Literarishe bleter · 1934-04-05 · 14 (5.4.1934) · p. Seite 218

ליטער&רישע בלעטעד נומ. (517) זײט 218 דניז*? םש$רג' / דיז״ע װעגל אייבעם א שדוארצשפיגלדיקל בוך ב. ל*9ין ״עײננם׳1, לידער *ין *ןעסזנן, פןר9*נ ״כ#װײרים׳■, ניי־יןרק 1934 דער דאזיקעי אםקעטיזם, װאס דערפירט אפטמאל דעס דיכטער צו זעלבסטפייניקונג - האט אים אפגעשטופיט אן א זײט פון אלע אויפטרײםלענדיקע װעלט־געשעענישן. און ב. לאפין איז זיך מתװדה, אז: - ״װי איך׳ אידי םײנס לידפר, — םיר בדעננען ק־ן סלידזדת םיט זיך: א־ך ד*ב ניסז נעצינדן די ם—דת, — בלויז צונעה;,לנן ד>ס ליכם. ,דעד קלאננ פין צעשאםענש קײםן ה*ם ה>וםםיק םײן האדײן םיר צעװינט, — איך װיל זײן דער שטאפל פדן לײטעד, אדיף װפלבן ם׳װפט םדעטן דאס נליק., דער שטענדיקער דראנג צו װערן נישט מער. װי ,דער שטאפל פון לײטער, אויף װעלכן ם׳װעט טדעפן דאס גליק׳ איז, אייגנטלעך, דער הויפט־מאטיװ פון ב. לאפינס ,צייכנם׳*. און װאם־מער איךיהויב אן פאנא:דערצושיפרירן זײנע אס- לעטיש־פילאזאפישע ,צײכנם׳ י- אלץ־בולטער און שארסער װאקסן־אויס פאר מיר יענע שװארצשפיגלדיקע חלומות און זע• ונגען, זועלכע האבן אנגעהויבן פארפאלגן דעם דיכטער, נישט נאר אין די שלאפלאזע נעכט זיינע, נאר אויך אפילו אין די ״װאכיקע װאכיקע טעג״ - ״ביז װאן כ׳האב םעד אל״ן סדין נישט נעװיםט דעם אונםפ־שײד סון םײרים און װאר, װו אלצדיננ צעטײלט זיך אץ צװײן צי לפב איך נאך אלץ םײן לעבן דפם עדשטן, צי שוין א צװײטן נאד? — צי װפט נאך םיד אויך, װי נאך זי זיך נאכציען א לאננעד דור״י... אמת, אין די אויבן־ציטירטע שורות און פערזן שפירט מען אפטמאל די השפעה פון דעם פריצייטיק־פארשניטענעם פיינגייסט משה ״װארשע, װאם האט םיט א יאר 22 צוריק אונטערגעפירט מיט די אײגענע 'הענט״א רויטן שטריך פון זײן 25־יעריקן ער־ דיש־יענװעלטיקן לעבן. און נאך עד היום: - ...ס׳שװעבן סאר טיד תםיד זײנע גוטע רײד טדײםטן, הײלן, נלפםן, בדעננען א באסײד םאד רי רעטעניסן, װי די נעפלען נדוי, — און םפ רירם ביז טדערן און ם׳װערט נוט אזדי!*■ אויך די רוסישע ליריקער (באזונדערס - לערמאנטאװ האבן געװים געהאט א געװיסע השפעה אויף דעם טיף־פארחושטן לי״ריקער ב. לאפין, אבער קען מען דען <און דארף מען דעןי וכן השפעות בײ א די״כטער, װען צײכנם און םיטנים םאר די אוינן שװעבן אק אי; יעדנם פנים ליכםיקט דך דײן לעבן./,..* ו גלויב איך, אז אויך אין די ״צײכנם׳ פון ב. לאפיל קאז שװארצשפיגלדיק אויפלויכטן דאס לעבן פון יעדן איינעם, װאס װעט נאר האבן גענוג מוט אין אים טיפער ארײנצוקוקן... ...