Literarishe bleter · 1934-03-23 · 12 (23.3.1934) · p. Seite 186

ליטערארישע בלעםער נומ. 2! <5ו5 זײס 186 נישט דאס ײדישע שול־װעזן פון גאנץ פוילן. און אויב *י װילנע איז עס יא פאראן, איז עם נאך מער א באטאנונג, ו דערמאנונג, אז עס קאן זײן, אז עס דארף זײן אןין אין אנדערע ערטער. אין אונזער צערודערטקײט, אין אונזער פארצװײפל^ האבן מיר׳ דאכט זיך, פארלוירן אונזער שול-ױגנט. און הו; מוראדיקסטע דערביי איז, װאס מיר מײםן גארנישט װעגן * דער גרויסער אבידה, מיר שפירן עס נישט. איך פרעג בײ די שול׳טוער, בײ די לערער: װו איז אונזער שול-ױגנט? באגײםטערטער אטמאםפער. דאו־ט האבן מיר די פארשידענע זו• מער־קאלאניעס, די קעמפס. דא נישט לאנג האם די שול־ױגנט געפײערמ אין נױ-יארק דעם ױבילײ פון דער טשערנאװיצער שפראך־קאנפערענץ. װו זענען עס די שפורן פון דער שול-יוגנט אין אונזערע יידישע קולטור-אינםטיטוציעס? איז פאראן א באהעפפונג צװישן דער שול-ױגנט מיט דער שאפנדיקער יידי• דישער ליטעראטורי זעט מען די שול׳יוגנט אויף ערנסטע רע• פעראטן פון יידישע שרײבערי זענען זיי די ערשטע ביי לי• טעראטור־ימים-טובים? װידעראמאל — אפשר איז עס פאראן אין װילנע. אבער דאס יידישע שול־װעזן אין װילנע אין גאך װייס בײ ביכל לידע װײלונגען. טאנץ-זאלן, בעלער. מאדע׳געשעפטן, און מען דארין נישם זײן ״פרימיט־װ װי אמאל״, טאנצן גאר איבער דער נאנ| זיך אננעמען אין א ראד און האפקען... אז מ׳װיל טאנצן, דאח מען שוין באצאלן א םײנעם דזשאז־ארקעםטער. הכלל, עס א לאנד, עם איז א לאנד ,מים לענדער גלײך*. באדויערט דאס פאפיערניקאװ? נײן, ,צױויליזאציע אומפארמײדלעך״. בפרט, װען די קאניוקטור איז א נוטע. ניטם| קײן ארבעםםלאזיקײט. זײד און אטלאס מח פארט ארויםשכױך דאס לײװנסע בלוזקעלע. עס איז א נאטירלעכער גאנג אזא. אבז ער באדויערט די קעלט, װאם האס גענוסען בלאזן דא אין ,ז► ניקן לאנד״, קעלט פון מענטש צו מענטש. אויף די טירן, װן האבן זיך גענומען דא פארמאכן און פארשליםן, די מורא םא־ן שטיקל אײגנס. .... יע, ניסם עו וערקענען, װי ם׳יןנדעיג *יז זיך זעװןקסן, בןקונזען * *נים, * ע״ני, ן סעסם *ון ע גענגי...״ .... *ון ס׳סרײםפ פיך סוין סעד ני׳עס דןנ נאיד עין זוניקע סענ דן, די זייבערנע נענס *ון ועד ײיסערער הימי, יק ביויער־. און די דאזיקע שורות און א םך אנדערע אין ביכל ה*3 ארויםגערופן אן אומפארשםענדלעכע פארביטערונג אין געװיה קרײזן פון דער ארץ־ישראלדיקער אינטעליגענץ און גראד דיס בײ די, װאס האבן זיך געדארפט פרײען אי װעגן דעם, װ* א ײדיש ביכל דרוקט זיך אין ארץ־ישראל, און אי פאר פרײען און מוטיקן װארט, װאם פאפיערניקאװ האט ארויםגעװננעזו מען דעדס נישט װעגן די׳ װאס פארשװײגן א געדרוקט װארט און נאך דערצו — געדרוקט אץ תל־אביב. וין איז דאך בײ זײ א ,חילול״, ײאם מען דרוקט אין ארץ־יטויי יידיש, נאר מען רעדט פון די׳ װאס יידיש איז פאר זי א גאר־װיכסיקער ענין. און דאך איז געשען עפעס אזוינס. ײי װאם מען רעדט שטארק און מען קאמענטירט עם אין די ײי-יז יידיש־ליטערארישע קרייזן. דער יידישער ליטעראטן-קלוב פון ארץ־ישראל איז. זײן מנהג איז בײ א ליטערארישע דערשײנונג, אויך איצס זיך נויפגעקומען משמח צו זיין זיך לכבוד דעם דערשײנען פץ '1 פאפיערניקאװס לידער. אלץ איז געװען ױם-סובדיק, .