםטלערישן טעאטער קאטשא־ לאװ ,אר״נגעל״ענט* אלעקםאנדעד בלאקן און אנדערע שר״בער, דיבטער םין דער איצטיקער צ״ם. דער אנדע-ער באריטםער אר־ םיםם םין דעם זעלבן טעאםע־, טאםקװין, האש ,אר״ננעליענט״ דעדצ״ליננען םין נא־קי, ם״םולינא, זאשםשענקא. א״נער א שר״בער זאנש װענן דעם אין א ריםישער צ״םיננ: ,לאטי־ זיך *ארשטעלן אזא םץ בילד; אן ארבעטער, א הארעאאשניק, נאך א שװערן אין דאך זיםן טאנ ארבעט, װעם צינ״ן צים אםא־אט אין טים א םידער האנט װעט ער א דר״־טון דאם םעשאליהענטל םין נ־אםאםאן. אין ענשםע־ אויף אם דעם םשיטן דר״ װעט זיך לאזן העין די װונדער־ כארע, םאםעםענע ש יטע םון א־נעם םון די שעגםטע און בעםטע *אלקם-אקטיארן קאטשאלאװ, װעלבער װעט םארל״ענען *אר דעט אדבעםעד די רעװאלוציאנערע לידער*. יואס עם לײענען די דעלעגאטן פונם האמוניסטישן צוזאמענםןןר צוריק םים עטלעכע װאבן איי *ארנעקוםען אץ םאםקװע דע־ ןן.םער צוזאםענםאר *ץ דער קאםוניםטישע־ םאדט״, אויף װעלבן ־־זענען ב״נעװען דעלענאטן םון אלע עקן ראםנםארבאנר. אץ ז־עם דאקאל םונם צוזאםענםאר איז א״ננעארדנט געװארן א ביכער־קיאםק ־ון םליבה־םאדלאג םאד די דעלעגאםן. דעד *איװאלטער םינם בי־ :ער־ק־אםק, םיכאילאװ, האט איבערנענעבן אץ דער םאםקװער ,לי־ ־־־אםורנאיא נאזעםא*, אז ארום דעם קיאםק איז שטענדיק געװען ן נדו־םער עולס, װעלכעד האם נ״ניריק באקוקט די ביבער אין *ײך נאנץ נישקשהדיק נעקױםט די אויםנאבעם. אץ םשך *ון דעם צוזאםענםאד האם דעד קיאםק םארקויםט 110.000 ביבער *ון דער קינםטלערישער ליםעראטור. אויםן צוזאםענ־ איז אויך נעװען א קיאםק *ון *ארם״־םאדלאנ, װעלבער האם ־*דקויםש ם*עציעל ביכער װענן *ראנן *ון *ארט״איסער בוױננ. װעלבע ביבער זענען געקויםם נעװאק אםםערםםן? דער נ־וי־בלויער באנד *ץ װ״םער־ים־בוי האם זיך געםונען :• יעדן דעלענאם. ם׳זענען *ארקויםם געװא־ן 2.500 עקז. *ץ דעם בוך. נאך אט דעם בוך איז שםאדק נענאננען דער ראטאן *ון אװ־ דיזנקא ,איך האב ליב*. יעדער דעלענאט איז נ״ניריק נעװען צו װאבן אט דאם ביך *ון ױנגן םאנניםאנארםקער סר״בער. ס׳זענען םיו־קייםם געװאק אויםן צוזאםענםאר 500.( עקז. םץ ראפאן, אין א 600 עקז. םון אלםאנאך ,יאד 1^\*, װי םיאיז *א־עםנשלעבט נע־ ־אץ דער ראםאן. דערנאך קיםם ,ציםיםא* םון נאװיקאװ־■—באי, .וא־ניאטאיא צעלינא׳ םין סאלאבאװ׳ ,צ־ט םארוים* םון װ. קאשא־ יזז — אלע צו 800 עקז. די דעלענאשן האבן געקויםט א 500 זקי• םון זאםלבוך ,די װעלש-דיבשער װענן לענין*. די סםאדקםםע ואדעדונג איז נעװען או־ף קלאסיקער. די א״נבענדיקע *ושקיי, םאל־ :•קאװ־סטסעדרין, סורנענעװ, װאם זענע• ארו-םנענעבן געװארן דורך ־זב ,אקאדעםיא״םארלא:, יענען אין םשך *ון צװ״ טענ אויםםאר־ ק״ונז נעװאוץ. די דעלענאטן האבן אויך םארלאננט נאנאלן. נעקרא־ לערםאנטא־ק, טשעבאק, םאלסטאיען, — אבער ז״ערע םא־ דז־יננען האבן נישט נעקאנט באםרידיקם װערן, װיל אם די ביבער לזנען אץ םארקויף נישםא• נײער רןזמאן פון םינקלער לואיס דער בא־וםטער אםעריקאנישער שר״בער, דער נאבעל־םרע־ נז־ :•:קלער לואים האט ארויסנענעבן א נ״עם ראםאן ,שאםן*. דז־ א־נהאלם םון ראםאן אין קורצן: צװ״ זין םון אן א״ננםיםער *״ א םראװינץ־האםעל לאזן זיך אין לעבן און נינטען זיך צו .שאםן*. י־נז־ װע־ט א םיםלםעםיקער שר״בער, קובט ק״ן נױ־יארק, *אםט '7 צי צי דער נאס אין װערט א שםירער םון ראםאנען. לםוף לאיט י־ ייך ק״ן האליװור אין װערם א םישלםזסיקער צישטעלע־ םין די 1":־:צענארױםן. א״נע־ *ץ די הונדעדטער, װאס שלאנן א■ די 5""ן *ץ יענער ביליקעד *אבריקאציע... דער צװיטער זון לאזש ל,' ייייף אן אנדער װענ. ער שטודירם נרינטלעך דעם האשעל־עסק• יי׳ני ״ך אד״ן אץ דעם בלב ונםש. ער האלט נישם םון אױבנאוי־ *'קז־ א־בעט. הױבם ער אן לביוחילה צו ארבעםן אים א קארי־ יזד'*־:עםעד, דעינאך — אלם קזכער, אץ אזױ שט״נט ע־, ביז '־ יע־ש א דירעקטאר םון א״נעם םון די נרעםםע האטעלן אין די ײי׳ניקםע שםאטן. אץ אם דער קאריער םין דעם צװ״טן ביױדער *י' נע־ייפעט דער נאנצעד דאםאן, װעלכעי גים זיך א■ םים אלע '־פ'= שץ דער האטעל־אינדוםטריע םים די אלע ציםערן אין גע־ י־פניסן. די אםעריקאנער קריטיק איז נישט צוםרידן טיש דעם נ״עם '״ האלטן, אז דער םחבר *ון ,בעבים* אױ גענאנגען שטארק '*־נ״׳ז־א• אץ זיין נ״עם װערק•