Literarishe bleter · 1934-03-16 · 11 (16.3.1934) · p. Seite 169

זײט 169 ל-. ׳נרארישע בלעטער נום.11 (514) אזוילאנג, ײילאנג זי ײעט נ־שט קענען ארבעטן... אזן איר װעט מוזן. שכנא-בער, אויך טרןןגן א חלק קאשטן פארן דער׳ ציען ס׳קינד - אפילי נאכז־עם. װען דאס מײדל װעט שוין יא קענען ארבעטן... נאכדעם טוט ער זיך א הויב׳אונטער די אקסעלעך, דער שטארק זיך-אנגערעדםער נאטשעלניק, און גיט נאך צי: — איר װעס זיך שוין איצטער נישט ארײסדרײען פון דעם, װי ם׳האבן זיך פריער ארויסגעדרײט אלע אנדערע... הכלל, מיט אלע זײנע ״װעלט׳זאכן״ איז אים גוט שכנא-בערן: א גוטע קלאג. — צד אלע אבסאלװעבטן פדי ײילבער יידישי טעבביהום (איצם ײד״שע םעבנישט שול) חכרים טעכניקער! אכםאלרענםן *ין ערף ארױםיאזן *ון אינזער שיל זענען שוי איצש צעשא־״ם איבעין ראנד אין אויםלאנד. ארע וזןזכן זי םאר־ לאזם די שול םיש אן עקשנותדיקן װידן צו בויען זיער צוקינפט או-ף אראדוקטיויע יםודות. כםעט אלע האפן אננעט־אםן אויף נרוי• םע שװע־יק־טן כ־ם א־נארדענען זיך, שװעריק־טן םטעציטישע טארן טעכניקער בכרל און ידישן בטרט, פאזונדערם אין דער צ־ט טון א-צטיקן קריזים• אאנע—םן סין דעד אאטיקער טא־ אים טעכניש־יייכנשאטטרע• כער כביכה, אעטםא־י אינגאנצן א־נזאם, קען דעד אבםאלװענט נישט נאר זיך נישט טא־טירקיםען אי; זינע טעכנ־שע ידיעות, אבער אםילי באקיםען א נ־טיקע טעכנישע עצה. דע־ אבםארװענטן־קד־ז ב־ם װירנע־ ־דישן טעכניקום שטעלט זיך דעם ציר צי העלטן דעם אבםאלװענט אין ארע נ־ם־קע סאר אים םארן, װי א־נא־דפנען זיך ב־ם טאך, איבערװאנדערונג און אנ־ דפדע. אין דע־ דיכטונג א-ז שוין די אדבעט אננעהויבן. אאזיטױיע רעזילטאטן קענען אבער דע־ג־־כם װעין נאר דאן, װען ארע הברים אבםארױענטן װערן זיך ױארעם אא־יםן, םארשטענדיקנדיק זיך םיטן םעק־עטאדיאט טין קר־ז נודירגע, גדאנםקא 3), אנגעבנדיק ידיעות װענן זיך אר־ן אין חבדים, װענן אויםייכטן און םעגלעב• ק־טן צו ק־ינן א־בעט, שטין אק נאענטן קאנטאקם טיטן אבםאל־ יי־ענטן־קר־ז א׳ן אייםטי־ן געװ־םנהאטט אלע טל־כטן, װעלכע דער קר״ז װעט אויף א־ך ארויפר־נן. אדרעם םאר אינטאדםאציפם און קארעםאאנדענין: 3 ס$1ח13)0 ,3ז151סק ,סת11^\ .סין16ז81ח16!^\ תזנ1ז11חו1סס7 ע\6}חמז\\1ס8נ£1 ס1סא בריוו אין רעדאקצ־ע איך בעט אםדרוקן די םאלגנדיקע שירות: אנגעהויבן סון נוםע־ 17 ,גלאבים״, געהפר איך טער נישט צו דע־ רעדאקציע סין דעם זשירנאד אוןטראג םםילא נישט ק־ן שום אחרױת םאר דעם, װאם װעדט דארםן ג ע ד ר ו ק ט. 'צתק ב־\\עעז;יס ליבער חבר ם־ויל! נפםט אן אייך אונזער ב־כה צום 500־טן נוםער םין די ״ליך טע־ארישע בלעטע־". זארן ז־ האבן א־יברז־יםים אין בםד־ סא־העלםן צו דערםידן די ־דישע קולטור־שאםיננ צו א הייבער םדרנה אין צי נרעסטפ־ שליםות. ם־ט דרך־ארץ און נדום םאד־ן םון ־דישע ריטעראטן און זשורנאליםטן אין טשערנאװײן ןאיר עפנס נישט די טיר גאך דרײ מאל — — — פליען ארײן |או אײך אזויםיל קוילן, װיפיל איך האב נאר בײ מיר... איז נאך דעמדאזיקן באפעל האט מען ערשט אננעהויבן |[< וצרן עפעם טרים פין דארטן אינעװײניק. עם זענען, אגב, |נעװעל טריס, וױ םון א קריכנדיקן .