םײערייו אבער פאפיערניקאװ האט זיך אין מיטן דער שמחה אויםגעהינד און׳ נישט זאגנדיק גארנישט, אװעק.?. ס7אך / יי פאפיעדבילגאװס (י. *זןסיערניקןװ, מיס לענדער ניײך, הי *ביב, 1934, 64 ז.> י. פאפיערניקאװס נײ ביכל לידער װעגן פאלעסטינע, און טאקע געדרוקט א־ן פאלעסטינע ובפירוש: ,דפים קואופרטיבי הפועל הצעיר תל אביב״), םראגט דעם טשעקאװען נאמען ,מיט לענדער גלײך״. װי אין זײנע צװײ פריערדיקע ביכער ,גאל• דענע זאמדן׳ און ״אין זוניקן לאנד״, אזוי זענען אויך די לי• דער פון דעם נײע: ביכל דורכוים פאלעםטינער מאטױון, לי־ דער אויסגעטראגענע און געבוירענע אויף פאלעסטינער ערד. אץ דער ״אלװעלטלעכקײט״ פון דער יידישער ליטעראטור, פארנעמט פאלעסטינע נישט קײן גרוים אנגעזעען ארט. ארץ־ ישראל אלײן א־ז נאך װײט נישט אפגעשפיגלט אין דער ײדי• שעד און אפילו א־ן דער העברעישער בעלעטריסטיק. דאם בא• זונדערע אײגנארטיקע, בויענדיקע לעבן פון ישוב האס נאך נישט קיין אויסדרוק אויך נישט אין דער העברעישער ליטע• ראטור. עס װאלגערן זיך ארום ״טעמעס״, נאר נישטא װער עס זאל זיי אויפהײבן, באפליישערן און באב־ינערן. דא שרייבט מען נאך לידער און פאעמען פון דער... ביבל־עפאכע, אדער פון דער אלטער הײם!... פאפיערניקאװ, דער ״פרעמדער״ דא, דער דיכטער פון דער ״גלות־שפראך״, פאר װעמען טיר און לאדן זענען פארמאכט װי פאר אנדערע זײנס גלײכן, איז גראד דער ארץ־ישראלדיק־ סטער דיכטער, נישט װײל ער װוינט אין ארץ־ישראל, נאר װײל ער האט אײגנארטיק אויפגענומען אין זיך די אלע ליכט און שאטן־זייטן: דעם מענטש און דעם קעמל׳ די ניי־בויענדיקע שטעט און די אלט־חרבדיקע אראבישע געםלעך, די פלאכע זאמדן און די שטײנערנע הויכקײטן, די ״הוירא״־טענץ פון די חלוצים אץ די מאנאטאנע ניגונים, װאס גיםן זיך אזוי פויל און אײנטאניק אראפ פון די קלויססער־שפיצן, פון מעםשעט׳טורעמס. און אויב עם איז ארויסגעקומען מער ״זוניק״ און ״גאלדיק״, איז עם װייל ער איז דא געװען אין דער צייט, װען אלץ איז נאך געװען אײנגעהילט אין דעם ראמאנטישן שלייער, װען ברויט האס געפעלט, אבצר געזונגען האט מען. װען קיין אס■ פאלט־ברוק איז נישט געװען, קיין טראטוארן, נאל געטאנצט האט מען. עס איז געװען איין שטיק התלהבות, אײן שטיק בא■ גײסטעריננ. איז ער׳ דער דיכסער פין ״גאלדענע זאמדן״, אויך באגײםטערט געװארן פון דער באגײסטערונג, װאס האט זיך גע■ טראגן אין ״זוניקן לאנד״. פאפיערניקאװ איז אפגעפארן און צוריקגעקומען, געקומען זוכן יענע ״בת מלכה״. אץ ארץ-ישראל זינגמ זיך שוין נישט אזוי, װי אמאל. איצט איז דא ברויט לרוב, קאפעען און פאר־