Literarishe bleter · 1934-04-05 · 14 (5.4.1934) · p. Seite 211

זײט 211 ליםער&רישע בלעטער נום. 14 (517) דיזם, נישט אויף שרײבן. א סך האט דא מיטגעבראכט די םלחסה, דןןם סןןרװערן דרוקן אויף ײדיש'(פון*5 ייני 1915 ביז דער רע- װאלוציע), די שװערע םיטואציע אין די ערשטע יארן פון דער רעװאלוציע. כ׳האב קײנמאי נישט געהאט די ראטעריעלע מעג־ לעכקײט צו שרײבן א בוך, - אץ האב איך עפעס אנגעהויבן צו שרייבן, איז נישט געװען קײן האפענונג צו קריגן א םארלע- גער םאר א גרעסער םילאלאגיש װערק. אזוי-ארום זענען בײ מיר געבליבן אנהויבן םון גרעסערע ארבעטן. געדרוקט האב איך זײער װייניק, אין די זעלטענע פאין, װען ם׳האט זיך געװיזן א צופעליקע געלעגנהײט צ־ דרוקן עפעס אין א ספעציכלן זאמל־ בוך אדער אין אלגעמײנעם יידישן זשורנאל, צוממײנסטנס קרי־ טישע ארטיקלען, ממילא האבן דאס קײן גרעםערע ארבעםן בכלל נישט נעקענט זײן׳. יהמשך קומט• יארהונדערט און פון, די אלטע דרוק־זןןכן פון 18-16-טן יאר״ הונדערט. היפשע קאלעקציעס געםינען זיך אין דער פרײכישער מלוכה־ביבליאטעק (בערלין• גופא; דורך דער דאזיקער ביבליןן־ טעק האב איך געקראגן ײדישע מאנוסקריפטן און דרוק-זאכן פון מינכען, האמבורנ, לײפציג, באזעל, אמםםערדאם, פראנקפורט אם מײן, יענא, אקספארד, פארםא א. אז. װ. אין דער זעלבער צײט האב איך שטודירט גערמאניסטיק, דערהויפט מיטלהויכדײטש, אויך דײטשע דיאלעקטן. נעשריבן האב איך פאר דער צײט זײער װײניק. צום טײל נעמט זיך דאס דערפון, װאס די ײדישע װיםנשאפטלעכע ליטע־ ראטור איז זײער ארעם. קיין פילאלאגישע ארבעט איז כמעט נישט סאראן װו צו דרוקן. צוממײלי נעמט זיך דאס דערפון, װאס כ׳האב געמוזט לעבן פון זײטיקע זאכן(דינען אין א ביורא, פובלי- ציסטיקו. די פרייע צייט האב איך געװאלט אפגעבן אויף שטו- ד״ר חײם זשייםלאװסק' / עין־יז^דל/ דער חרם־קאמיטעט (>>] #פש)>צזננ פק דעד זזרנעטפד*ק־^גפע,־ענח פזזד ײדי־שע עניביסן *ין נין-י*רק, װי נ*װוסס, *יז סוף פענרו*ר עונויםגערוםן ג*װ*רן *ן ,*רנעסער-קןנםערענץ ם*ר ײדיסע #נוזיעגנהײסן־ *ין ױעינער ס'ה*נן *נםײיגענונזען *ינער ססס1 ד*יענ*סן. ס'*יז יסוף נעקומען נו סי*י*ונג. סיר נרעננען ד* סון .ם*ג־ דעם *רסיקל םון ד־ר ח. זשים**װסקי, װ*ס קיערם *ויף די סיגוח, ם*רװ*ס * םײי דעיעגקסן ה*נן ס*רי*זס די ק*נםערענץ. אונזער יארהונדערט. אונזער היגע ײדישע ארבעטערשאפט האט עפנטלעך פראקלאמירט די געזונט־װערונג, די באפרײונג פון איר קינדער־קראנקהײט ערשט אין אנהויב פון יאר 1934, או־ף דער אויבנדערמאנטער קאנפערענץ. אט דער היםטאריש-באדײטנדיקער שריס פארויס האט זיך קלאר אפגעשפיגלט םײ אין די רעדעס פון גאר פראמינענטע היגע ארבעטער-פירער, םײ אין דער פרינציפיעלער רעזאלוציע, װאס אױ אנגענומען געװארן אײנשטימיק. דזשארזש פענקין האס אין זײן רעדע דערקלערט, אז ער איז געקומען אהער אין לאנד װי א ײדיש קינד, דא געװארן אוים ײה און אז איצטער האט ער זיך װידער צוריקגעקערט צו זײן יידיש פאלק. י. שלאםבערג האט דערמאנט דעם איבערגאנג. װאס ער האט דורכגעמאכט פון א ,ײדיש-שפרעכנדיקן״ צו א ײדישן סאציאליםט. אלעקסאנדער קאהן האט דערקלערט זײן םימפאטיע