גײםס״. נאכדעס האט מען |אוין :עהערמ, װי מ׳הויבט אן צו גראבלען בײ דער טיר. װײזט אויס, אז שכנא־בער האט נישט נאר מורא געהאט![םו -־ױלן, נאר אםילו םאר זײן זײדענעם גארטל האט ער זיך 4ע־ראקן. והראיה: ער עפנט אפ דערנאכדעם די טיר און ער מת — גאנץ. ער לעבט! ם׳פעלט איס אפילו נישט קײן איין ^ןר אויםן קאפ. װאם ער האם יא געטון אין פארשלאסענעם צימער, איז!עיוצן דזןס, װאם דעם אנטלאםענעס זונם גאנצע פאטאגראפיעס- /וײנגערעםטע אין פאסטקארטלעך - זענען פון זײנע הענט ^עװארן צעריסן, צעבראכן און אװעקגעײארםן אויפן דיל. אויך ןענען געלעגן אויםן דיל — צעריםענע בלעסער םון א גראב ]עויליש בוך ײענן ביאלאגיע, װאס דער זון האם געלײענט, ףײדער ער איז אנטלאפן. — דאס אלץ; אבער װיאזױ ער זעט אויס אצינד, ער שכנא-בער? שרעקלעך: שכנא׳בער האט נאך קײנמאל אזא נאז נישט געהאט. עס ןיז נישט קײן נאז, נאר א שטיק קרײד. און אויגןז נישט ײן אויגן, נאר רויט־םארלאפענע לעכער, װי ביי א ביק נאך 1ער שחיסה. ער האלט אויך אראפגעלאזט דעם קאפ און קוקט ףײף דעם נאםשעלניק, װאם איז געקומען מאנען בײ אים דין. דער בלאנדער נאטשעלניק אין ארומגעפאםעװעטן פעלצל ףאיט עפעם א שטארק-םלאמיקע רעדע קעגן אים, דעם םוחר סננא-בערן, רופט אים: טייװל, און נאך ערגערס. אבער ער, שכנא-בער, קוקט אים אזוי אן מיט זײנע 1־:-םארלאםענע אוינן און ענטפערט נישט. ם׳הײםט, אז ער די, האט ער יא װאם צו ענטפערן. ער קען אים, למשל, זאגן: - דו, ױנגער שנעק, גײםט מיר זאגן מוםר, אז נישט צעזעצלעכע קינדער זענען אויך מענטשן און מ׳דארף זײ ארײנ׳ נעפען אין דער משפחהז װיםיל משפחות האט דײן אײגענע ףיפע, די אקושערין, צוגעהאלפן דא אין דער שטאט, זײ זאלן ךערן פרײ פון אזעלכע קינדער? װאלט זי דען נישט געטון אסזעלבע אויך איצטער, װען דו װאלםט נישט געװען קײן :?סשעלניקז און חוץ מזה, װער ביסטו? דו האסט דען יא א זיסן? דו װײסט דען כאטש, װער דו ביסט? דײן מאמע איז?ך אויך נישט ערלעך. װער איז דען ערלעך? די גאנצע 1עלם איז דאך פול מיט עװלות. װילםטו מאכן א װעלט אן ליתז אין חדש תחת השמש. ם׳זענען געװען און ם׳װעלן זיין!זיילות. דװך עװלות װערט רײנער דער װעג צו גאס... ער װןןלט אים, שכנא׳בער דעם נאטשעלניק, אט די אלע ףעני־■ און װעלט־זאכן ארויסגעבראכט. אבער װאם װעט אים ףיײסקומען דערפון? אן עבירה ם׳מויל זיך קאליע צו מאכן. חי־-ץ איצט געװען די פריעריקע צייטן, װאלט ער, שכנא־בער, ןזהאש ס׳װארט, נאר אז אצינד זענען אנדערע צײטן ־־ מיט ]יאעיגסקין און מאראטשעװםקין בראש — איז האט ער, דער |נאמ״-יגלניק. ם׳װארט. דעריבער איז ער, שכנא בער, בלויז געשטאנען, נעקוקט צ געהערם זיך וױ דער נאמשעלניק אין די רויטע מלבושים י>נ־-• אים אין דער גױאישער שפראך אזא חשבון: - איד װעט מוזן, שכנא-בער, באצאלן םאר אלע קימ׳ ־אשסן, און נאכדעם אויםהאלטן דאס מײדל מיטן קינד