םאדנע בײנאכם א־ן א שפ־נל צד קיקן, װי אין א סטײאיקן װאםעד אן אלםן. ־־ אלץ א־דם די־ נעםם זיך שאםנייק צוקן, קאנכט ניסם דײן שטײניקן אוםדו באהאלטן׳... אט דעם זעלבן ״שטײגיקן אומרו״ האב איך דערשפירט׳ אריינקוקנדיק אין ב. לאפינס נאר־װאס דערשינענעם לידער־בוך. װאם־מע־ איך גרונטעװע זיך אין די מיסטיש־פילאםאפ־שע ״צייכנם׳ פון דעם שטיל־ש־ייענדיקן דיכטפר - אלץ־שארפער און בדלטער דערזע איך, װי ״אייגענער פנים מיט אויגן פארגלעזטע װינקט דיר פין שטײאיקן װאםע־' אנטקעגן... װייל ב. לאפינס בוך איז ײירקלעך א ״ביינאכטיקער שפיגל׳, װאס נישט יעדער װעט האבן מוט אין אים טיפער אריינצוקוקן... ״כ׳האב געטראכט און כ׳טראכט עס נאך איצט, - דער• ציילט אונז ב. לאפין אין זײן פארװארט, אז מײן װארט האט צופיל אינטימען װײטיק, דס זאל ארויסגעזאנט װערן הויך. מיי״נע שטימונגען זענעד מעי חלומות אין זיך, פאר זיך אין אין דער שטיל׳... אבער אט דער דאזיקער ״אינטימער װײטיק״ זײנער האט דעײפירט דעם דיכטער צו יענער פילאזאפיש־מיסטישער לויטער־ קײט און געלײטערטקײט, פון װעלכער ם׳װערט אפטמאל פונקט אזוי אומהײמלעך, װי װען דו װאלסט ארײנגעקוקט״ בײנאכט אין א פינסטערן שפיגל... .ם׳דוכט זיך׳ דו האכם א נשםה געניםען, ז• אץ טא־בישיפטן זילבער פירזינלט. ־ װפםט זי צוריק אזדי דײן ניסם באקוםפן, אײדער זי האם ז־ך אין ספינל געשפינלט״... אבער נאך מיט א פערטל יארהונדערט צוריק איז שוין דעם דיכטערס געסיט ״פארזיגלט׳ געו״וארן ״אין פארכישופטן זיל־ בער״ און נאך מיט א פערטל יארהונדערט צוריק״ האט ער שוין געטענהט : - ״ם׳האט װעד םאר דפד צײט אונז נעהאװנעט, ם׳א־ט אינז נישט, װע־ און פאדװאס? — םיר זענען פא־בליבן אן ניפים — בלןונזשפן ם־ד אים א־ן כאאם. ״אונז קאנפן די טפנטשן ניסט זפן םער, — טיד *כער זעפן זײ יזן. — א״ף ז״עיע ספהדת, לװיד־. זפנען פאדבןודנן פיד ד>).' און נאך מיט א פערטל יארהובדערט צוריק, װען ב. לאפין האט נאך געהאט ״געבלאנזשעט׳ אויף די ״אומעטיקע װעגן׳ פון ליטע־לאנד. איז שוין אין אים אריין, װאלט איך זאגן, דער ״דיבוק׳ פון יענװעלטיקע זעונגען און פארגע״פילן, װעלכע האלטן אים נאך געפאנגען ביז צום היינטיקן טאג. ם׳איז א מין דיכטעײישער אסקעטילם, װאס פייניקט אים אויף אלע זײנע װעלט־שליאכן און נישט גע״קוקט אויף דעם, װאס ער האט שוין דורכגעשניטן אזויפיל יבשה-און ים־םדבריות - איז נ$ך אלץ: ״נישם באזיגט זיך נאך איננאנצן, ניסם באזינט. נ*ך ניסם אלע װילדע פלאנצן א״םנעפליקט. נאך נישט אלפ װונשן קוטען םיד צונײן. אץ נישט יערעם װא־ט סדן גוטען איז נאך דײן״ ״ם׳םאניעט, בלאנקם נאך פאר די א״נן ,־ויםפ־ ס״ן. און איך װפר נאך צונפציינן סון םײן פײן״.