צו די ״פוערי־צױך. לואיס װאלדמאן, דער פארזיצער פון דעם קאמיטעט פון דער סאציא־ ליסטישער פארטײ אין שטאט ניו-יארק, האט גערעדט אין דעם זעלבן שארף׳נאציאנאלן זין. ער האט מיטגעטײלט, אז עם גרינ• דעט זיך אין נױ־יארק א ײדישע ארגאניזאציע פון היגע ײדישע אדװאקאטן, װאם איר אויפגאבע װעט זײן צו םארטײדיקן ײדישע רעכט. ער האט אויך גערעדט װעגן דער נויטװענדיקייט צו םארטײדיקן יענע מינאריטעט-רעכטן םון דעם ײדישן פאלק, װו זײ זענען שוין אםיציעל אנערקענט געװארן. נאך בולטער איז אט דער נײער אײנשטעל געקומען צום אויםדרוק אין דער פרינציפיעלער רעזאלוציע. אם זענען א פאר כאראקםעריםטישע שטעלן אין איר: ״מיר לעבן איצטער דורך די טראגישסטע טעג אין דער געשיכטע פון אונזער פאלק״. ״װי א גרויסער און װיכטיקער טײל פון אונזער פאלק, פילן מיר באזונדערס פײנלעך דעם אויפקום פון םאשיזם און נאציזם״. די קאנםערענץ באשליםט ״צו העלםן די ײדישע ארבעטער אויסצו״ ארבעטן אן אײנהײטלעכע און פעםטע פאליםי אין זןלע װיכ• טיקע פראנן םון ײדישן לעבן, װאם זענען באזונדערס ברענענ■ דיק געװארן אין דער לעצטער צײט״; און די רעזאלוציע צײכנט אן די װיכטיקםטע םון זײ: 1) דאס פךאבלעם םון עמיגראציע די ״ארבעטער-קאנפערענץ פאר ײדישע אנגעלעגנהײטן״, װאס איז אפגעהאלטן געװארן דעם 25״טן פעברואר, האט געפירט צו א שפאלטוננ. איבער 200 דעלעגאטן האבן געמוזט פארלאזן די קאנפערענץ און האבן אין א באזונדערער פארזאמלונג זיך קאנסםיטואירט װי א זעלבסטשסענדיקע קערפערשאפט פאר די זעלביקע ״ײדישע אנגעלעגנהײטן״. נישט קוקנדיק אויף אט דער זײער טרויעריקער פאסירונג, װעס יעדער אײנער מוזן צוגעבן, אז די גאנצע קאנפערענץ האט געהאט א קאלאםאל װיכטיקן באדײט אין דעם לעבן און אין דער פאליטישער אנטװיקלונג פון דער ײדישער ארבעטערשאפט דא אין לאנה די נאציאנאל-צוריקגעשטאנענע עלעמענטן אירע, װאס האבן אלע מאל פארגעשטעלט מיט זיך דעם רוב מנין און רוב בנין פון דער היגער ײדישער ארבעטער-באהעגונג, האבן אויף דער קאנפערענץ :עמאכט גאר א גרויסן שריט פארוים אין דער נארמאליזירונג פון זײער שטעלונג צו זײער אײגענעם ײדישן פאלק. װאס אױ געװען זײער שטעלונג ביז אהערי - אן אב־ סאלוט אימנארמאלע. זײ האבן זיך באטראכם נאר װי ״ײדיש־ שפרעכנדיקע״ ארבעטער און סאציאל־םטן. װאם איז געװען זײער נאציאנאלע אריענטאציע? װי א טײל פון װעלכן פאלק האבן זײ זיך באטראכט? - אײניקע זענען געװען דורכגעדרונגען מיט דעס קאםמאפאליטישן אידעאל, װאס האט זיך בכלל נישט גע״ װאלס רעכענען מים דעם פאקט, אז די מענטשהײס איז אײנ־ געסײלט אין פארשידענע פעלקעה זײ האבן געקוקט אויף זיך, װי אײף ״סתם־מענטשן״, װעלכע רעדן צוםעליק און צײטװײליק די ײדישע שפראך. די מאיאריטעט איז געװען אםימילאטאריש. גאציאנאל און קולטורעל האבן זײ זיך אריענטירס אויף דעם הערשנדיקן םאלק פון לאנה ׳ אזא אנסי׳נאציאנאלע אדער אינדיפערענטע שטעלונג צו דעם אײגענעם פאלק האט מען אין דעם נײנצנטן יארהונדערם געהערט בײ די פראגרעםױוע ארבעטערשאפטן נאר םון די אונ־ טערדריקטע םעלקעה דאם איז געװען זײער קינדער״קראנקהײט, םין װעלכער זײ אלע האבן זיך באםרײט אץ דעם אנהויב םון