Literarishe bleter · 1934-03-30 · 13 (30.3.1934) · p. Seite 202

ליטערארישע בלעטער נומ. 13 (516 זײס 202 נאכן םויט פון משה זילבעדפאדב דער פריצייטיקער טויט פון משה זילבערםארב האט ארױס• גערופן גרויםן טרויער בײ אלע זײנע פרײנט און פאריערער. אין דער ײדישער פרעםע זענען פארעפנטלעכט ארטיקלען און כאראק• טעריסטיקעס װעגן דעם פארשטארבענעם. די לװיה, װאם איז פארגעקומען דינסטיק דעם ס2״טן, האס צוגעצויגן א גרויסן עולם. די נאענטסטע פרײנט האבן ארויסנע. טראגן דעם ארון פון זײן דירהי (םאלנע 16). םארי דער עגיה זענען געגאנגען די עלטערע שילער *פון ציש׳א-שולן און פון וי ״ארט׳־קורסן. אויםן בית-עלמין האבן מספיד נעװען דעם נפטר: י. יאשונסקי (אין נאמען פון ,ארט*'), זרובבל (ליטעראטן-פארײןו, יוסףלעשטשינסקי(ציש'א). ביים אפענעם קבר - ד׳ר יוםף קרוק, אין טיפן טרויער און געדריקט פון דער גרויסער אבדד,, - איז זיך דער עולם פאנאנדערגעגאנגען. אויפן נאמען פון די ״ליטערארישע בלעטער׳ איז אנגעקד מען פון ריגע *פאלגנדיקע טעלעגראמע : ״מיר טרויערן אינאײנעם מיט דער יידישער װעלםלעך. קולטורעלער נעזעלשאפטלעכקײט איבער דעם גרויסן אנװער דװן דעם טויט פין פרײנט משה זילבערפארב. װ. לאצקי־בערטאלדי, דניאל טשארני, זלמן לעװיטא: דינע, 21־שן םעיק. אין װילנער ײדישן טעכניקום פון ״אדט׳ איז פארגעקוסען א הזכרה נאך ד׳ר מ. זילבערפארב. דער דירעקטאר פון טעכני■ קום, אינזש. שרײבער, האט געהאלטן פאר די תלמידים א געדענק■ רעדע, כאראקטעריזירנדיק די פערזענלעכקייט פון דעם פארשטאו■ בענעם קעמפער און טוער פאר דעם אויפבוי םון א געזונט ײדיז לעבן. די למודים אין טעכניקום זענען צום צײכן סון טרויע• אויף א קורצער צײט איבערגעריסן געװארן. די טוער פון ײװא פלאנען צו ארגאניזירן בײ דער היסי טארישער סעקציע פון *ײװא א ספעציעלע קאמיסיע אויף גי פארשן די געשיכטע םון די ײדישע רעװאלוציאנערע באװעגוננ און סאציאליםטישע פארטײען. די קאמיסיע זאל זײן אויפן נאמען פון משה זילבערםארב• ס׳זאל אויך געשאפען ווערן א ספעציעלעו פאנד אויפן נאמען פון מ. זילבערפארב אויף ארויסצוגעבן זאםי• ביכער צו דער געשיכטע פון דער ײדישער אריעטער־באװעגוננ ח. ח. רעדאקטאר! איך בעט אײך געפעליקסט אפצודרוקן אין אײער חשובן זשורנאל פאלגנדיקע שורות: נישט האבנדיק די מעגלעכקײט צו באדאנקען פערזעניען אלע אינסטיטוציעס און פערזאנען, װעלכע האבן אפגעגעבן דעס לעצטן כבוד מײן מאן ד׳ר זילבערפארב, און'האבן' םיר און מײן טאכטער אויסגעדריקט זייער מיטגעפיל, שיק איך זײ דורך דע״ פארמיטלונג סון אײער זשורנאל אן אויפריכטיקן דאנק. םיט אכםונג זדפיסע 25־םן מע־ץ 1934. ק. װלבברפארב א נײ בוך פון ה. דװי2 מיר האבן באקומען צו־ געשיקט פון שיקאגע <פון פארלאג ל. מ. שטײן - ײדישע קולטור ־ געזעל- שאפטו דאס נײע בוך פון ה. לײװיק' - די גאולה קאמעדיע (דער גולם חלומטו, - דואמאטישע פאעמע אין עלף בילדער. בילד ן - בײדעם; ןן - ארמילוס; ןןן - לבנה אין שויבן; ׳\ן - תליון זינגט; - געפאנגענער; ן׳\ - בן־ױםף - בן־דוי; 11/\ - חײב; - ןןף\ - ליבשאפט; ^ן - שטילקײט; א - יבאי; 1^ - רויטער וױין. אין דעם פארװארט צום בוך װערט צ. א. 'געזאגט : ״די ״גאולה־קאמעדיע׳' איז דער צװײטער טײל פון ה. לײװיק *ין דענװןר-ס*נ*סןרי1, װו דער דראמאטישער פאעמע עד הןש פןרענדיקם זײן נײ ביך, ״דער גולם׳. די האנדלונג איז איבערגעװארפן אין דער וױיטער װײט ארײן. דער גולם איז דא שוין נישט די צענ־ טראלע פיגור, נאר דער, דורך װעמען און אין װעמען די פאסי• רונגען שפיגלען'זיך אפ און שלאגן זיך אפ אויף צוריק. די הויפט־פערזאן פון דער האנדלונג איז איצט די משיח־ געשטאלט אלײן. —- - אין ערשטן טײל ״גולם׳ איז םשיח געװען נאר אן עפיזא־ דישע פיגור. ער האט זיך באװיזן אויף אײן מאמענט, נאר א'ין באגלײטונג פון דעם אלטן אליהו הנביא, און איז גלייך * דורכן םהר׳ל אװעקגעטריבן געװארן אין מדבר ארײן צוריק. - אט דער מאמענט איז דעמאלט 'פאר דעם גילם געװען אן אנטשיידנ• דיקער; ער איז אנגעשםעקט געװארן מיט טיפער משיח-בענק• שאפט און איז ארייינגעפאלן אין נאך אגועסערן אומרו. דערנאך, װען ער איז, א באזיגטער פון מהר׳ל, אראפגעטראגן געװארן א געלײמטער אויפן בוידעם, און איז דארט *אויף שטענדיק *אי• בערגעבליבן ליגן - איז אין אים, אין *די פארבארגענישן פון זיך, אין משך פון הונדערטער-הונדערםער יארן, *לאנגזאם גע• װאקסן די בענקשאפט צו אויפכאפן זיך פון דפר טויטער פאר־ נליװערטקײמ צו א נייעם צװייטן לעבן; און צוזאמען מיט דער בענקשאפט איז געװאקסן אין אים דער חלום װעגן משיח בן דוד.-׳ ״דבורהלע שטאמט ארוים פון דער אמאליקער משפחה מהר׳ל. אויף דעם בוידעם פון איר שטוב ליגט דער גולם און חלומט. פון איר בוידעם שפאנט ער אראפ און גײט נאך חנינה בן דוד, און ברענגט אים צו איר שויעל. איר דיל - דער ער- שטער דיל פון א שטוב, װאס חנינה באטרעט; איר האנט - די ערשטע האנט, װאס רירט זיך צו צו אים מיט אויפגעציטער־ טער ליבשאפט׳. ספעציעלער נימער ״ליט. בלעטער״ צום אנדענל פין משה זילבערפארב די ״ליט. בלעטער׳ גרײטן איצט א ספעציעלן נומער״ ני• װידמעט דעם לעבן און טעטיקײט פון משה זילבערפארב., אין נומער װעלן קומען ארטיקלען װעגן ם. זילבערפא־ב׳ װי אויך זכרונות פון זײנע נאענטע פרײנט. ם׳װעלן אויך נעדריקפ זײן בילדער און מאטעריאלןי אינגיבן דעד׳שײגס דאם נײע ב־יד 15! י. א. 9 ־ 1 ■ 0 (ראװאנע — קיבע) ״דער גאלדמבער פאבטאי״ (מעשהלעך אין פערזן) ■ ^•?זסטדידע שין ק. שװארבאפ? ——